Đà Nẵng chủ động tích nước, bảo đảm nguồn cấp cho 8 tháng mùa cạn

Dòng chảy suy giảm, nhiều hồ chứa chưa tích đủ nước

Ngày 21/10, Bộ Nông nghiệp và Môi trường ban hành Công văn số 12083/BNNMT-TNN gửi UBND thành phố Đà Nẵng, đề nghị khẩn trương triển khai các giải pháp ứng phó nguy cơ thiếu hụt nguồn nước năm 2027 do ảnh hưởng của El Niño trên lưu vực sông Vu Gia - Thu Bồn.

Theo Bộ, từ tháng 6 đến giữa tháng 10/2026, dòng chảy trên hầu hết các sông, suối thuộc lưu vực thấp hơn trung bình nhiều năm từ 10-33%. Dù đã xuất hiện một số đợt mưa lũ nhỏ trong tháng 9 và tháng 10, lượng nước tích trữ tại nhiều hồ chứa vẫn ở mức thấp.

Đáng chú ý, các hồ thủy điện lớn như A Vương, Sông Bung 4, Đak Mi 4A và Sông Tranh 2 hiện mới đạt khoảng 15-22% dung tích thiết kế. Nhiều hồ thủy lợi có dung tích từ 1 triệu m³ trở lên cũng chỉ tích được khoảng 40-70% dung tích thiết kế.

Dự báo trong những tháng cuối năm 2026, lượng mưa trên toàn lưu vực có thể tiếp tục thiếu hụt, dòng chảy thấp hơn trung bình nhiều năm khoảng 20-40%. Diễn biến này làm gia tăng nguy cơ thiếu nước khi bước vào mùa cạn năm 2027, ảnh hưởng trực tiếp đến cấp nước sinh hoạt, sản xuất nông nghiệp, công nghiệp và các hoạt động kinh tế - xã hội.

Trên lưu vực Vu Gia - Thu Bồn, hệ thống hồ chứa thượng nguồn giữ vai trò quan trọng trong điều tiết dòng chảy, bổ sung nguồn nước cho hạ du. Trong khi đó, mùa cạn kéo dài khoảng 8 tháng đặt ra yêu cầu phải chủ động tính toán lượng nước dự trữ ngay từ mùa mưa, bảo đảm khả năng cấp nước trong thời gian dòng chảy suy giảm.

Trước tình hình này, thực hiện chỉ đạo của Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng tại Văn bản số 9694/VPCP-NN ngày 24/9/2026, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đề nghị Đà Nẵng khẩn trương rà soát, điều chỉnh kế hoạch vận hành hồ chứa, tận dụng thời gian còn mưa để tích nước, đồng thời tính toán cân đối giữa yêu cầu cấp nước, phát điện, an toàn công trình và phòng, chống lũ cho hạ du.

Ưu tiên nước sinh hoạt, kiểm soát chặt việc vận hành hồ chứa

Để chủ động nguồn nước cho năm 2027, Bộ Nông nghiệp và Môi trường yêu cầu các đơn vị quản lý, vận hành hồ chứa theo dõi sát diễn biến mưa, dòng chảy và dự báo khí tượng thủy văn; xây dựng kế hoạch tích nước phù hợp, tận dụng tối đa khả năng trữ nước, hạn chế xả nước không cần thiết nhưng vẫn bảo đảm an toàn công trình và hạ du.

Đối với các hồ thủy điện A Vương, Sông Bung 4, Đak Mi 4A, Sông Tranh 2, Sông Bung 2, Sông Côn 2 bậc 1 và Khe Diên, kế hoạch vận hành phải ưu tiên dành dung tích để bảo đảm nước sinh hoạt và các nhu cầu thiết yếu trong suốt 8 tháng mùa cạn năm 2027.

Việc điều tiết cần gắn với nhu cầu sử dụng nước thực tế ở hạ du, phối hợp hài hòa giữa cấp nước và phát điện, vừa bảo đảm an ninh năng lượng, vừa nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn nước dự trữ.

Đối với các hồ thủy lợi, thành phố cần rà soát, điều chỉnh chế độ cấp nước ngay từ mùa mưa, xây dựng phương án sử dụng phù hợp với khả năng tích trữ cuối mùa lũ. Các hồ Thái Xuân, Phú Ninh, Việt An, Hòa Trung và Vĩnh Trinh phải ưu tiên dung tích phục vụ sinh hoạt và dự phòng cấp nước trong mùa cạn.

Trong đó, hồ Phú Ninh có vai trò đặc biệt quan trọng đối với an ninh nguồn nước phục vụ sinh hoạt và sản xuất thiết yếu tại khu vực đông nam thành phố. Bộ yêu cầu đánh giá khả năng tích nước đến cuối mùa lũ, xác định mực nước tối thiểu cần duy trì theo từng thời kỳ, đặc biệt trong giai đoạn từ nay đến cuối năm 2026.

Việc xả nước qua nhà máy thủy điện Phú Ninh cũng phải được kiểm soát chặt chẽ, phù hợp với nhu cầu tưới thực tế ở hạ du, tránh gia tăng phát điện làm ảnh hưởng đến lượng nước dự trữ.

Trong điều kiện xuất hiện mưa lũ, các hồ chứa vẫn phải ưu tiên bảo đảm an toàn công trình và hạ du. Sau khi thực hiện nhiệm vụ cắt, giảm lũ, đơn vị vận hành cần căn cứ dự báo khí tượng thủy văn và diễn biến dòng chảy thực tế để quyết định duy trì mực nước hoặc tiếp tục tích trữ, đáp ứng nhu cầu cấp nước cho mùa cạn năm 2027.

Điều hòa nguồn nước từ thượng nguồn đến hạ du

Bên cạnh giải pháp tích nước tại các hồ chứa, Bộ Nông nghiệp và Môi trường yêu cầu Đà Nẵng triển khai đồng bộ các phương án điều hòa, phân phối và sử dụng nước trên toàn lưu vực Vu Gia - Thu Bồn, bảo đảm khai thác hiệu quả nguồn nước từ thượng nguồn đến hạ du.

Thành phố cần rà soát khả năng kiểm soát linh hoạt tỷ lệ phân lưu từ sông Vu Gia sang sông Thu Bồn qua sông Quảng Huế; điều chỉnh chế độ khai thác tại các đập An Trạch, Hà Thanh, Thanh Quýt, Bàu Nít và các trạm bơm tưới phù hợp với kế hoạch vận hành hồ chứa thượng lưu.

Đồng thời, cần sớm nâng cấp hệ thống thủy lợi An Trạch - Thanh Quýt - Bàu Nít - Hà Thanh cùng các công trình lấy nước trực tiếp trên sông, nâng cao năng lực cấp nước và giảm phụ thuộc vào chế độ điều tiết của hồ chứa trong thời kỳ khan hiếm nguồn nước.

Đối với cấp nước sinh hoạt, Bộ đề nghị địa phương rà soát phương án cấp nước an toàn theo từng kịch bản nguồn nước; tăng cường kết nối hạ tầng, giảm thất thoát và chuẩn bị nguồn dự phòng cho các đô thị trọng điểm như Đà Nẵng, Tam Kỳ và Hội An.

Các nhà máy nước Duy Xuyên, Hội An cần chủ động phương án hỗ trợ cấp nước khi xảy ra xâm nhập mặn. Riêng Nhà máy nước Cầu Đỏ phải linh hoạt khai thác nước tại đập An Trạch và sông Cầu Đỏ, đồng thời tăng cường kết nối với các nhà máy nước Sân Bay, Hòa Liên. Trong trường hợp cần thiết, thành phố xem xét tăng công suất Nhà máy nước Hòa Liên để hỗ trợ các khu vực có nguy cơ thiếu nước.

Bên cạnh đó, địa phương cần rà soát các hồ chứa có khả năng bổ sung nguồn nước sinh hoạt, chuẩn bị giếng khoan dự phòng, bảo đảm nguồn điện phục vụ sản xuất nước sạch và kiểm soát chặt hoạt động xả thải tại các khu vực khai thác nước.

Với sản xuất nông nghiệp, cần chủ động điều chỉnh mùa vụ, chuyển đổi cây trồng và xem xét giảm diện tích canh tác tại những khu vực có nguy cơ thiếu nước. Các khu công nghiệp, khu kinh tế trọng điểm phải rà soát nhu cầu sử dụng, đẩy mạnh tiết kiệm, tuần hoàn và tái sử dụng nước.

Một trong những yêu cầu đáng chú ý của Bộ Nông nghiệp và Môi trường là Đà Nẵng phải chủ động xây dựng phương án tiết giảm và phân bổ nguồn nước theo từng cấp độ rủi ro, không chờ đến khi xảy ra thiếu nước mới triển khai các biện pháp ứng phó.

Theo đó, thành phố cần căn cứ dự báo nguồn nước để xác định trước mức độ tiết giảm, thứ tự ưu tiên phân bổ và phương án điều hành trong từng tình huống. Nước sinh hoạt, các nhu cầu thiết yếu, yêu cầu duy trì dòng chảy môi trường và an toàn hệ thống phải được ưu tiên trong quá trình phân phối nguồn nước.

Cùng với đó, việc tăng cường quan trắc, ứng dụng công nghệ số trong quản lý, vận hành hồ chứa và chia sẻ thông tin giữa các đơn vị liên quan có ý nghĩa quan trọng trong nâng cao hiệu quả điều tiết. Thành phố cần phối hợp với Cục Quản lý tài nguyên nước xây dựng kịch bản nguồn nước, hoàn thiện phương án điều hòa, phân phối phù hợp với diễn biến thực tế.

Trước nguy cơ El Niño làm gia tăng áp lực lên nguồn nước trong năm 2027, việc tích trữ nước ngay từ mùa mưa năm 2026, vận hành linh hoạt hệ thống hồ chứa và sử dụng nước tiết kiệm được xác định là những giải pháp then chốt. Chủ động từ sớm sẽ giúp Đà Nẵng giảm nguy cơ thiếu nước sinh hoạt, hạn chế tác động đến sản xuất và bảo đảm an ninh nguồn nước trong suốt mùa cạn kéo dài 8 tháng.

Đà Nẵng chủ động phương án ứng phó thiên tai từ vùng trọng điểm