Nắng nóng cực đoan đe dọa an ninh lương thực toàn cầu

Ngày 22/4, Tổ chức Nông Lương Liên hợp quốc (FAO) phối hợp với Tổ chức Khí tượng Thế giới (WMO) công bố báo cáo mới cho thấy nắng nóng cực đoan đang gây gián đoạn sâu rộng đối với các hệ thống nông lương trên toàn cầu, đe dọa trực tiếp đến sức khỏe và sinh kế của hơn 1 tỷ người.

Theo báo cáo mang tên “Nắng nóng cực đoan và Nông nghiệp”, trong vòng 50 năm qua, tần suất, cường độ và thời gian kéo dài của các đợt nắng nóng đã gia tăng đáng kể, tác động tiêu cực đến sản xuất nông nghiệp và các hệ sinh thái liên quan. Nhiệt độ cao khiến vật nuôi dễ bị sốc nhiệt, trong khi nhiều loại cây trồng chủ lực suy giảm năng suất khi nền nhiệt vượt ngưỡng chịu đựng. Đối với lĩnh vực thủy sản, nhiệt độ nước tăng cao làm gia tăng nguy cơ cá chết hàng loạt, gây thiệt hại lớn cho người nuôi trồng.

Đáng chú ý, năm 2024, khoảng 91% diện tích đại dương toàn cầu đã trải qua ít nhất một đợt nắng nóng, cho thấy mức độ lan rộng và tính chất nghiêm trọng của hiện tượng này trong bối cảnh biến đổi khí hậu toàn cầu.

Không chỉ ảnh hưởng đến sản xuất, nắng nóng cực đoan còn được xem là “sát thủ thầm lặng” đối với lực lượng lao động nông nghiệp. Tại một số khu vực ở Nam Á, vùng cận Sahara của châu Phi và khu vực Trung Mỹ - Nam Mỹ, số ngày có nhiệt độ vượt ngưỡng an toàn cho lao động ngoài trời có thể lên tới 250 ngày mỗi năm. Ước tính mỗi năm, thế giới mất khoảng 500 tỷ giờ lao động do điều kiện nhiệt độ khắc nghiệt.

Các chuyên gia của Liên hợp quốc nhận định nắng nóng cực đoan là một “yếu tố nhân cấp rủi ro”, làm trầm trọng thêm các thách thức hiện hữu như hạn hán, cháy rừng, dịch bệnh và sâu hại. Điều này khiến các hệ thống nông nghiệp vốn đã dễ tổn thương càng đối mặt với áp lực lớn hơn.

Tổng Giám đốc FAO Khuất Đông Ngọc nhấn mạnh nắng nóng cực đoan đang trở thành một trong những rủi ro chính đối với các lĩnh vực trồng trọt, chăn nuôi, thủy sản và lâm nghiệp, đồng thời ảnh hưởng trực tiếp đến các cộng đồng phụ thuộc vào nông nghiệp và nền kinh tế nông thôn. Trong khi đó, Tổng Thư ký WMO Celeste Saulo cho rằng nắng nóng không còn là một hiện tượng khí hậu đơn lẻ mà đang trở thành yếu tố cộng hưởng rủi ro, làm bộc lộ rõ những điểm yếu của hệ thống nông nghiệp toàn cầu.

Trước thực trạng này, báo cáo kêu gọi các quốc gia khẩn trương triển khai các giải pháp thích ứng, bao gồm phát triển giống cây trồng chịu nhiệt, điều chỉnh lịch thời vụ, cải thiện quản lý trang trại và tăng cường các biện pháp bảo vệ sức khỏe cho người lao động nông nghiệp. Đồng thời, cộng đồng quốc tế cần đẩy mạnh hợp tác, hỗ trợ các quốc gia có thu nhập thấp và trung bình tháo gỡ rào cản kinh tế - xã hội, hướng tới xây dựng hệ thống nông lương bền vững và phát thải thấp trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng gia tăng.

Cảnh báo nắng nóng và thời tiết cực đoan trong năm 2026