Nghệ An: Khi người nông dân trở thành lực lượng tiên phong bảo vệ môi trường

Từ thay đổi nhận thức đến hành động thiết thực

Nghệ An là tỉnh có diện tích sản xuất nông nghiệp lớn, đời sống của phần lớn người dân ở khu vực nông thôn gắn liền với đồng ruộng và chăn nuôi. Chính vì vậy, vấn đề bảo vệ môi trường nông thôn không chỉ liên quan đến cảnh quan mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe, chất lượng cuộc sống và sự phát triển bền vững của địa phương.

Trước đây, ở nhiều vùng quê, tình trạng vứt rác thải sinh hoạt, bao bì thuốc bảo vệ thực vật ra đồng ruộng, kênh mương vẫn còn phổ biến. Không ít người dân chưa thực sự quan tâm đến những tác hại lâu dài của ô nhiễm môi trường đối với sức khỏe cộng đồng và hệ sinh thái. Tuy nhiên, những năm gần đây, thông qua công tác tuyên truyền của chính quyền địa phương, các tổ chức đoàn thể, đặc biệt là Hội Nông dân các cấp, nhận thức của người dân đã có sự thay đổi rõ rệt.

Tại xã Đại Đồng, việc thành lập Câu lạc bộ “Nông dân bảo vệ môi trường” ở thôn Phượng Sơn là một minh chứng cụ thể cho tinh thần trách nhiệm của người dân đối với môi trường sống. Chỉ sau ít ngày ra mắt, các thành viên câu lạc bộ đã cùng nhau ra quân thu gom rác thải thuốc bảo vệ thực vật trên đồng ruộng. Những bao bì thuốc trừ sâu, chai lọ hóa chất từng bị vứt bỏ bừa bãi nay được thu gom, xử lý đúng nơi quy định.

Điều đáng ghi nhận không chỉ là số lượng rác thải được thu gom mà còn là sự thay đổi trong nhận thức của người dân. Nhiều hộ dân bắt đầu hình thành thói quen phân loại rác tại nguồn, không đốt rác bừa bãi, hạn chế sử dụng túi nilon và chú trọng hơn đến việc sử dụng thuốc bảo vệ thực vật an toàn trong sản xuất nông nghiệp.

Không chỉ dừng lại ở việc thu gom rác thải, nhiều địa phương còn vận động người dân tận dụng phụ phẩm nông nghiệp như rơm rạ, lá cây, phân chuồng để ủ làm phân vi sinh phục vụ sản xuất. Nhiều mô hình sản xuất sạch, kinh tế tuần hoàn, kinh tế xanh từng bước được hình thành, góp phần giảm chi phí sản xuất, hạn chế ô nhiễm môi trường và nâng cao giá trị nông sản. Việc chuyển đổi từ tư duy sản xuất truyền thống sang sản xuất thân thiện với môi trường đang tạo ra những chuyển biến tích cực trong đời sống và sản xuất ở nhiều vùng quê xứ Nghệ.

Không riêng Đại Đồng, tại xã Quỳ Hợp, Tân Phú, Nghi Lộc,... các mô hình Tổ tự quản “Nông dân bảo vệ môi trường nông thôn”, " Nói không với rác thải trên đồng ruộng",... cũng đang phát huy hiệu quả tích cực. Các hội viên không chỉ giữ gìn vệ sinh đường làng, ngõ xóm mà còn thường xuyên tuyên truyền, vận động người dân tham gia bảo vệ môi trường bằng những việc làm cụ thể như khơi thông cống rãnh, chăm sóc hàng cây xanh, dọn vệ sinh khu dân cư định kỳ.

Bà Hồ Thị Bình, nông dân xóm Vĩnh Thanh, xã Tân Phú cho biết: “Trước đây, bà con chúng tôi cũng chưa chú ý nhiều đến việc giữ gìn vệ sinh môi trường, đôi khi còn vứt bao bì thuốc bảo vệ thực vật ngay ngoài đồng, mương nước. Sau khi được chính quyền tuyên truyền, hướng dẫn, bà con đã dần thay đổi ý thức, không còn vứt bừa bãi như trước mà thu gom lại và bỏ vào các thùng chứa rác đúng quy định.”

Ở nhiều địa phương khác trong tỉnh, các phong trào “Ngày Chủ nhật xanh”, “Đường hoa nông thôn”, “Thu gom rác thải đồng ruộng”, “Nói không với rác thải nhựa” cũng được triển khai sâu rộng. Người dân ngày càng nhận thức rõ rằng bảo vệ môi trường không phải là việc của riêng ai mà là trách nhiệm chung của cả cộng đồng.

Đặc biệt, việc tuyên truyền sử dụng thuốc bảo vệ thực vật theo nguyên tắc “4 đúng” gồm đúng thuốc, đúng liều lượng, đúng lúc và đúng cách đã góp phần giúp người nông dân thay đổi tập quán canh tác cũ, hướng tới nền nông nghiệp an toàn và bền vững hơn. Nhiều nông dân đã hạn chế sử dụng thuốc cỏ cháy, ưu tiên các biện pháp sinh học nhằm bảo vệ đất đai và nguồn nước.

Chung tay xây dựng nông thôn xanh – sạch – bền vững

Thực tế cho thấy, khi ý thức của người dân được nâng cao, môi trường nông thôn đã có những chuyển biến rõ rệt. Những con đường đầy rác trước đây nay trở nên sạch sẽ hơn, nhiều tuyến đường được trồng hoa và cây xanh, cảnh quan nông thôn ngày càng khang trang, sáng – xanh – sạch – đẹp.

Bà Nguyễn Thị Phương Thảo, Chủ tịch Hội Nông dân xã Nghi Lộc, chia sẻ: Hiện nay, Hội Nông dân xã đã và đang triển khai nhiều mô hình tuyên truyền nhằm nâng cao ý thức bảo vệ môi trường trong hội viên và người dân. Trong đó, trọng tâm là vận động bà con tích cực thu gom rác thải trên đồng ruộng, phân loại và xử lý đúng quy định, đồng thời đẩy mạnh tuyên truyền để người dân hạn chế sử dụng thuốc cỏ cháy, góp phần bảo vệ môi trường sinh thái và hướng tới nền nông nghiệp an toàn, bền vững

Quan trọng hơn, các phong trào bảo vệ môi trường đang dần trở thành việc làm thường xuyên, tự giác của người dân chứ không chỉ mang tính phong trào nhất thời. Từ người cao tuổi, phụ nữ, thanh niên đến các em học sinh đều tích cực tham gia các hoạt động vệ sinh môi trường tại địa phương.

Trong các buổi sinh hoạt chi hội, nhiều nông dân đã mạnh dạn chia sẻ kinh nghiệm sản xuất sạch, sử dụng phân bón hữu cơ, giảm thiểu hóa chất độc hại và cách xử lý rác thải nông nghiệp hiệu quả. Đây chính là nền tảng quan trọng để xây dựng nền nông nghiệp xanh, thân thiện với môi trường.

Nghệ An tạm dừng lấy nước thô từ Sông Lam sau sự cố vỡ bồn chứa mật