Doanh nghiệp có thể bị phạt tới 1 tỷ đồng nếu không có giấy phép môi trường
Chính phủ vừa ban hành Nghị định số 412/2026/NĐ-CP quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường, với nhiều mức phạt tăng cường tính răn đe đối với các hành vi không có giấy phép môi trường, không vận hành hoặc vận hành sai quy trình công trình xử lý chất thải.
Đáng chú ý, một số vi phạm có thể bị phạt tới 1 tỷ đồng đối với cá nhân, tương ứng tối đa 2 tỷ đồng đối với tổ chức, kèm theo biện pháp đình chỉ hoạt động và buộc khắc phục hậu quả.
.jpg)
Ban hành quy định mới, tăng cường kiểm soát vi phạm môi trường
Ngày 14/11/2026, thay mặt Chính phủ, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng ký ban hành Nghị định số 412/2026/NĐ-CP quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường. Văn bản gồm 4 chương, 87 điều, quy định cụ thể các hành vi vi phạm, hình thức xử phạt, mức phạt tiền, biện pháp khắc phục hậu quả cũng như thẩm quyền lập biên bản và xử lý vi phạm.
Phạm vi điều chỉnh của Nghị định khá rộng, bao gồm các vi phạm về đăng ký môi trường, đánh giá tác động môi trường, giấy phép môi trường; hành vi gây ô nhiễm; quản lý chất thải, tái chế sản phẩm và bao bì; trách nhiệm bảo vệ môi trường tại cơ sở sản xuất, kinh doanh, dịch vụ, khu công nghiệp, cụm công nghiệp và làng nghề.
Ngoài ra, các vi phạm liên quan đến nhập khẩu máy móc, thiết bị, nguyên liệu, phế liệu; quản lý chất ô nhiễm khó phân hủy; quan trắc, giám sát môi trường; cung cấp, công khai thông tin và báo cáo công tác bảo vệ môi trường cũng thuộc phạm vi điều chỉnh.
Đáng chú ý, Nghị định còn quy định xử phạt đối với những hành vi vi phạm trong phòng ngừa, khắc phục ô nhiễm, suy thoái môi trường, sự cố chất thải, giảm nhẹ phát thải khí nhà kính, bảo vệ tầng ozone và bảo tồn thiên nhiên, đa dạng sinh học.
Theo Điều 6 của Nghị định, mức phạt tiền tối đa đối với một hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường là 1 tỷ đồng đối với cá nhân và 2 tỷ đồng đối với tổ chức. Các mức phạt cụ thể tại Chương II được quy định cho cá nhân; trường hợp tổ chức có cùng hành vi vi phạm, mức phạt bằng 2 lần mức phạt đối với cá nhân.
Quy định này tạo cơ sở pháp lý để xử lý nghiêm hơn những hành vi không tuân thủ yêu cầu bảo vệ môi trường, đặc biệt là các vi phạm liên quan trực tiếp đến thu gom, xử lý chất thải và kiểm soát nguồn phát thải.
Không có giấy phép môi trường, mức phạt có thể lên tới hàng trăm triệu đồng
Một trong những nội dung đáng chú ý tại Điều 14 Nghị định số 412/2026/NĐ-CP là quy định xử phạt đối với các dự án đầu tư đã triển khai thi công nhưng chưa đi vào vận hành hoặc cơ sở đang hoạt động mà không có giấy phép môi trường, đăng ký môi trường theo quy định.
Đối với dự án, cơ sở thuộc diện phải đăng ký môi trường, hành vi không thực hiện đăng ký tại UBND cấp xã có thể bị phạt từ 20 - 30 triệu đồng; trường hợp thuộc thẩm quyền đăng ký tại UBND cấp tỉnh, mức phạt từ 50 - 70 triệu đồng.
Bên cạnh đó, các cơ sở không thực hiện việc thu gom, quản lý, xử lý nước thải, bụi, khí thải hoặc không kiểm soát tiếng ồn, độ rung, ánh sáng, bức xạ nhiệt theo quy định cũng bị xử phạt. Mức phạt từ 5 - 10 triệu đồng đối với nhóm thuộc diện đăng ký môi trường tại cấp xã và từ 30 - 40 triệu đồng đối với nhóm thuộc diện đăng ký tại cấp tỉnh.
Đối với những dự án, cơ sở thuộc diện phải có giấy phép môi trường, chế tài xử phạt được quy định nghiêm khắc hơn.
Cụ thể, dự án, cơ sở thuộc thẩm quyền cấp phép của Chủ tịch UBND cấp tỉnh, UBND cấp tỉnh hoặc cơ quan tương đương có hành vi không có giấy phép môi trường bị phạt từ 200 - 400 triệu đồng. Đối với nhóm thuộc thẩm quyền cấp phép của Bộ Nông nghiệp và Môi trường hoặc cơ quan có tiêu chí tương đương, mức phạt từ 400 - 600 triệu đồng.
Đặc biệt, trường hợp đã bị xử phạt về hành vi không có giấy phép môi trường nhưng tiếp tục tái phạm, mức phạt tăng lên từ 600 - 800 triệu đồng đối với nhóm thuộc thẩm quyền cấp phép cấp tỉnh và từ 800 triệu đồng đến 1 tỷ đồng đối với nhóm thuộc thẩm quyền cấp phép của Bộ Nông nghiệp và Môi trường.
Theo nguyên tắc tại Điều 6, mức phạt áp dụng đối với tổ chức bằng 2 lần mức phạt dành cho cá nhân có cùng hành vi. Như vậy, trong trường hợp tái phạm thuộc nhóm có mức phạt cao nhất, tổ chức vi phạm có thể bị phạt tới 2 tỷ đồng.
Ngoài hình thức phạt tiền, cơ sở không có giấy phép môi trường còn có thể bị đình chỉ hoạt động của nguồn phát sinh chất thải hoặc hoạt động xả thải không có giấy phép từ 1 - 3 tháng.
Quy định này nhằm tăng trách nhiệm của chủ dự án và cơ sở sản xuất, kinh doanh trong việc hoàn thiện thủ tục pháp lý về môi trường trước khi triển khai hoạt động, hạn chế tình trạng vận hành khi chưa đáp ứng đầy đủ các điều kiện theo quy định.
Không vận hành công trình xử lý chất thải đúng quy trình cũng bị xử phạt nặng
Không chỉ tập trung vào giấy phép môi trường, Nghị định số 412/2026/NĐ-CP còn quy định các mức phạt đáng chú ý đối với hành vi không đầu tư đầy đủ công trình xử lý chất thải hoặc không vận hành hệ thống bảo vệ môi trường theo yêu cầu.
Đối với dự án, cơ sở thuộc thẩm quyền cấp phép môi trường cấp tỉnh, hành vi không vận hành, không vận hành thường xuyên hoặc vận hành không đúng quy trình đối với công trình bảo vệ môi trường bị phạt từ 400 - 600 triệu đồng.
Với nhóm dự án, cơ sở thuộc thẩm quyền cấp phép của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, mức phạt đối với hành vi tương tự là từ 600 - 800 triệu đồng.
Đáng chú ý hơn, hành vi không có công trình xử lý chất thải đáp ứng yêu cầu bảo vệ môi trường; lắp đặt thiết bị, đường ống hoặc các đường thải khác để xả chất thải chưa qua xử lý, hoặc xả chất thải sau xử lý không đạt quy chuẩn kỹ thuật ra môi trường cũng chịu chế tài nghiêm khắc.
Theo đó, mức phạt đối với nhóm thuộc thẩm quyền cấp phép cấp tỉnh là từ 600 - 800 triệu đồng. Đối với nhóm thuộc thẩm quyền cấp phép của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, mức phạt từ 800 triệu đồng đến 1 tỷ đồng đối với cá nhân vi phạm; tổ chức có cùng hành vi phải chịu mức phạt gấp đôi.
Những quy định này cho thấy việc đầu tư hệ thống xử lý chất thải không chỉ là yêu cầu về hạ tầng mà còn phải bảo đảm công trình được vận hành thực chất, thường xuyên và đúng quy trình kỹ thuật. Việc xây dựng hệ thống xử lý nhưng không đưa vào hoạt động hoặc cố tình vận hành sai quy định có thể khiến chất thải chưa được xử lý phát tán ra môi trường, làm gia tăng nguy cơ ô nhiễm đất, nước và không khí.
Ngoài ra, Nghị định cũng quy định mức phạt từ 50 - 100 triệu đồng đối với hành vi không có công trình, biện pháp giảm thiểu tiếng ồn, độ rung tại nhóm dự án, cơ sở thuộc thẩm quyền cấp phép cấp tỉnh. Đối với nhóm thuộc thẩm quyền cấp phép của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, mức phạt từ 100 - 150 triệu đồng.
Trường hợp không rà soát công trình, thiết bị xử lý chất thải để xác định nguyên nhân gây ô nhiễm, không cải tạo, nâng cấp hệ thống theo quy định hoặc không thực hiện khắc phục ô nhiễm do hoạt động của mình gây ra cũng thuộc nhóm hành vi bị xử phạt.
Có thể bị đình chỉ hoạt động, buộc khắc phục ô nhiễm và di dời cơ sở
Bên cạnh chế tài tài chính, Nghị định số 412/2026/NĐ-CP còn quy định nhiều biện pháp xử phạt bổ sung và khắc phục hậu quả nhằm ngăn chặn hành vi gây ô nhiễm tiếp diễn.
Theo đó, cơ sở không có giấy phép môi trường có thể bị đình chỉ hoạt động của nguồn phát sinh chất thải hoặc hoạt động xả thải từ 1 - 3 tháng. Đối với hành vi không vận hành hoặc vận hành không đúng quy trình công trình bảo vệ môi trường, thời gian đình chỉ hoạt động gây ô nhiễm có thể từ 2 - 4 tháng đối với nhóm thuộc thẩm quyền cấp phép cấp tỉnh và từ 4 - 6 tháng đối với nhóm thuộc thẩm quyền cấp phép của Bộ Nông nghiệp và Môi trường.
Đối với các trường hợp vi phạm liên quan đến công trình, thiết bị xả thải trái quy định, cơ sở còn có thể bị buộc phá dỡ công trình, thiết bị được lắp đặt để đưa chất thải chưa qua xử lý hoặc chất thải không đạt quy chuẩn ra môi trường.
Đặc biệt, đối với dự án, cơ sở không có giấy phép môi trường mà địa điểm triển khai không phù hợp với quy hoạch, phân vùng môi trường hoặc khả năng chịu tải của môi trường đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt, cơ quan chức năng có thể áp dụng biện pháp buộc di dời dự án, cơ sở hoặc một phần diện tích đến địa điểm phù hợp.
Ngoài ra, các tổ chức, cá nhân vi phạm còn phải thực hiện biện pháp khắc phục tình trạng ô nhiễm môi trường theo quy định; rà soát, cải tạo, nâng cấp công trình xử lý chất thải để bảo đảm đáp ứng quy chuẩn kỹ thuật môi trường.
Nghị định số 412/2026/NĐ-CP có hiệu lực thi hành từ ngày 14/11/2026, đồng thời thay thế Nghị định số 45/2022/NĐ-CP ngày 7/7/2022 của Chính phủ về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường.
Việc ban hành quy định mới với các chế tài nghiêm khắc hơn được kỳ vọng góp phần nâng cao trách nhiệm tuân thủ pháp luật của doanh nghiệp, chủ dự án và các cơ sở sản xuất, kinh doanh. Qua đó, hạn chế tình trạng đầu tư đối phó, vận hành công trình xử lý chất thải không đúng quy trình hoặc xả thải khi chưa đáp ứng các yêu cầu về bảo vệ môi trường.




