Sau một tháng triển khai xăng E10, nhiều chỉ số ô nhiễm không khí giảm

Mới đây, Tổ công tác triển khai Thông tư 50 đã có báo cáo gửi Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Sinh Nhật Tân về tiến độ thực hiện lộ trình pha chế, phối trộn và sử dụng xăng sinh học E10 trên phạm vi cả nước, cập nhật đến ngày 1/7.

Theo báo cáo, từ ngày 1/6 - thời điểm chính thức triển khai bán xăng E10 trên toàn quốc đến hết ngày 28/6, tổng lượng tiêu thụ các loại xăng sinh học gồm E5 và E10 đạt khoảng 980 triệu lít. Một trong những nội dung đáng chú ý của báo cáo là đánh giá bước đầu về tác động môi trường.

Tổ công tác sử dụng số liệu quan trắc chất lượng không khí tại Hà Nội và TP.HCM ở ba mốc thời gian gồm đầu tháng 5, cuối tháng 5 và cuối tháng 6/2026. Kết quả cho thấy chất lượng không khí có xu hướng cải thiện, dù mức độ thay đổi chưa đồng đều giữa các khu vực cũng như từng nhóm chất ô nhiễm.

Tại Hà Nội, so với cuối tháng 5, các chỉ số bụi mịn đến cuối tháng 6 giảm khá rõ. Cụ thể, nồng độ PM2.5 giảm 31%, còn PM10 giảm gần 30%. Trong khi đó, TP.HCM ghi nhận sự cải thiện đồng đều hơn ở nhiều chỉ số. PM2.5 giảm 15,7%, PM10 giảm 14,3%; các khí ô nhiễm cũng giảm mạnh với CO giảm 65,2%, NO₂ giảm 68,6%, NOx giảm 57,6%, SO₂ giảm 38,5% và O₃ giảm 14,4%.

Theo Tổ công tác, kết quả này cho thấy cả nhóm bụi và các khí ô nhiễm đều có xu hướng giảm sau thời gian triển khai xăng sinh học E10.

Để có cơ sở đánh giá toàn diện hơn, Tổ công tác kiến nghị Bộ Công Thương tiếp tục chỉ đạo theo dõi sát diễn biến môi trường. Việc quan trắc các chỉ số PM2.5, PM10, CO, NO₂, NOx, SO₂ và O₃ cần được duy trì tại Hà Nội, TP.HCM cùng các đô thị lớn khác, đồng thời mở rộng số lượng trạm quan trắc có dữ liệu đầy đủ.

Ngoài ra, việc đánh giá hiệu quả của xăng E10 cần kết hợp nhiều yếu tố như sản lượng tiêu thụ nhiên liệu, mật độ giao thông, điều kiện thời tiết và các nguồn phát thải cục bộ để bảo đảm tính khách quan và khoa học.

Những số liệu ban đầu cũng thu hút sự quan tâm của giới chuyên gia môi trường. Nhiều ý kiến cho rằng xăng E10 có thể góp phần cải thiện chất lượng không khí, song cần thêm thời gian và dữ liệu để xác định chính xác mức độ tác động.

Theo chuyên gia môi trường Đào Nhật Đình, việc sử dụng xăng E10 chắc chắn mang lại lợi ích trong giảm phát thải, nhưng muốn khẳng định hiệu quả cần theo dõi bằng hệ thống số liệu chuẩn trong thời gian đủ dài. Ông lấy ví dụ, nếu số ngày chất lượng không khí vượt ngưỡng tại Hà Nội giảm từ 70 ngày xuống còn 60 ngày sau một năm thì mới có cơ sở rõ ràng để so sánh và đánh giá.

Ông cũng lưu ý chất lượng không khí chịu ảnh hưởng rất lớn từ điều kiện thời tiết và sự thay đổi theo mùa, đặc biệt ở miền Bắc. Mùa đông thường là giai đoạn ô nhiễm gia tăng, trong khi mùa hè với mưa nhiều và điều kiện khuếch tán thuận lợi sẽ giúp nồng độ các chất ô nhiễm giảm đáng kể.

Thực tế nhiều năm cho thấy các tháng 6, 7 và 8 luôn là giai đoạn chất lượng không khí được cải thiện. Ngay cả khi so sánh cùng tháng 6 giữa các năm, mức độ ô nhiễm cũng có thể chênh lệch từ 10-50%.

Cùng quan điểm, PGS.TS Phạm Thế Anh (Trường Đại học Kinh tế Quốc dân) cho rằng sự cải thiện của các chỉ số môi trường trong tháng 6 không chỉ đến từ việc sử dụng xăng E10 mà còn chịu tác động của nhiều yếu tố khác như mưa, gió, cũng như sự thay đổi trong hoạt động sản xuất, giao thông, đốt rơm rạ, sử dụng nhiên liệu hóa thạch và nhu cầu tiêu dùng của người dân.

TS Hoàng Dương Tùng, Chủ tịch Mạng lưới Không khí sạch Việt Nam, cho biết nhiều nghiên cứu trên thế giới đã chứng minh xăng sinh học giúp giảm lượng khí thải từ phương tiện giao thông. Việc Việt Nam triển khai đại trà xăng E10 từ ngày 1/6 thể hiện quyết tâm trong lộ trình giảm phát thải và cải thiện chất lượng không khí.

Theo ông, xăng E10 chắc chắn mang lại tác động tích cực, song mức độ đóng góp không thể đánh giá chỉ dựa trên số liệu quan trắc trong vài tuần hoặc một tháng.

Ông phân tích, khí thải từ ô tô và xe máy chạy xăng chỉ là một trong nhiều nguồn gây ô nhiễm tại các đô thị lớn. Ngoài ra còn có phương tiện chạy dầu diesel, hoạt động xây dựng, sản xuất công nghiệp, đốt ngoài trời và ô nhiễm lan truyền từ các khu vực lân cận. Bên cạnh đó, các yếu tố khí tượng như lượng mưa, hướng gió, nhiệt độ và chiều cao lớp trộn khí quyển cũng tác động mạnh đến nồng độ các chất ô nhiễm trong không khí.

Theo kinh nghiệm quan trắc nhiều năm, chất lượng không khí tại Hà Nội thường cải thiện rõ rệt trong giai đoạn từ tháng 6 đến tháng 9 nhờ lượng mưa tăng, gió mạnh hơn và điều kiện phát tán các chất ô nhiễm thuận lợi.

Vì vậy, các chuyên gia cho rằng xăng E10 chỉ là một mắt xích trong tổng thể giải pháp giảm ô nhiễm không khí, chứ không phải yếu tố quyết định duy nhất.

Để đánh giá chính xác hiệu quả của loại nhiên liệu này, cần theo dõi trong thời gian tối thiểu từ 6 tháng đến 1 năm, đồng thời so sánh với dữ liệu cùng kỳ của nhiều năm trước, hiệu chỉnh ảnh hưởng của thời tiết và áp dụng các phương pháp phân tích nhằm xác định mức đóng góp của từng nguồn phát thải.

Về lâu dài, việc cải thiện chất lượng không khí tại các đô thị lớn vẫn đòi hỏi nhiều giải pháp đồng bộ, bao gồm giảm phát thải từ giao thông, công nghiệp, xây dựng cũng như kiểm soát các hoạt động đốt hở. Theo TS Hoàng Dương Tùng, chỉ khi các giải pháp này được triển khai song song thì hiệu quả cải thiện môi trường không khí mới có thể đạt được một cách bền vững.

Thêm 6 doanh nghiệp tham gia pha chế xăng E10, nguồn cung tiếp tục được tăng cường