An ninh nguồn nước

LHQ cảnh báo Trái đất bước vào giai đoạn “cạn kiệt nước”

Anh Minh 26/01/2026 09:00

Ngày 20/1, Viện Nghiên cứu Nước, Môi trường và Sức khỏe thuộc mạng lưới Liên hợp quốc (LHQ) phát đi cảnh báo nghiêm trọng: Trái đất đang bước sang một giai đoạn mới – giai đoạn “cạn kiệt nước”, khi các hệ thống sông ngòi, hồ chứa và tầng nước ngầm trên toàn cầu suy giảm với tốc độ vượt xa khả năng tự phục hồi của tự nhiên.

Theo báo cáo, những khái niệm quen thuộc như “căng thẳng nguồn nước”, “thiếu nước” hay “khủng hoảng nước” không còn đủ để mô tả quy mô và mức độ nghiêm trọng của tình hình hiện nay. Nhóm nghiên cứu đề xuất sử dụng thuật ngữ “cạn kiệt nước” nhằm phản ánh đúng thực trạng khai thác và sử dụng nước kéo dài vượt quá khả năng bổ sung, gây tổn hại nghiêm trọng, thậm chí không thể đảo ngược đối với tài nguyên nước.

can-kiet.jpg
Ảnh minh họa: CNN

Nhiều dấu hiệu cảnh báo đã trở nên rõ rệt: Hàng loạt hồ lớn trên thế giới đang thu hẹp nhanh chóng; nhiều con sông không còn duy trì được dòng chảy ra biển vào một số thời điểm trong năm; và trong vòng 50 năm qua, khoảng 410 triệu ha đất ngập nước đã biến mất, diện tích gần tương đương toàn bộ Liên minh châu Âu (EU).

Đáng lo ngại nhất là tình trạng suy kiệt nước ngầm. Khoảng 70% các tầng chứa nước lớn, nguồn cung cấp nước sinh hoạt và tưới tiêu cho hàng trăm triệu người đang ghi nhận xu hướng suy giảm dài hạn. Cùng với đó, các cuộc khủng hoảng “ngày không nước” xuất hiện ngày càng nhiều tại các đô thị lớn, khi nhu cầu vượt xa khả năng cung ứng.

Thực tế cho thấy nhiều khu vực đã chịu tác động nặng nề. Kabul được cảnh báo có nguy cơ trở thành thành phố hiện đại đầu tiên cạn kiệt nước. Thành phố Mexico đang lún xuống với tốc độ khoảng 20 inch mỗi năm do khai thác nước ngầm quá mức. Tại Mỹ, các bang ở khu vực tây nam đang tranh chấp gay gắt nguồn nước ngày càng suy giảm của sông Colorado trong bối cảnh hạn hán kéo dài.

Biến đổi khí hậu tiếp tục khoét sâu cuộc khủng hoảng, khi hơn 30% lượng băng toàn cầu đã biến mất kể từ năm 1970, kéo theo sự suy giảm nghiêm trọng của nguồn nước tan theo mùa vốn là nguồn cung thiết yếu cho hàng trăm triệu người.

Ông Kaveh Madani, tác giả báo cáo, nhận định tình trạng “cạn kiệt nước” đã xuất hiện trên hầu hết các châu lục và đây là một “lời cảnh báo nghiêm khắc” đối với các chính phủ. Theo ông, thay vì coi khan hiếm nước chỉ là vấn đề nhất thời, các quốc gia cần thẳng thắn thừa nhận thực tế và tuyên bố tình trạng “cạn kiệt nước” ngay từ bây giờ để xây dựng các chính sách quản lý, sử dụng và bảo vệ tài nguyên nước phù hợp.

Báo cáo được xây dựng trên cơ sở tổng hợp dữ liệu và thống kê hiện có, dựa vào một nghiên cứu đã được bình duyệt khoa học và dự kiến công bố trên tạp chí Water Resources Management. Trong đó, lần đầu tiên khái niệm “cạn kiệt nước” được đề xuất như một cách tiếp cận mới nhằm mô tả chính xác hơn cuộc khủng hoảng tài nguyên nước toàn cầu.

Bài liên quan

(0) Bình luận
Nổi bật
Đừng bỏ lỡ
LHQ cảnh báo Trái đất bước vào giai đoạn “cạn kiệt nước”
(*) Bản quyền thuộc về Tạp chí điện tử Môi trường và Cuộc sống. Cấm sao chép dưới mọi hình thức nếu không có sự chấp thuận bằng văn bản.