Chi trả dịch vụ môi trường rừng góp phần bảo vệ rừng và nâng cao sinh kế ở Lâm Đồng

Tạo nguồn lực bền vững cho công tác quản lý, bảo vệ rừng

Tỉnh Lâm Đồng đang đẩy mạnh công tác truyền thông nhằm khẳng định vai trò của chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng trong việc huy động nguồn lực tài chính, nâng cao trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân đối với công tác quản lý, bảo vệ rừng, hướng tới mục tiêu phát triển xanh và bền vững.

Quỹ Bảo vệ và Phát triển rừng tỉnh Lâm Đồng được thành lập theo Quyết định số 412/QĐ-UBND ngày 22/7/2025 của UBND tỉnh Lâm Đồng trên cơ sở hợp nhất Quỹ Bảo vệ và Phát triển rừng Lâm Đồng (trước sắp xếp), Quỹ Bảo vệ và Phát triển rừng Bình Thuận (trước sắp xếp) cùng nhiệm vụ dịch vụ môi trường rừng của Quỹ Nông nghiệp và Môi trường Đắk Nông (trước sắp xếp).

Đây là quỹ tài chính nhà nước ngoài ngân sách, hoạt động theo mô hình đơn vị sự nghiệp công lập, trực thuộc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Lâm Đồng.

Theo quy định của Luật Lâm nghiệp và các nghị định liên quan, trên địa bàn tỉnh hiện phát sinh 4 trong 5 loại hình dịch vụ môi trường rừng thuộc diện phải chi trả. Các loại hình gồm: bảo vệ đất, hạn chế xói mòn và bồi lắng lòng hồ, sông, suối; điều tiết, duy trì nguồn nước phục vụ sản xuất và đời sống; bảo vệ cảnh quan tự nhiên, bảo tồn đa dạng sinh học hệ sinh thái rừng phục vụ hoạt động du lịch; cung ứng bãi đẻ, nguồn thức ăn, con giống tự nhiên, nguồn nước và các yếu tố môi trường rừng phục vụ nuôi trồng thủy sản.

Đến tháng 6/2026, Quỹ Bảo vệ và Phát triển rừng tỉnh Lâm Đồng đã ký kết 115 hợp đồng ủy thác với các đơn vị sử dụng dịch vụ môi trường rừng trên địa bàn.

Năm 2025, số tiền thu từ dịch vụ môi trường rừng đạt hơn 529 tỷ đồng, tương đương hơn 110% kế hoạch năm. Trong 6 tháng đầu năm 2026 (từ ngày 1/1 đến 15/6), nguồn thu đạt hơn 234 tỷ đồng, hoàn thành khoảng 49% kế hoạch.

Hiện toàn tỉnh có gần 14.400 hộ gia đình, cá nhân tham gia nhận khoán bảo vệ rừng từ các chủ rừng nhà nước. Tổng diện tích rừng cung ứng dịch vụ môi trường rừng đạt hơn 692.876 ha, trong đó hơn 491.134 ha do các chủ rừng nhà nước quản lý và hơn 166.726 ha được khoán trực tiếp cho hộ gia đình, cá nhân và cộng đồng dân cư.

Nguồn kinh phí từ dịch vụ môi trường rừng chi trả cho các hộ được giao đất, giao rừng cũng như các hộ nhận khoán bảo vệ rừng đã góp phần cải thiện sinh kế, tăng thu nhập, ổn định đời sống người dân, đồng thời khuyến khích cộng đồng tích cực tham gia tuần tra, bảo vệ rừng, hướng tới mục tiêu quản lý rừng bền vững.

Đối với các chủ rừng là tổ chức nhà nước, nguồn thu từ dịch vụ môi trường rừng đã trở thành nguồn lực tài chính quan trọng để duy trì hoạt động quản lý, bảo vệ rừng trong bối cảnh kinh phí từ ngân sách nhà nước còn hạn chế.

Nguồn kinh phí này cũng giúp các đơn vị chủ động hơn trong xây dựng kế hoạch và tổ chức thực hiện nhiệm vụ quản lý, bảo vệ rừng.

Nhờ đó, các chủ rừng đã tích cực triển khai nhiều giải pháp nhằm bảo đảm diện tích và chất lượng rừng cung ứng dịch vụ môi trường rừng theo quy định. Nhiều đơn vị chủ động xây dựng kế hoạch bảo vệ rừng, bố trí lực lượng tuần tra, kiểm tra, đồng thời phối hợp với lực lượng kiểm lâm, chính quyền địa phương và các hộ nhận khoán để kịp thời ngăn chặn các hành vi vi phạm pháp luật về lâm nghiệp.

Có thể khẳng định, chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng đã góp phần tạo nguồn lực tài chính đáng kể, giúp các chủ rừng duy trì hiệu quả công tác quản lý, bảo vệ rừng, đồng thời nâng cao trách nhiệm của các tổ chức, hộ gia đình và cộng đồng dân cư trong bảo vệ tài nguyên rừng trên địa bàn tỉnh.

Bên cạnh đó, việc quản lý, sử dụng và chi trả tiền dịch vụ môi trường rừng được Quỹ Bảo vệ và Phát triển rừng thực hiện bài bản, từ khâu xây dựng phương án đến tổ chức chi trả. Công tác sử dụng nguồn kinh phí của các chủ rừng thường xuyên được kiểm tra, giám sát nhằm bảo đảm nguồn tiền được sử dụng đúng mục đích, hiệu quả và việc chi trả đến người dân diễn ra kịp thời, đầy đủ, minh bạch.

Các đơn vị chủ rừng cũng phối hợp với chính quyền địa phương công khai danh sách đối tượng được nhận tiền, diện tích được chi trả, đơn giá và mức tiền được hưởng nhằm bảo đảm tính minh bạch trong quá trình thực hiện.

Hiện nay, nhiều đơn vị đã áp dụng hình thức thanh toán không dùng tiền mặt thông qua tài khoản ngân hàng đối với các hộ nhận khoán bảo vệ rừng, góp phần giảm rủi ro trong quá trình chi trả, đồng thời nâng cao hiệu quả quản lý và tính công khai của nguồn kinh phí.

Nguồn tiền từ dịch vụ môi trường rừng được sử dụng đúng quy định để phục vụ công tác quản lý, bảo vệ rừng, chi trả cho các hộ nhận khoán, thực hiện phòng cháy, chữa cháy rừng và các hoạt động liên quan.

Lan tỏa giá trị của rừng, thúc đẩy phát triển xanh

Theo Quỹ Bảo vệ và Phát triển rừng tỉnh Lâm Đồng, thời gian tới công tác truyền thông về chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng sẽ tiếp tục được đẩy mạnh bằng nhiều hình thức phong phú, qua đó từng bước nâng cao nhận thức của các tổ chức, người dân, đặc biệt là thế hệ trẻ về ý nghĩa và vai trò của chính sách này.

Ngoài việc tuyên truyền trên các phương tiện thông tin đại chúng và các cơ quan báo chí trung ương, địa phương, Quỹ sẽ tăng cường tuyên truyền trực tiếp bằng nhiều hình thức trực quan, sinh động. Một trong những nội dung trọng tâm là tuyên truyền thông qua các hộ nhận khoán bảo vệ rừng theo Nghị định số 168/2016/NĐ-CP của Chính phủ về khoán rừng, vườn cây và diện tích mặt nước tại các ban quản lý rừng đặc dụng, rừng phòng hộ và các công ty TNHH một thành viên nông, lâm nghiệp nhà nước.

Theo kế hoạch, Quỹ sẽ phối hợp với các đơn vị liên quan tổ chức các buổi tuyên truyền trực tiếp dành cho hộ gia đình, cá nhân, cộng đồng dân cư, các hộ nhận khoán và người dân sinh sống gần rừng trên phạm vi toàn tỉnh.

Dự kiến trong năm 2026 sẽ tổ chức 154 hội nghị tại 33 xã có rừng với khoảng 7.000 đại biểu tham dự.

Song song với đó, Quỹ sẽ tiếp tục tăng cường tuyên truyền trực quan thông qua việc thiết kế mới, sửa chữa và nâng cấp các bảng pano tuyên truyền.

Hoạt động truyền thông còn được triển khai trên hàng nghìn sản phẩm như bìa kẹp, bảng tuyên truyền hệ số K, thùng rác và nhiều vật dụng thiết yếu phục vụ công tác bảo vệ rừng như dù cầm tay, quần áo đi rừng, ủng, áo mưa, mũ tai bèo dành cho lực lượng trực tiếp quản lý, bảo vệ rừng cũng như các hộ nhận khoán.

Nhằm nâng cao nhận thức của người dân, đặc biệt là học sinh, Quỹ sẽ tiếp tục tổ chức các hoạt động ngoại khóa tại các trường trung học cơ sở như hội thi "Rung chuông vàng" với chủ đề "Học sinh hành động - Rừng thêm vững bền".

Thông qua các hoạt động này, công tác tuyên truyền về chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng cũng như bảo vệ, phát triển rừng sẽ được truyền tải tới học sinh bằng những hình thức sinh động, gắn với thực tiễn.

Ngoài ra, Quỹ còn tổ chức các cuộc thi vẽ tranh với chủ đề "Chi trả dịch vụ môi trường rừng đồng hành cùng học sinh tới trường", kết hợp nhiều chương trình ngoại khóa dành cho học sinh tiểu học và trung học cơ sở tại các địa phương trên toàn tỉnh, góp phần lan tỏa ý thức bảo vệ rừng ngay từ lứa tuổi học đường.

Quảng Trị tăng cường trực 24/24 sau khi liên tiếp xảy ra các vụ cháy rừng