WMO cảnh báo Trái đất có thể tiếp tục lập kỷ lục nhiệt độ trong 5 năm tới

Năm 2024 được xác định là năm nóng nhất lịch sử

Ngày 28/5, Tổ chức Khí tượng thế giới (WMO) cảnh báo nhiệt độ trung bình toàn cầu có khả năng tiếp tục duy trì ở mức kỷ lục hoặc gần kỷ lục trong năm 2026 và các năm tiếp theo, cho thấy xu thế nóng lên ngày càng rõ rệt của khí hậu toàn cầu.

Theo cơ quan khí hậu của Liên hợp quốc, 11 năm nóng nhất từng được ghi nhận đều xuất hiện kể từ năm 2015 đến nay và xu hướng này được dự báo sẽ còn kéo dài. WMO nhận định có khả năng cao thế giới sẽ ghi nhận thêm một năm nóng kỷ lục mới trước năm 2031.

Báo cáo của WMO cho thấy nhiệt độ trung bình toàn cầu giai đoạn 2026-2030 có thể cao hơn từ 1,3-1,9 độ C so với mức trung bình thời kỳ tiền công nghiệp 1850-1900.

Cơ quan này cũng cho biết xác suất để mức nhiệt trung bình trong 5 năm tới vượt ngưỡng 1,5 độ C lên tới 75%. Đây là ngưỡng tham chiếu quan trọng của Hiệp định Paris về biến đổi khí hậu, với mục tiêu hạn chế mức tăng nhiệt toàn cầu dưới 2 độ C và nỗ lực giữ ở mức dưới 1,5 độ C.

Theo WMO, năm 2024 hiện được xem là năm nóng nhất lịch sử, cao hơn khoảng 1,55 độ C so với mức trung bình giai đoạn 1850-1900. Báo cáo đồng thời nhấn mạnh vai trò của hiện tượng El Nino, được dự báo có thể quay trở lại vào cuối năm 2026 và làm gia tăng nguy cơ xuất hiện các kỷ lục nhiệt độ mới, đặc biệt trong năm 2027.

El Nino là hiện tượng nhiệt độ bề mặt nước biển tại khu vực trung tâm và phía đông Thái Bình Dương tăng cao bất thường, từ đó tác động mạnh đến lượng mưa, gió và áp suất khí quyển trên phạm vi toàn cầu.

Các mô hình dự báo cho thấy El Nino mạnh có thể quay lại sớm và kéo dài đến năm 2028. Hiện tượng nóng lên tự nhiên này thường khiến nhiệt độ toàn cầu tăng mạnh hơn, trong đó năm 2027 được dự báo có khả năng vượt qua mức kỷ lục của năm 2024.

Nếu nhiệt độ trung bình toàn cầu trong 5 năm tới vượt mốc 1,5 độ C, tốc độ nóng lên của Trái đất có thể đạt khoảng 0,25 độ C mỗi thập kỷ, cao hơn mức khoảng 0,2 độ C mỗi thập kỷ trước đây.

Hiện giới khoa học vẫn đang tranh luận về việc liệu quá trình nóng lên toàn cầu có đang tăng tốc hay không. Chuyên gia Seabrook cho rằng nếu các dự báo hiện nay trở thành hiện thực, đây sẽ là thêm bằng chứng cho thấy biến đổi khí hậu đang diễn ra nhanh hơn dự kiến.

Báo cáo được xây dựng dựa trên khoảng 200 lần mô phỏng bằng máy tính với 13 mô hình khí hậu khác nhau. Kết quả cho thấy khu vực Bắc Cực đang nóng lên nhanh gấp khoảng 3,5 lần phần còn lại của thế giới do diện tích băng tuyết phản xạ ánh sáng Mặt trời ngày càng thu hẹp.

Theo WMO, mùa đông Bắc Cực giai đoạn 2020-2025 đã ấm hơn khoảng 1,2 độ C so với mức trung bình giai đoạn 1991-2020. Trong 5 mùa đông tiếp theo, nhiệt độ khu vực này có thể tiếp tục cao hơn khoảng 2,8 độ C so với bình thường. Báo cáo cũng dự báo diện tích băng biển Bắc Cực sẽ tiếp tục giảm trong mùa hè.

Tại lưu vực Amazon, điều kiện thời tiết được dự báo nóng và khô hơn bình thường, làm gia tăng nguy cơ cháy rừng và gây tác động nghiêm trọng đến cộng đồng dân cư cũng như hệ thống khí hậu toàn cầu.

El Nino tác động ra sao đến thời tiết Việt Nam?

Ông Mai Văn Khiêm, Giám đốc Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia (Cục Khí tượng Thủy văn, Bộ Nông nghiệp và Môi trường), cho biết các dự báo mới nhất cho thấy khả năng xuất hiện El Nino đang gia tăng rõ rệt. Xác suất xảy ra hiện tượng này vào cuối năm 2026 khoảng 70-80% và có thể kéo dài sang năm 2027. Phần lớn mô hình dự báo hiện nay nghiêng về kịch bản El Nino mạnh.

Về nguồn nước giai đoạn 2026-2027, cơ quan khí tượng nhận định mùa mưa tại nhiều khu vực có thể tương đương trung bình nhiều năm, riêng khu vực cao nguyên Trung Bộ và Nam Bộ có khả năng đến muộn hơn.

Tuy nhiên, mùa mưa được dự báo kết thúc sớm hơn trung bình tại một số khu vực và tổng lượng mưa vào các tháng cuối năm 2026 có khả năng thiếu hụt so với trung bình nhiều năm.

Tại thượng nguồn sông Đà thuộc khu vực nam Trung Quốc, lượng mưa các tháng 6, 7 và 11, 12/2026 được dự báo tương đương trung bình nhiều năm, trong khi các tháng 5 và giai đoạn từ tháng 8 đến tháng 10/2026 có khả năng thấp hơn trung bình.

Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia cho biết sẽ tiếp tục theo dõi sát diễn biến El Nino để kịp thời cập nhật thông tin. Theo cơ quan khí tượng, trong các tháng tới, nắng nóng có xu hướng gia tăng và được đánh giá gay gắt hơn so với trung bình nhiều năm.

Các chuyên gia cũng lưu ý rằng trong những năm xảy ra El Nino, dù tổng lượng mưa có xu hướng giảm nhưng vẫn có thể xuất hiện các đợt mưa lớn cục bộ, mưa cực đoan trong thời gian ngắn gây lũ quét, sạt lở đất và ngập úng đô thị.

Hoạt động bão và áp thấp nhiệt đới trên Biển Đông được dự báo ít hơn trung bình nhiều năm, song vẫn cần đề phòng các cơn bão mạnh có quỹ đạo phức tạp, khó dự báo và gây tác động lớn trong thời gian ngắn.

WMO bác bỏ thuật ngữ “siêu El Nino”