Vì sao mùa đông 2025 - 2026 ấm bất thường?

Theo Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia, rét đầu mùa xuất hiện khá sớm, từ ngày 23/10/2025, trong khi thông thường phải sang tháng 11 miền Bắc mới bắt đầu ghi nhận các ngày rét. Tuy nhiên, các đợt không khí lạnh sau đó không đủ mạnh để tạo ra những đợt rét kéo dài.

Thống kê trong ba tháng chính của mùa đông (từ tháng 12/2025 đến tháng 2/2026) cho thấy nền nhiệt tại nhiều khu vực cao hơn trung bình nhiều năm khoảng 0,1–2°C. Đặc biệt, miền Bắc đã trải qua nhiều giai đoạn thời tiết ấm bất thường. Thay vì trạng thái khô hanh đặc trưng, đầu tháng 11 xuất hiện đợt nồm ẩm hiếm gặp. Sang tháng 12 là thời điểm chính đông nhiều khu vực lại ghi nhận chuỗi ngày nắng ấm kéo dài, với nhiệt độ cao hơn trung bình nhiều năm từ 1,5 đến 2,5°C, có nơi gần 3°C.

Tháng 2/2026 tiếp tục ghi nhận nền nhiệt cao trên phạm vi cả nước. Tại Bắc Bộ và khu vực từ Thanh Hóa đến Quảng Ngãi, nhiệt độ trung bình cao hơn từ 1,5 đến 2,5°C so với mức trung bình nhiều năm, thậm chí có nơi cao hơn 3–4°C. Một số trạm khí tượng ghi nhận mức nhiệt cao nhất lịch sử trong mùa đông. Đáng chú ý, trạm Sông Mã (Sơn La) ghi nhận nhiệt độ lên tới 37,8°C vào ngày 5/2 – mức nhiệt cực kỳ hiếm gặp trong mùa đông miền Bắc.

Các chuyên gia khí tượng cho biết nguyên nhân chính khiến mùa đông năm nay ấm hơn là do hoạt động của không khí lạnh suy yếu. Đồng thời, nhiệt độ mặt nước biển tại khu vực Biển Đông vẫn duy trì ở mức cao, làm giảm khả năng hình thành và duy trì các đợt lạnh mạnh.

Bên cạnh đó, dòng xiết trong đới gió Tây trên cao là yếu tố đóng vai trò dẫn đường cho các khối không khí lạnh cũng hoạt động yếu hơn trung bình và chủ yếu tồn tại ở các vĩ độ cao. Điều này khiến không khí lạnh khó tràn sâu xuống khu vực nước ta trong những tháng đầu mùa đông.

Dự báo trong tháng 3/2026, không khí lạnh vẫn tiếp tục xuất hiện nhưng chủ yếu ở mức yếu và trung bình, khả năng chỉ gây ra mưa rào và dông rải rác tại miền Bắc.

Trong khi đó, các mô hình khí hậu cho thấy hiện tượng ENSO đang có xu hướng chuyển dần sang trạng thái trung tính trong khoảng ba tháng tới với xác suất 80–90%. Khả năng duy trì La Nina giảm xuống còn khoảng 10–20%. Từ tháng 6 đến tháng 8/2026, ENSO nhiều khả năng vẫn ở trạng thái trung tính nhưng nghiêng dần về pha nóng, với xác suất chuyển sang El Nino khoảng 35–45%.

Dự báo từ đầu mùa thu năm 2026, trạng thái trung tính nghiêng nóng sẽ trở nên rõ nét hơn và có thể chuyển sang El Nino vào cuối năm 2026 hoặc đầu năm 2027. Sự chuyển pha này được nhận định sẽ làm gia tăng tính bất định của các hiện tượng thời tiết cực đoan trên phạm vi toàn cầu cũng như tại Việt Nam.

Trong bối cảnh nhiệt độ toàn cầu vẫn duy trì ở mức cao kỷ lục, Tổ chức Khí tượng Thế giới cảnh báo năm 2026 có thể tiếp tục nằm trong nhóm những năm nóng nhất từng được ghi nhận. Khi ENSO nghiêng về pha nóng, gió tín phong trên Thái Bình Dương có xu hướng suy yếu, làm thay đổi sự phân bố đối lưu khí quyển. Điều này có thể làm gia tăng nguy cơ xuất hiện các đợt nắng nóng kéo dài và gay gắt tại khu vực nhiệt đới, trong đó có Việt Nam.

Các chuyên gia dự báo nắng nóng năm 2026 tại nước ta có khả năng xuất hiện sớm hơn, kéo dài hơn và cường độ mạnh hơn so với trung bình nhiều năm, thậm chí có thể gay gắt hơn cả năm 2025.

Đối với mùa bão năm 2026, từ tháng 3 đến tháng 7, số lượng bão và áp thấp nhiệt đới trên Biển Đông được dự báo tương đương trung bình nhiều năm. Tuy nhiên, giai đoạn từ tháng 8 đến tháng 12, số lượng bão có khả năng thấp hơn mức trung bình. Dù vậy, trong điều kiện nhiệt độ mặt nước biển cao và ENSO nghiêng nóng, nguy cơ xuất hiện các cơn bão mạnh, diễn biến nhanh và quỹ đạo phức tạp vẫn ở mức cao.

Từ tháng 9 đến tháng 12/2026, bão có xu hướng ảnh hưởng nhiều hơn tới khu vực Trung Bộ và phía Nam, song vẫn không loại trừ khả năng tác động tới Bắc Bộ trong các tháng 9–10.

Về mùa mưa, dự báo diễn ra xấp xỉ trung bình nhiều năm: Tây Nguyên bắt đầu khoảng cuối tháng 4 đến đầu tháng 5, Nam Bộ vào nửa cuối tháng 5 và Bắc Bộ vào khoảng tháng 5. Tuy nhiên, sự phân bố mưa có thể trở nên cực đoan hơn, với xu hướng gia tăng các trận mưa lớn cục bộ trong thời gian ngắn.

Các chuyên gia cũng cảnh báo nguy cơ lũ quét và sạt lở đất tại khu vực miền núi Bắc Bộ và Trung Bộ có thể gia tăng trong các tháng cao điểm mùa mưa. Đồng thời, trong các giai đoạn chuyển mùa, đặc biệt từ tháng 3–5 và tháng 9–10, các hiện tượng thời tiết nguy hiểm như dông, lốc, sét, mưa đá và mưa lớn cục bộ có thể xuất hiện với tần suất và cường độ cao hơn trung bình nhiều năm.

Miền Bắc trải qua mùa đông ấm kỷ lục