Chủ động ứng phó hạn mặn mùa khô 2026-2027

Cục Quản lý và Xây dựng công trình thủy lợi (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) vừa có văn bản gửi Sở Nông nghiệp và Môi trường các tỉnh, thành phố khu vực Đồng bằng sông Cửu Long, yêu cầu tổ chức sản xuất nông nghiệp phù hợp với điều kiện nguồn nước, chủ động ứng phó với hạn hán, thiếu nước và xâm nhập mặn trong mùa khô 2026-2027.

Theo đó, các địa phương cần khẩn trương xây dựng kế hoạch sản xuất sát với diễn biến nguồn nước; đồng thời xác định cụ thể các khu vực có nguy cơ bị ảnh hưởng trên cơ sở các kịch bản hạn mặn từng xảy ra trong các mùa khô 2015-2016, 2019-2020 và 2023-2024. Việc bố trí lịch thời vụ phải được tính toán hợp lý ngay từ vụ Hè Thu 2026, tạo điều kiện đẩy sớm lịch xuống giống vụ Đông Xuân 2026-2027 nhằm giảm thiểu rủi ro khi xâm nhập mặn có thể đến sớm vào cuối năm 2026.

Đáng chú ý, các địa phương được yêu cầu rà soát, khoanh vùng các khu vực trồng cây ăn trái và cây trồng có giá trị kinh tế cao có nguy cơ bị ảnh hưởng để chủ động phương án ứng phó. Trong đó, giải pháp tích trữ nước phân tán được nhấn mạnh nhằm bảo đảm duy trì sản xuất trong điều kiện bất lợi, hạn chế thiệt hại.

Bên cạnh đó, công tác theo dõi, cập nhật thông tin dự báo khí tượng thủy văn, nguồn nước, xâm nhập mặn cần được thực hiện thường xuyên theo tháng, tuần và đột xuất để kịp thời điều chỉnh kế hoạch sản xuất.

Không chỉ riêng Đồng bằng sông Cửu Long, trước nguy cơ hạn hán và thiếu nước tại khu vực Trung Bộ và Đông Nam Bộ, Cục cũng yêu cầu ngành nông nghiệp các địa phương triển khai đồng bộ các giải pháp ứng phó. Trong đó, các tỉnh, thành phố cần rà soát diện tích cây trồng vụ Đông Xuân 2025-2026 có nguy cơ bị ảnh hưởng để ưu tiên bố trí nguồn nước, đặc biệt đối với các khu vực nằm ngoài vùng phục vụ của công trình thủy lợi.

Đối với vụ Hè Thu và vụ Mùa năm 2026, các địa phương phải kiểm kê nguồn nước tại từng công trình thủy lợi, cân đối khả năng cấp nước trong suốt vụ sản xuất. Nguyên tắc được đặt ra là ưu tiên nước cho sinh hoạt, chăn nuôi và các loại cây trồng có giá trị kinh tế cao; chỉ tổ chức sản xuất khi bảo đảm đủ nguồn nước, không gieo trồng vượt quá khả năng cung cấp của hệ thống.

Song song với đó, việc phối hợp với các chủ hồ thủy điện để xây dựng kế hoạch điều tiết nước hợp lý cho vùng hạ du được nhấn mạnh nhằm nâng cao hiệu quả cấp nước, hạn chế thất thoát, lãng phí.

Cục Quản lý và Xây dựng công trình thủy lợi cũng yêu cầu các địa phương tăng cường tích trữ tối đa nguồn nước theo khả năng thiết kế của các công trình, bảo đảm an toàn hệ thống thủy lợi để chủ động phòng, chống hạn hán trong mùa khô.

Công tác truyền thông cũng được đặt ra như một giải pháp quan trọng. Các địa phương cần đẩy mạnh tuyên truyền về tình hình nguồn nước, hạn hán và xâm nhập mặn để người dân và các tổ chức liên quan chủ động ứng phó, sử dụng nước tiết kiệm, hiệu quả.

Đồng thời, việc báo cáo thường xuyên về tình hình nguồn nước và mức độ ảnh hưởng của hạn mặn đối với sản xuất, đời sống về Bộ Nông nghiệp và Môi trường sẽ là cơ sở để cơ quan quản lý kịp thời chỉ đạo, điều hành.

Theo dự báo của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, hiện tượng ENSO đang chuyển từ La Nina sang trạng thái trung tính và có khả năng cao chuyển sang El Nino trong giai đoạn từ tháng 6 đến tháng 8/2026, với xác suất 80-90%. Sau đó, El Nino có thể tiếp tục phát triển, đạt cường độ trung bình đến mạnh vào cuối năm 2026, thậm chí có khả năng xuất hiện El Nino rất mạnh trong giai đoạn từ tháng 10 đến tháng 12/2026.

Diễn biến này được cảnh báo sẽ làm gia tăng nguy cơ thiếu nước, hạn hán và xâm nhập mặn, đặc biệt tại khu vực Nam Trung Bộ, Tây Nguyên và Đồng bằng sông Cửu Long trong mùa khô 2026-2027.

Xâm nhập mặn duy trì mức cao đầu tuần, giảm dần cuối tháng 4