Campuchia chủ động ứng phó El Niño, bảo đảm an ninh nguồn nước

Theo Bộ Tài nguyên nước và Khí tượng Campuchia (MOWRAM), nước này dự kiến chịu ảnh hưởng của hiện tượng El Niño từ tuần thứ ba của tháng 10/2026 đến hết tháng 2/2027. Trước nguy cơ thời tiết cực đoan, Chính phủ Campuchia kêu gọi các cơ quan chức năng và người dân phối hợp thực hiện các biện pháp ứng phó, chủ động giảm thiểu thiệt hại do hạn hán, nắng nóng và những biến động bất thường của thời tiết.

Quỹ Nhi đồng Liên hợp quốc (UNICEF) tại Campuchia cảnh báo khoảng 1,3 triệu trẻ em nước này có thể phải đối mặt với các rủi ro liên quan đến El Niño trong giai đoạn 2026-2027. Hàng nghìn trường học và cơ sở y tế cũng đứng trước nguy cơ bị ảnh hưởng bởi thiên tai.

Theo UNICEF, sự thay đổi chế độ mưa và nhiệt độ gia tăng có thể làm trầm trọng thêm tình trạng hạn hán, lũ lụt và nắng nóng cực đoan, đe dọa khả năng tiếp cận nước sạch, thực phẩm, giáo dục và dịch vụ chăm sóc sức khỏe của trẻ em. Trên phạm vi khu vực, khoảng 190 triệu trẻ em tại châu Á - Thái Bình Dương có thể chịu những tác động liên quan đến hiện tượng khí hậu này.

Chủ động bảo đảm nguồn nước

Trước những nguy cơ trên, MOWRAM đã xây dựng các nhóm giải pháp ứng phó, tập trung vào duy trì hoạt động của hệ thống tưới tiêu và hồ chứa, bảo tồn nguồn nước, bảo trì các trạm khí tượng, chuẩn bị phương án can thiệp khẩn cấp, nâng cao nhận thức cộng đồng và tăng cường phối hợp giữa các tổ chức liên quan.

Theo số liệu của MOWRAM, tính đến năm 2025, Campuchia có 2.354 hệ thống tưới tiêu, với khả năng cung cấp nước cho 2.006.722 ha đất sản xuất. Trong đó, diện tích lúa mùa mưa đạt 1.404.791 ha, lúa mùa khô đạt 601.931 ha và cây trồng hỗn hợp đạt 12.242 ha.

Trong nửa đầu năm 2026, nước này duy trì 1.659 hồ chứa với tổng dung tích khoảng 4 tỷ m³. Đây là nguồn lực quan trọng phục vụ điều tiết, phân phối nước, nhất là trong điều kiện lượng mưa suy giảm và nhu cầu nước cho sản xuất, sinh hoạt gia tăng.

Bên cạnh việc duy trì các công trình hiện có, Campuchia đẩy mạnh cung cấp thông tin dự báo và cảnh báo thiên tai. MOWRAM đã phát triển ứng dụng di động của Bộ và hệ thống cảnh báo qua tin nhắn SMS, hỗ trợ người dân, đặc biệt tại các khu vực có nguy cơ cao, tiếp cận thông tin thời tiết kịp thời.

Cơ quan này đồng thời khuyến cáo chính quyền địa phương và người dân thực hành tiết kiệm nước, chủ động tích trữ và sử dụng nguồn nước hợp lý khi mùa mưa kết thúc, mùa khô bắt đầu.

Tăng sức chống chịu cho sản xuất nông nghiệp

Cùng với các giải pháp về tài nguyên nước, Bộ Nông, Lâm và Ngư nghiệp Campuchia (MAFF) đã kêu gọi cộng đồng nông nghiệp chủ động thích ứng với biến đổi khí hậu, bảo vệ sản xuất và an ninh lương thực quốc gia trước nguy cơ nắng nóng kéo dài, thiếu nước và hạn hán.

Theo MAFF, quản lý nước là nhiệm vụ ưu tiên hàng đầu. Nông dân được khuyến nghị sửa chữa, duy tu hệ thống tưới tiêu; bảo vệ các ao, hồ chứa hiện có; đồng thời áp dụng những phương pháp tưới tiết kiệm nước phù hợp với điều kiện sản xuất, trong đó có tưới nhỏ giọt.

Sự phối hợp ở cấp cộng đồng cũng được xác định là yếu tố quan trọng nhằm bảo vệ kênh dẫn nước, suối và lưu vực, duy trì nguồn cung phục vụ sản xuất trong mùa khô. Bên cạnh đó, việc sử dụng giống cây trồng chịu hạn và đa dạng hóa mùa vụ được khuyến khích để giảm nguy cơ mất mùa khi điều kiện thời tiết bất lợi kéo dài.

Đối với lĩnh vực chăn nuôi, MAFF yêu cầu người dân chú trọng bảo đảm nguồn nước sạch, bố trí khu vực có bóng râm và duy trì chuồng trại thông thoáng. Việc theo dõi sức khỏe vật nuôi cần được thực hiện thường xuyên để phát hiện sớm các biểu hiện căng thẳng nhiệt và bệnh tật có thể phát sinh do thời tiết cực đoan.

Theo cơ quan này, đầu tư vào hệ thống tưới tiêu, phát triển giống cây trồng và vật nuôi phù hợp, cùng với nâng cao năng lực dự báo, cảnh báo sớm, là những giải pháp quan trọng để tăng khả năng chống chịu của ngành nông nghiệp. Việc hướng dẫn, hỗ trợ nông dân triển khai các biện pháp thích ứng cũng góp phần hạn chế thiệt hại và duy trì sản xuất trong điều kiện khí hậu biến động.

Tăng cường đầu tư, nâng cao năng lực thích ứng

Về lâu dài, Chính phủ Hoàng gia Campuchia tiếp tục thúc đẩy phát triển hồ chứa, hiện đại hóa hệ thống tưới tiêu, cải thiện quản lý tổng hợp lưu vực sông và tài nguyên nước, đồng thời nâng cấp các dịch vụ khí tượng nhằm nâng cao chất lượng dự báo, cung cấp cảnh báo thiên tai kịp thời.

Campuchia cũng phối hợp với Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB) triển khai các dự án liên quan đến an ninh nguồn nước, bảo đảm nguồn cung phục vụ tưới tiêu nông nghiệp và hỗ trợ phát triển kinh tế trong bối cảnh áp lực khí hậu gia tăng.

Các chương trình hợp tác hướng tới nâng cấp cơ sở hạ tầng thủy lợi, tăng cường hệ thống giám sát khí hậu và thúc đẩy hiện đại hóa nông nghiệp. Cùng với đầu tư công trình, việc đào tạo, nâng cao năng lực cho nông dân, phát huy vai trò của cộng đồng và xây dựng cơ chế quản lý, vận hành, bảo trì bền vững được xem là những yếu tố cần thiết để nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực.

Trong bối cảnh El Niño có thể làm gia tăng áp lực lên nguồn nước và sản xuất nông nghiệp, việc kết hợp giữa đầu tư hạ tầng, quản lý tài nguyên nước, cảnh báo sớm và các giải pháp thích ứng tại cộng đồng sẽ có ý nghĩa quan trọng đối với Campuchia. Đây cũng là cơ sở để nước này từng bước nâng cao khả năng chống chịu trước các hiện tượng thời tiết cực đoan, bảo vệ sinh kế người dân và duy trì ổn định sản xuất nông nghiệp.

Từ thế giới đến Việt Nam: Bài toán điều hòa nguồn nước