El Nino rất mạnh có thể quay trở lại, thời tiết Việt Nam sẽ biến động ra sao?

Theo Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn Quốc gia, El Nino là hiện tượng nhiệt độ bề mặt nước biển khu vực xích đạo trung tâm và phía Đông Thái Bình Dương tăng cao hơn trung bình nhiều năm trong thời gian kéo dài. Cường độ El Nino được phân loại từ yếu đến rất mạnh tùy theo mức tăng nhiệt độ mặt nước biển.

Các số liệu quan trắc mới nhất cho thấy nhiệt độ bề mặt nước biển đang tăng nhanh trong thời gian gần đây. Nếu vào cuối tháng 3/2026, nhiệt độ nước biển còn thấp hơn trung bình nhiều năm khoảng 0,3 độ C thì đến đầu tháng 5/2026 đã tăng lên mức cao hơn trung bình từ 0,4–0,5 độ C, tương ứng trạng thái ENSO trung tính.

Ông Hoàng Phúc Lâm, Phó Giám đốc Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn Quốc gia cho biết, hiện tượng ENSO có khả năng duy trì trạng thái trung tính đến khoảng tháng 6/2026. Sau đó, El Nino có thể hình thành với cường độ từ trung bình đến mạnh trong giai đoạn từ tháng 6–8/2026, xác suất khoảng 80–90%. Đáng chú ý, khả năng xuất hiện “siêu El Nino” vào cuối năm 2026 được dự báo ở mức 20–25% và có thể kéo dài sang năm 2027.

Các chuyên gia nhận định, trong điều kiện El Nino, nền nhiệt tại hầu hết các khu vực trên cả nước có xu hướng cao hơn trung bình nhiều năm. Nắng nóng được dự báo xuất hiện nhiều hơn, gay gắt hơn và có thể ghi nhận thêm nhiều kỷ lục nhiệt độ mới.

Không chỉ gây nắng nóng kéo dài, El Nino còn khiến lượng mưa tại nhiều nơi suy giảm phổ biến từ 25–50%, làm gia tăng nguy cơ hạn hán, thiếu nước và xâm nhập mặn, đặc biệt tại các khu vực có nhu cầu sử dụng nước lớn cho sản xuất và sinh hoạt. Những đợt hạn mặn lịch sử từng xảy ra tại khu vực Nam Bộ trong các năm 2015–2016 và 2019–2020 được xem là minh chứng rõ nét cho tác động nghiêm trọng của hiện tượng này.

Tuy nhiên, các chuyên gia khí tượng cũng lưu ý rằng El Nino không đồng nghĩa hoàn toàn với ít mưa. Trong bối cảnh nhiệt độ không khí và nhiệt độ mặt nước biển tăng cao, lượng bốc hơi lớn có thể làm gia tăng độ ẩm trong khí quyển. Khi gặp điều kiện thuận lợi, các khối khí này vẫn có thể gây ra những trận mưa dông cường suất lớn, kéo theo nguy cơ ngập úng, lũ quét và sạt lở đất.

Bên cạnh đó, hoạt động của bão và áp thấp nhiệt đới trong các năm El Nino thường ít hơn trung bình, song vẫn tiềm ẩn khả năng xuất hiện các cơn bão có quỹ đạo và cường độ bất thường, khó dự báo.

Để chủ động ứng phó với nguy cơ El Nino rất mạnh, ngành khí tượng thủy văn Việt Nam đang tăng cường theo dõi sát diễn biến thời tiết và kết nối với các trung tâm dự báo khí hậu lớn trên thế giới như ECMWF của châu Âu, NCEP của Mỹ và JMA của Nhật Bản nhằm nâng cao chất lượng dự báo.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường cũng đã chỉ đạo các đơn vị liên quan xây dựng kế hoạch ứng phó cụ thể, trong đó tập trung tăng cường giám sát nguồn nước, điều chỉnh vận hành hồ chứa và nâng cao tần suất các bản tin chuyên đề về El Nino, lượng mưa và nguồn nước trên các lưu vực sông.

Theo các chuyên gia, trước nguy cơ El Nino xuất hiện với cường độ mạnh, các địa phương cần sớm rà soát nhu cầu sử dụng nước cho sản xuất và sinh hoạt, đặc biệt tại khu vực miền Trung, Tây Nguyên và Nam Bộ – những nơi thường chịu ảnh hưởng nặng nề của hạn hán và xâm nhập mặn trong mùa khô. Đồng thời, cần chủ động chuẩn bị các phương án phòng chống thiên tai cực đoan nhằm giảm thiểu thiệt hại do biến đổi khí hậu và El Nino gây ra.

WMO bác bỏ thuật ngữ “siêu El Nino”