Thanh Trì (Hà Nội): Dự án xây dựng Trường THCS thị trấn Văn Điển (cơ sở 2) và những khoảng trống trong thực thi Giấy phép môi trường

Trong khuôn khổ chuyên đề “Những ảnh hưởng tới môi trường trong quá trình thi công xây dựng dự án”, PV Tạp chí điện tử Môi trường và Cuộc sống đã khảo sát thực tế tại Dự án đầu tư xây mới Trường THCS thị trấn Văn Điển (cơ sở 2), xã Thanh Trì, TP. Hà Nội. Những ghi nhận cho thấy dự án vẫn còn nhiều bất cập trong việc thực thi các quy định của Luật Bảo vệ môi trường và các văn bản hướng dẫn thi hành, đặc biệt là trách nhiệm thực hiện các nội dung đã được quy định cụ thể trong Giấy phép môi trường.

Nhiều dấu hiệu chưa tuân thủ quy định về bảo vệ môi trường trong quá trình thi công

Trong bối cảnh đô thị hóa diễn ra nhanh chóng, các dự án xây dựng trường học được kỳ vọng sẽ góp phần nâng cao chất lượng giáo dục và cải thiện điều kiện học tập cho người dân. Tuy nhiên, đi cùng với sự phát triển đó là áp lực ngày càng lớn đối với môi trường, đặc biệt trong giai đoạn thi công xây dựng.

Theo khảo sát của phóng viên, Dự án đầu tư xây mới Trường THCS thị trấn Văn Điển (cơ sở 2) được triển khai trên diện tích khoảng 7.894m², trong đó diện tích xây dựng công trình khoảng 6.856,4m². Chủ đầu tư là Ban Quản lý dự án đầu tư – Hạ tầng xã Thanh Trì, nhà thầu thi công chính là Công ty CP Tư vấn đầu tư xây dựng Chí Cường. Tuy nhiên, trong quá trình thi công, dự án đã bộc lộ nhiều dấu hiệu bất cập trong công tác quản lý và thực hiện các quy định của Luật Bảo vệ môi trường.

Ghi nhận thực tế tại dự án, trong quá trình thi công, nhà thầu đã thuê một phần diện tích đất nông nghiệp của người dân cạnh dự án để dựng lán trại phục vụ nhu cầu ăn ở, sinh hoạt của công nhân. Việc sử dụng đất nông nghiệp làm lán trại cho công nhân sinh hoạt có dấu hiệu sử dụng đất không đúng mục đích. Không chỉ vậy, tại khu lán trại của công nhân, hệ thống thu gom và xử lý chất thải sinh hoạt chưa được bố trí đầy đủ, dẫn đến tình trạng nước thải và rác thải phát sinh trong quá trình sinh hoạt không được thu gom, xử lý theo đúng quy định mà xả trực tiếp ra môi trường.

Thực trạng này không chỉ gây mùi khó chịu, ảnh hưởng đến môi trường sống xung quanh mà còn tiềm ẩn nguy cơ phát sinh dịch bệnh nếu không được kiểm soát kịp thời.

Theo quy định tại Giấy phép môi trường, chủ dự án có trách nhiệm thu gom, lưu giữ và xử lý chất thải phát sinh trong quá trình thi công, bảo đảm không gây ô nhiễm môi trường. Đồng thời, chủ dự án phải tổ chức quản lý chất thải theo đúng nội dung đã được phê duyệt trong Giấy phép môi trường.

Như vậy, việc để xảy ra tình trạng xả nước thải sinh hoạt trực tiếp ra môi trường tại công trường có thể được xem là dấu hiệu chưa thực hiện đúng nghĩa vụ bảo vệ môi trường theo quy định của pháp luật.

Đáng chú ý, phóng viên cũng ghi nhận dấu hiệu khoan giếng để phục vụ sinh hoạt cho công nhân và thi công trong khu vực công trường. Nếu hoạt động khai thác nước dưới đất chưa được cơ quan có thẩm quyền cấp phép, đây có thể là hành vi vi phạm quy định của pháp luật về tài nguyên nước, đồng thời tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng đến nguồn nước ngầm tại địa phương.

Không chỉ dừng lại ở vấn đề môi trường, hệ thống điện tại khu bếp ăn của công trường được bố trí tạm bợ, dây điện đấu nối chằng chịt, trong khi các bình gas được đặt trong điều kiện thiếu biện pháp bảo đảm an toàn. Thực trạng này làm gia tăng nguy cơ cháy nổ, đặc biệt trong bối cảnh công trường có đông công nhân sinh hoạt thường xuyên.

Đặc biệt, tại cổng dự án, đơn vị thi công cũng không bố trí cầu rửa xe theo đúng quy định dẫn đến đất cát bám và rơi vãi ra đường gây bụi.

Ngoài ra, phóng viên còn ghi nhận tình trạng một số công nhân làm việc chưa được trang bị đầy đủ phương tiện bảo hộ lao động, tiềm ẩn nguy cơ xảy ra tai nạn lao động.

Những tồn tại nêu trên cho thấy công tác quản lý môi trường và bảo đảm an toàn lao động tại công trường vẫn còn nhiều bất cập, cần được kiểm tra, chấn chỉnh kịp thời.

Không thực hiện đúng và đầy đủ Giấy phép môi trường: Có thể bị xử phạt ra sao?

Để có thêm tư liệu làm rõ vấn đề, ngày 16/4/2026, phóng viên Tạp chí Môi trường và Cuộc sống đã có buổi làm việc với Ban Quản lý dự án Đầu tư – Hạ tầng xã Thanh Trì.

Tại buổi làm việc, ông Đặng Đình Anh – Phó Giám đốc Ban cho biết: Dự án đầu tư xây mới Trường THCS thị trấn Văn Điển (cơ sở 2) đã được cấp Giấy phép môi trường số 13/GPMT-UBND ngày 6/6/2025.

Tuy nhiên, khi được hỏi về việc thực hiện báo cáo công tác quản lý môi trường định kỳ theo quy định của pháp luật, đại diện Ban Quản lý dự án thừa nhận trong năm vừa qua đơn vị chưa thực hiện nội dung này.

Theo quy định của Luật Bảo vệ môi trường, chủ dự án có trách nhiệm thực hiện báo cáo công tác quản lý môi trường định kỳ với cơ quan quản lý nhà nước. Đây là nghĩa vụ bắt buộc nhằm bảo đảm công tác giám sát môi trường được thực hiện thường xuyên, kịp thời phát hiện và xử lý các nguy cơ gây ô nhiễm.

Việc không thực hiện báo cáo môi trường định kỳ có thể bị xử phạt theo quy định tại Điều 43, Nghị định 45/2022/NĐ-CP, với mức phạt tiền tùy thuộc vào quy mô và tính chất của hành vi vi phạm.

Cụ thể, tại khoản 1, Điều 43 quy định: Phạt tiền từ 5.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng đối với hành vi vi phạm không lập báo cáo, báo cáo không đúng, không đầy đủ hoặc không gửi báo cáo công tác bảo vệ môi trường tới các cơ quan nhà nước có thẩm quyền theo quy định.

Ngoài ra, việc vi phạm quy định về giấy phép môi trường có thể bị xử phạt theo quy định tại Điểm c, Điều 11, Nghị định 45/2022/NĐ-CP. Phạt tiền từ 15.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng đối với hành vi thực hiện không đúng hoặc không đầy đủ một trong các nội dung giấy phép môi trường, trừ các trường hợp: Vi phạm quy định về quan trắc môi trường; phòng ngừa, ứng phó sự cố chất thải và trường hợp quy định tại các điểm a, b, đ, e và g khoản này;

Những quy định này cho thấy hệ thống chế tài pháp luật về bảo vệ môi trường đã được thiết lập tương đối đầy đủ và chặt chẽ. Tuy nhiên, hiệu quả thực thi trên thực tế vẫn phụ thuộc rất lớn vào trách nhiệm của chủ đầu tư và sự giám sát của cơ quan quản lý nhà nước.

Một chi tiết khác cũng cần được làm rõ là nội dung tại Phụ lục 1 của Giấy phép môi trường có dấu hiệu chưa thống nhất khi đề cập trách nhiệm của một doanh nghiệp khác trong phần điều kiện bảo vệ môi trường. Cụ thể, Giấy phép môi trường được cấp cho Ban Quản lý Dự án đầu tư xây dựng huyện Thanh Trì (nay là Ban Quản lý Dự án đầu tư – Hạ tầng xã Thanh Trì) nhưng lại có yêu cầu trách nhiệm đối với Công ty TNHH Thiên Hòa An. Vậy, Công ty TNHH Thiên Hòa An là đơn vị nào? Công ty TNHH Thiên Hòa An có liên quan gì đến việc triển khai Dự án đầu tư xây mới Trường THCS thị trấn Văn Điển (cơ sở 2)? Điều này đặt ra yêu cầu cần rà soát lại quy trình cấp phép và quản lý hồ sơ môi trường đối với dự án, nhằm bảo đảm tính chính xác và minh bạch của các văn bản pháp lý.

Từ góc độ chính sách, câu chuyện tại Dự án đầu tư xây mới Trường THCS thị trấn Văn Điển (cơ sở 2) không chỉ là vấn đề riêng của một công trình cụ thể mà còn phản ánh một thực trạng phổ biến trong công tác quản lý môi trường hiện nay: Quy định pháp luật đã đầy đủ; chế tài xử phạt đã rõ ràng nhưng việc thực thi tại cơ sở vẫn còn “lỏng lẻo”.

Thực tế trên đặt ra yêu cầu cấp thiết đối với chính quyền địa phương và các cơ quan quản lý chuyên ngành trong việc tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra và giám sát môi trường đối với các dự án xây dựng trên địa bàn.

Đồng thời, cần nâng cao trách nhiệm của chủ đầu tư và nhà thầu trong việc tuân thủ các quy định của pháp luật về bảo vệ môi trường ngay từ giai đoạn tổ chức thi công.

Kính đề nghị UBND xã Thanh Trì và UBND Thành phố Hà Nội sớm vào cuộc kiểm tra toàn diện việc chấp hành các quy định về bảo vệ môi trường, quản lý tài nguyên nước tại Dự án xây dựng Trường THCS thị trấn Văn Điển (cơ sở 2), qua đó kịp thời phát hiện, xử lý các vi phạm (nếu có) và yêu cầu các đơn vị liên quan thực hiện nghiêm túc các nghĩa vụ theo quy định của pháp luật.

Bên cạnh đó, các cơ quan chức năng cần tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra và giám sát đối với các dự án đang trong quá trình thi công trên địa bàn; đồng thời đẩy mạnh việc hướng dẫn, đôn đốc chủ đầu tư và nhà thầu thực hiện đầy đủ các biện pháp bảo vệ môi trường ngay từ giai đoạn triển khai dự án.

Việc kiểm soát chặt chẽ các hoạt động thi công xây dựng không chỉ góp phần bảo đảm môi trường sống an toàn cho cộng đồng dân cư mà còn là yếu tố quan trọng nhằm nâng cao hiệu lực, hiệu quả thực thi chính sách pháp luật về bảo vệ môi trường, hướng tới mục tiêu phát triển bền vững.

Tạp chí điện tử Môi trường và Cuộc sống sẽ tiếp tục giám sát và phản biện khách quan các vấn đề môi trường phát sinh trong quá trình thi công dự án, góp phần thúc đẩy việc thực thi hiệu quả chính sách pháp luật về bảo vệ môi trường và bảo vệ quyền lợi chính đáng của người dân.

Hạ tầng xử lý nước thải vẫn là “điểm nghẽn” lớn của môi trường Thủ đô