Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng: Ô nhiễm không khí, nguồn nước và chất thải là ba thách thức môi trường lớn

Chiều 17/6, tại trụ sở Chính phủ, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng chủ trì cuộc họp cho ý kiến về dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo vệ môi trường.

Báo cáo tại cuộc họp, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Lê Công Thành cho biết việc xây dựng dự thảo Luật nhằm kịp thời thể chế hóa đầy đủ các chủ trương, định hướng mới của Đảng về bảo vệ môi trường và ứng phó với biến đổi khí hậu, đặc biệt là những nội dung được đề cập trong Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng cùng các nghị quyết của Ban Chấp hành Trung ương.

Theo Thứ trưởng Lê Công Thành, dự thảo Luật được xây dựng trên cơ sở tổng kết quá trình triển khai Luật Bảo vệ môi trường năm 2020, đồng thời tiếp thu toàn diện kết quả giám sát tối cao của Quốc hội năm 2025 đối với việc thực hiện chính sách, pháp luật về bảo vệ môi trường.

Một trong những định hướng trọng tâm được đề xuất là tiếp tục đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính trong lĩnh vực môi trường; chuyển từ phương thức quản lý thiên về “tiền kiểm” sang “hậu kiểm”, đồng thời chấp nhận rủi ro trong phạm vi được kiểm soát.

Dự thảo Luật cũng đề xuất bãi bỏ các điều kiện đầu tư, kinh doanh không còn phù hợp; tăng cường phân cấp, phân quyền cho chính quyền địa phương trong công tác quản lý nhà nước về môi trường.

Bên cạnh đó, phương thức quản lý môi trường sẽ được đổi mới theo hướng hiện đại, dựa trên nền tảng dữ liệu số, lấy khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo làm động lực thúc đẩy phát triển kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn và kinh tế carbon thấp.

Dự thảo đồng thời tiếp tục hoàn thiện các quy định liên quan đến quản lý chất lượng môi trường nhằm chủ động phòng ngừa các nguồn gây ô nhiễm; nâng cao năng lực dự báo, cảnh báo và công khai thông tin về chất lượng môi trường, nhất là đối với môi trường nước và môi trường không khí.

Phát biểu kết luận cuộc họp, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng đánh giá từ khi Luật Bảo vệ môi trường năm 2020 được triển khai, công tác bảo vệ môi trường đã ghi nhận nhiều chuyển biến tích cực, các hành vi vi phạm pháp luật về môi trường có xu hướng giảm đáng kể.

Tuy nhiên, theo Phó Thủ tướng, vẫn còn nhiều vụ việc vi phạm nghiêm trọng gây bức xúc trong xã hội và kết quả đạt được chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu đặt ra, đòi hỏi phải có những giải pháp mạnh mẽ, đồng bộ và hiệu quả hơn trong thời gian tới.

Phó Thủ tướng chỉ rõ có 3 vấn đề lớn cần đặc biệt quan tâm. Đó là các điểm nóng về môi trường tại các khu công nghiệp, cụm công nghiệp vẫn còn tồn tại; tình trạng ô nhiễm môi trường không khí và nguồn nước tại các thành phố lớn đang diễn biến phức tạp, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe người dân; công tác quản lý chất thải, xử lý nước thải tại các lưu vực sông và khu vực nông thôn vẫn chưa đáp ứng được yêu cầu.

Từ thực tế đó, Phó Thủ tướng yêu cầu trong quá trình sửa đổi Luật cần bổ sung những cách tiếp cận mới, phù hợp với xu hướng quốc tế và yêu cầu phát triển của đất nước. Trong đó, cần thúc đẩy phát triển mô hình kinh tế tuần hoàn nhằm sử dụng hiệu quả tài nguyên, giảm phát thải; xây dựng hành lang pháp lý cho việc hình thành và phát triển thị trường carbon tại Việt Nam; quy định chặt chẽ hơn trách nhiệm của nhà sản xuất trong việc thu hồi, tái chế sản phẩm sau sử dụng theo cơ chế trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất (EPR).

Đồng thời, công tác bảo vệ môi trường cần được gắn kết chặt chẽ với nhiệm vụ bảo đảm an ninh nguồn nước, an ninh lương thực và ứng phó với biến đổi khí hậu.

Nhấn mạnh đây là những nội dung mang tính cốt lõi, cần được nghiên cứu và thảo luận kỹ lưỡng, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng yêu cầu việc sửa đổi Luật phải vừa tạo hành lang pháp lý thông thoáng để thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, vừa bảo đảm các mục tiêu phát triển bền vững trong dài hạn.

Dự thảo Luật Bảo vệ môi trường 2026 – Bài 1: Cuộc cải cách thể chế môi trường theo hướng hiện đại