Nước và cuộc sống

Đồng bằng sông Cửu Long đối mặt xâm nhập mặn, cảnh báo nguy cơ thiếu nước cục bộ

Lưu Tô • 04/04/2026 15:00

Xâm nhập mặn tại Đồng bằng sông Cửu Long đang ở mức trung bình nhiều năm nhưng đã ảnh hưởng cục bộ đến nguồn nước sản xuất và sinh hoạt. Dù hệ thống thủy lợi cơ bản kiểm soát được tình hình, cơ quan chức năng vẫn cảnh báo nguy cơ thiếu nước tại một số khu vực cuối nguồn và yêu cầu chủ động ứng phó trong mùa khô 2025-2026.

Theo Cục Quản lý và Xây dựng công trình Thủy lợi (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), xâm nhập mặn tại vùng Đồng bằng sông Cửu Long hiện ở mức tương đương trung bình nhiều năm, song đã có thời điểm ảnh hưởng đến nguồn nước phục vụ sản xuất và sinh hoạt.

Từ nay đến tháng 5/2026, dòng chảy từ sông Mê Công về khu vực này tiếp tục giảm, làm gia tăng nguy cơ xâm nhập mặn. Đỉnh mặn tại các cửa sông Cửu Long đã tập trung trong giai đoạn từ 19-23/3, với ranh mặn 4g/lít xâm nhập sâu từ 42-55km. Tại các sông Vàm Cỏ và Cái Lớn, nhiều đợt xâm nhập mặn cũng được ghi nhận trong tháng 3 và tháng 4, có thời điểm lấn sâu tới 65-70km.

Hiện nguồn nước trữ tại các hồ thủy lợi và một số hồ thủy điện đạt khoảng 70-80% dung tích thiết kế, cơ bản đáp ứng nhu cầu sản xuất nông nghiệp.

Ông Nguyễn Hồng Khanh cho biết, nhờ hệ thống công trình thủy lợi được đầu tư, khu vực ĐBSCL có khả năng chủ động kiểm soát xâm nhập mặn, ít có nguy cơ thiếu nước trên diện rộng. Tuy nhiên, nguy cơ thiếu nước cục bộ vẫn có thể xảy ra tại một số khu vực cuối nguồn thuộc các tỉnh như Tây Ninh, Đồng Tháp, Vĩnh Long, Cà Mau, đặc biệt tại các hệ thống thủy lợi như Gò Công, Nam Măng Thít hay Long Phú - Tiếp Nhật.

Tại khu vực Nam Trung Bộ và Đông Nam Bộ, nguồn nước cơ bản bảo đảm cho sản xuất vụ mùa khô 2025-2026, song vẫn cần đề phòng hạn hán cục bộ, nhất là ở vùng ven biển Nam Trung Bộ vào các tháng 7-8/2026 và khu vực Tây Nguyên, Đông Nam Bộ trong tháng 3-4/2026.

Dù nguy cơ hạn hán và xâm nhập mặn năm nay được dự báo thấp hơn so với các năm nghiêm trọng như 2016, 2019 và 2023, Chính phủ vẫn yêu cầu các địa phương chủ động ứng phó. Thủ tướng đã ban hành Công điện số 15/CĐ-TTg về việc chủ động phòng, chống xâm nhập mặn tại ĐBSCL và hạn hán, cháy rừng tại Nam Trung Bộ, Đông Nam Bộ.

Cùng với đó, nhiều công trình thủy lợi mới đã được đưa vào vận hành như cống Nguyễn Tấn Thành, Vàm Bà Lịch, Rạch Mọp hay hệ thống Cái Lớn - Cái Bé, góp phần kiểm soát mặn, giữ ngọt và bảo đảm nguồn nước cho sản xuất nông nghiệp.

Theo các chuyên gia, để ứng phó hiệu quả với hạn hán và xâm nhập mặn, cần kết hợp đồng bộ nhiều giải pháp như tích trữ nước phân tán, chuyển đổi cơ cấu cây trồng, điều chỉnh lịch thời vụ và theo dõi sát diễn biến thời tiết, nguồn nước. Việc cập nhật thường xuyên các bản tin dự báo cũng giúp chính quyền và người dân chủ động hơn trong sản xuất, giảm thiểu thiệt hại do thiên tai gây ra.