Xử lý quần áo cũ đúng cách để giảm áp lực từ rác thải thời trang

Vào dịp cuối năm, việc dọn dẹp, sắp xếp lại quần áo là thói quen phổ biến của nhiều gia đình. Với những món đồ không còn nhu cầu sử dụng, lựa chọn thường thấy là đem quyên góp cho các tổ chức từ thiện, với kỳ vọng vừa giúp người khác, vừa giảm rác thải. Tuy nhiên, theo các chuyên gia môi trường và thời trang bền vững, không phải tất cả quần áo quyên góp đều được tái sử dụng như mong đợi.

Aja Barber, tác giả cuốn sách Consumed, cho biết phần lớn quần áo cũ sau khi quyên góp không đến được tay người cần mà bị thải bỏ hoặc xuất khẩu sang các quốc gia đang phát triển, nơi trở thành “điểm nóng” của rác thải thời trang như Ghana, Kenya hay Uganda. Tại đây, lượng lớn quần áo đã qua sử dụng nhanh chóng biến thành rác, gây ô nhiễm đất, nước và không khí.

Thực tế tại Anh cho thấy, nhiều cơ sở từ thiện đang quá tải. Một cửa hàng từ thiện nhỏ ở East Sussex phải thải bỏ khoảng 250 kg quần áo mỗi hai tuần, trong khi kho từ thiện của một bệnh viện dưỡng lão ở Sheffield buộc phải bỏ đi tới 2 tấn đồ cũ chỉ sau ba ngày. Theo Liên Hợp Quốc, trung bình mỗi giây có một xe tải quần áo cũ bị đốt bỏ hoặc chôn lấp trên toàn cầu. Khi quần áo kém chất lượng, bẩn hoặc hư hỏng được gửi đến các tổ chức từ thiện, chính các đơn vị này lại phải chi thêm chi phí để xử lý như rác thải.

Theo các chuyên gia, để giảm tác động môi trường từ quần áo cũ, người tiêu dùng cần thay đổi cách “dọn tủ” theo hướng có trách nhiệm hơn.

Quyên góp có chọn lọc

Nguyên tắc cơ bản được khuyến nghị là chỉ quyên góp những món đồ còn sạch, nguyên vẹn và có thể tiếp tục sử dụng. Quần áo nên được giặt sạch, đóng gói cẩn thận và gửi với số lượng vừa phải. Chất lượng và tính thiết yếu của sản phẩm quan trọng hơn thương hiệu, bởi những món đồ không đạt yêu cầu sử dụng sẽ trở thành rác ngay tại điểm tiếp nhận.

Bán lại để kéo dài vòng đời sản phẩm

Bán quần áo đã qua sử dụng được xem là giải pháp thân thiện môi trường hơn, giúp kéo dài vòng đời sản phẩm và giảm nhu cầu sản xuất mới. Theo Ellen MacArthur Foundation, nếu mỗi món đồ được mặc gấp đôi số lần trung bình hiện nay, dấu chân môi trường của ngành thời trang có thể giảm tới 44%. Thị trường thời trang second-hand đang phát triển mạnh tại nhiều quốc gia và được coi là một trụ cột của kinh tế tuần hoàn.

Sửa chữa và thay đổi mục đích sử dụng

Sửa chữa quần áo, phụ kiện là cách đơn giản để tăng tái sử dụng. Bên cạnh đó, việc biến đổi công năng – như chỉnh sửa, tái thiết kế trang phục cũ – cũng giúp hạn chế việc thải bỏ. Đây là hướng tiếp cận được nhiều nhà thiết kế và nền tảng thời trang bền vững khuyến khích.

Tái chế đúng quy trình

Hiện nay, chỉ khoảng 1% sợi dệt trên thế giới được tái chế thành sợi mới. Phần lớn quần áo cũ bị chôn lấp hoặc tái chế hạ cấp. Do đó, người tiêu dùng được khuyến nghị gửi quần áo đến các đơn vị có chương trình tái chế minh bạch, thay vì bỏ chung vào rác sinh hoạt, nhằm giảm nguy cơ ô nhiễm môi trường.

Giảm mua sắm – Giải pháp cốt lõi

Các chuyên gia cho rằng, giảm mua sắm mới và mặc quần áo lâu hơn là giải pháp hiệu quả nhất để cắt giảm rác thải thời trang. Việc lựa chọn chất liệu bền vững, cân nhắc nhu cầu thực tế và hạn chế mua sắm theo xu hướng ngắn hạn sẽ góp phần giảm áp lực lên tài nguyên và môi trường. Một số nghiên cứu khuyến nghị mỗi người chỉ nên mua khoảng 5 món thời trang mỗi năm.

Trong bối cảnh rác thải dệt may ngày càng gia tăng, thay đổi thói quen tiêu dùng và xử lý quần áo cũ theo hướng tuần hoàn không chỉ là lựa chọn cá nhân, mà còn là yêu cầu cấp thiết để giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường.

EU siết luật giảm rác thải thực phẩm và “thời trang nhanh”