El Nino và căng thẳng Trung Đông gây áp lực lên ngành lúa gạo Philippines

Hiện tượng El Nino được dự báo xuất hiện vào cuối năm nay, cùng ảnh hưởng từ xung đột tại Trung Đông khiến giá phân bón tăng cao, đang tạo áp lực lớn đối với ngành sản xuất lúa gạo của Philippines và nhiều nước châu Á.

Tình trạng chi phí đầu vào leo thang khiến nhiều nông dân phải cắt giảm lượng phân bón sử dụng, thậm chí đứng trước nguy cơ ngừng canh tác lúa.

Ngày 21/5, bà Yvonne Pinto, Tổng Giám đốc Viện Nghiên cứu Lúa gạo Quốc tế (IRRI) đặt tại Philippines, cho biết giá phân bón tăng mạnh đang buộc nhiều nông dân trong khu vực giảm mức sử dụng để tiết kiệm chi phí.

Theo bà Pinto, kể từ sau khi Iran kiểm soát eo biển Hormuz nhằm đáp trả cuộc tấn công phối hợp của Mỹ và Israel hồi cuối tháng 2, giá phân bón đã tăng khoảng 33%.

Eo biển Hormuz hiện là tuyến vận chuyển quan trọng đối với khoảng một phần ba lượng hóa chất phục vụ sản xuất phân bón toàn cầu. Việc hoạt động vận tải bị gián đoạn do xung đột tại Trung Đông kéo dài sang tháng thứ ba đã khiến chi phí logistics và giá phân bón tăng mạnh, tạo thêm gánh nặng cho nông dân Philippines vốn đang chịu áp lực lớn từ chi phí sản xuất.

Hiện chi phí trồng lúa tại Philippines vào khoảng 60.000 peso/ha, tương đương khoảng 972 USD, trong đó riêng chi phí nhân công đã chiếm khoảng 30%.

Giá phân bón tại Philippines cũng được cho là cao hơn so với các quốc gia xuất khẩu gạo lớn trong khu vực như Việt Nam và Thái Lan. Theo bà Pinto, nếu nhiều nông dân không thể tiếp tục sản xuất, Philippines sẽ buộc phải tăng nhập khẩu gạo, từ đó có thể gây biến động mạnh về giá trên thị trường.

Bà cho rằng tác động từ việc giảm sử dụng phân bón có thể bắt đầu thể hiện rõ trong các vụ mùa giai đoạn 2027-2028. Cùng lúc đó, hiện tượng El Nino với thời tiết khô hạn kéo dài tiếp tục gây khó khăn cho hoạt động trồng lúa – loại cây phụ thuộc nhiều vào nguồn nước, đặc biệt trong bối cảnh chỉ khoảng 40% diện tích đất nông nghiệp của Philippines có hệ thống tưới tiêu.

Theo các số liệu mới nhất của ngành lúa gạo Philippines, El Nino có thể khiến sản lượng gạo của nước này giảm tới 4 triệu tấn trong năm nay.

Bộ Nông nghiệp Philippines cũng cho biết nước này không còn đặt mục tiêu đạt sản lượng lúa kỷ lục trong năm nay do tác động đồng thời của giá nhiên liệu, phân bón tăng cao và nguy cơ El Nino.

Trước khi xảy ra xung đột tại Trung Đông, Philippines từng dự báo sản lượng lúa năm nay đạt 20,28 triệu tấn, tăng 1,1% so với mức kỷ lục 20,06 triệu tấn của năm 2023.

Tuy nhiên, trước những rủi ro mới phát sinh, Bộ Nông nghiệp Philippines đã điều chỉnh dự báo xuống còn 19,87 triệu tấn và không loại trừ khả năng tiếp tục hạ thấp hơn nếu tình hình diễn biến xấu.

Bà Pinto đánh giá năng suất lúa tại Philippines hiện vẫn ở mức thấp, trung bình khoảng 4,1-4,2 tấn/ha, trong khi nếu áp dụng các mô hình canh tác tiên tiến, năng suất có thể đạt từ 6-8 tấn/ha.

Theo bà, cần triển khai đồng bộ nhiều giải pháp như cải tiến giống lúa, phát triển các giống có khả năng thích ứng biến đổi khí hậu, quản lý phân bón hiệu quả, đẩy mạnh cơ giới hóa, nâng cấp hệ thống thủy lợi và tăng cường ứng dụng nền tảng tư vấn kỹ thuật số cho nông dân.

Những công cụ số này có thể hỗ trợ người dân lựa chọn giống phù hợp, xác định khu vực gieo trồng hiệu quả và tính toán lượng phân bón tối ưu nhằm duy trì năng suất trong điều kiện bất lợi.

Bà Pinto nhấn mạnh chỉ cần năng suất lúa trung bình trên cả nước tăng thêm chưa tới 1 tấn/ha cũng có thể cải thiện đáng kể nguồn cung gạo nội địa và góp phần giảm nhu cầu nhập khẩu của Philippines.

El Nino rất mạnh có thể quay trở lại, thời tiết Việt Nam sẽ biến động ra sao?