Hạn hán do El Nino đe dọa hoạt động kênh đào Panama

Từ ngày 3/9, số lượt tàu qua các âu tàu đã được điều chỉnh xuống 34 lượt/ngày và từ ngày 15/9 tiếp tục giảm còn 32 lượt. Với tình trạng thiếu hụt lượng mưa hiện nay, mức trung bình khoảng 29,5 lượt tàu/ngày được dự kiến áp dụng trong tháng 10. Cơ quan quản lý kênh đào cho biết sẽ tiếp tục theo dõi lượng mưa, dòng chảy vào lưu vực và mực nước các hồ để quyết định những điều chỉnh tiếp theo.

Kênh đào Panama phụ thuộc lớn vào nguồn nước ngọt từ các hồ chứa, trong đó hồ Gatun giữ vai trò quan trọng đối với hoạt động của hệ thống âu tàu. Mỗi lượt tàu đi qua kênh cần sử dụng một lượng nước đáng kể để nâng và hạ tàu giữa hai đại dương. Vì vậy, lượng mưa và khả năng bổ cập nước cho các hồ chứa có ảnh hưởng trực tiếp đến năng lực khai thác tuyến hàng hải này.

Năm nay, vấn đề trở nên đáng chú ý khi mùa mưa tại lưu vực kênh đào diễn biến không như kỳ vọng. Panama Canal Authority cho biết lượng mưa thấp hơn dự báo đang buộc cơ quan này phải áp dụng thêm các biện pháp quản lý nước. Trong khi đó, El Niño đang làm gia tăng áp lực lên nguồn nước, với những dự báo cho thấy điều kiện thời tiết trong những tháng tới có thể tiếp tục gây khó khăn cho hoạt động của kênh.

Không chỉ giới hạn số tàu, cơ quan quản lý Panama Canal cũng đã điều chỉnh các thông số khai thác nhằm tiết kiệm nước. Những thay đổi về mớn nước tối đa đối với tàu qua âu tàu Neopanamax được đưa ra dựa trên mực nước hồ Gatun và các dự báo thủy văn mới nhất. Các biện pháp này cho thấy nguồn nước đang trở thành yếu tố ngày càng quan trọng đối với khả năng duy trì hoạt động ổn định của tuyến vận tải xuyên đại dương.

Kênh đào Panama hiện đảm nhận khoảng 5% thương mại hàng hải toàn cầu và khoảng 40% lượng container của Mỹ. Việc giảm số lượt tàu vì vậy không chỉ tác động đến hoạt động vận tải tại Panama mà còn có thể gây sức ép lên các tuyến cung ứng quốc tế, đặc biệt với dòng hàng hóa giữa châu Á và Mỹ.

Tình trạng thiếu nước cũng đã từng gây gián đoạn nghiêm trọng cho hoạt động của kênh trong đợt hạn hán năm 2023-2024. Khi mực nước tại các hồ cung cấp cho hệ thống âu tàu xuống thấp, số lượt tàu được phép qua mỗi ngày từng bị cắt giảm mạnh, kéo theo thời gian chờ tăng và khiến các doanh nghiệp vận tải phải tìm kiếm những phương án thay thế.

Những tác động đó đang có nguy cơ tái diễn khi nguồn nước tiếp tục chịu sức ép từ thời tiết cực đoan. Hồi tháng 8, tình trạng ùn tắc đã khiến một số tàu phải chờ nhiều ngày để được đi qua kênh, trong khi chi phí đấu giá suất ưu tiên cũng tăng mạnh. Một trường hợp được The Guardian dẫn lại cho thấy một doanh nghiệp vận tải đã chi khoảng 4 triệu USD để giành quyền đi trước trong thời điểm nhu cầu sử dụng tuyến kênh tăng cao.

Với việc lưu lượng tàu tiếp tục được điều chỉnh trong tháng 9 và dự kiến giảm thêm từ tháng 10, diễn biến tại kênh đào Panama đang cho thấy một vấn đề ngày càng rõ của hạ tầng giao thông phụ thuộc vào nguồn nước: Khi hạn hán kéo dài và thời tiết biến động, khả năng vận hành của một tuyến hàng hải quan trọng có thể bị giới hạn không phải bởi năng lực của công trình mà bởi lượng nước sẵn có để duy trì hoạt động.

El Nino mạnh nhất 40 năm có thể xuất hiện, nhiều khu vực đối mặt hạn hán