Hà Nội: Hoàn thiện phương án "4 tại chỗ", nâng năng lực ứng phó lũ rừng ngang

Thường xuyên đối mặt với nguy cơ lũ rừng ngang, ngập úng trong mùa mưa bão, hai xã Hương Sơn và Trần Phú đã chủ động xây dựng phương án ứng phó theo phương châm "4 tại chỗ", chuẩn bị lực lượng, phương tiện và vật tư sẵn sàng xử lý các tình huống thiên tai. Tuy nhiên, để nâng cao hiệu quả phòng, chống thiên tai, các phương án cần được hoàn thiện theo hướng sát thực tế địa bàn, phù hợp với điều kiện hạ tầng và từng kịch bản rủi ro.

Vừa qua, đoàn công tác của Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội cùng các sở, ngành liên quan đã kiểm tra công tác phòng, chống thiên tai tại hai xã Hương Sơn và Trần Phú - những địa bàn phía Tây thành phố thường xuyên chịu tác động của lũ rừng ngang và ngập úng do đặc điểm địa hình đồi gò xen kẽ vùng trũng.

Tại xã Hương Sơn, Trưởng phòng Kinh tế Trần Mạnh Cường cho biết địa phương đã xây dựng đầy đủ các phương án ứng phó theo từng cấp độ rủi ro thiên tai; đồng thời triển khai kế hoạch bảo đảm an toàn đê điều, hồ đập, công trình thủy lợi, chống ngập khu dân cư, ứng phó với bão mạnh, siêu bão và khôi phục sản xuất sau thiên tai.

Ban Chỉ huy Phòng thủ dân sự xã cùng lực lượng xung kích và các tổ phòng, chống thiên tai ở thôn đã được kiện toàn. Lực lượng xung kích gồm khoảng 261 người, chủ yếu là dân quân, công an, lực lượng an ninh cơ sở và các đoàn thể.

Địa phương cũng chuẩn bị đầy đủ áo phao, phao cứu sinh, bộ đàm, máy phát điện, máy bơm chống ngập, khoảng 20.000 bao tải cùng nhiều trang thiết bị cứu hộ. Song song đó, xã đã ký hợp đồng nguyên tắc với các đơn vị cung cấp cát, đá, cọc tre, máy móc, phương tiện vận tải và nhu yếu phẩm để sẵn sàng huy động khi cần.

Tuy nhiên, công tác ứng phó vẫn gặp nhiều khó khăn do hệ thống đê điều chưa được đầu tư đồng bộ; nhiều tuyến kênh mương bị bồi lắng, cỏ dại, bèo và rác làm giảm khả năng tiêu thoát nước. Xã kiến nghị thành phố sớm nâng cấp đê Mỹ Hà, gia cố các đoạn kè chống sạt lở bờ hữu sông Đáy, cải tạo hồ đập, trạm bơm và nạo vét hệ thống kênh tiêu.

Trong khi đó, xã Trần Phú có địa hình thấp dần từ khu vực giáp tỉnh Phú Thọ về phía sông Bùi, xen kẽ nhiều vùng trũng và các tuyến thoát lũ của hồ Đồng Sương, hồ Văn Sơn. Với khoảng 2.702ha đất sản xuất nông nghiệp, phần lớn diện tích đều chịu ảnh hưởng của lũ rừng ngang khi mưa lớn.

Để chủ động ứng phó, địa phương đã xây dựng kế hoạch phòng, chống thiên tai theo từng cấp độ rủi ro; thành lập lực lượng xung kích gồm 142 người và chuẩn bị ô tô, máy xúc, xuồng, áo phao, máy phát điện, vật tư như đất, đá, cát và bao tải. Các phương án tập trung bảo vệ khu dân cư, sản xuất nông nghiệp, công trình thủy lợi, giao thông và công tác hậu cần.

Tuy vậy, địa phương vẫn đối mặt với nhiều điểm nghẽn như hệ thống kênh mương bị bồi lắng, cống thoát nước qua đường có khẩu độ nhỏ hoặc xuống cấp, trang thiết bị cứu hộ còn thiếu trong khi lực lượng cơ sở chủ yếu hoạt động kiêm nhiệm.

Qua kiểm tra hồ sơ và khảo sát thực tế, đoàn công tác đánh giá cả hai địa phương đã chủ động kiện toàn bộ máy chỉ huy, xây dựng phương án và chuẩn bị lực lượng, vật tư theo phương châm "4 tại chỗ".

Chi cục trưởng Chi cục Thủy lợi và Phòng, chống thiên tai Hà Nội Nguyễn Duy Du đề nghị các địa phương tiếp tục rà soát kế hoạch phòng, chống thiên tai đến năm 2030, đánh giá đầy đủ các loại hình thiên tai có thể xảy ra, đồng thời lồng ghép nhiệm vụ phòng, chống thiên tai vào kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội.

Theo ông Nguyễn Duy Du, một phương án hiệu quả không chỉ dừng ở hồ sơ đầy đủ mà phải có khả năng triển khai ngay khi xảy ra sự cố. Mỗi kịch bản cần xác định rõ người chỉ huy, lực lượng tham gia, phương tiện, vật tư, vị trí tập kết, tuyến vận chuyển và thời gian tiếp cận hiện trường. Trong trường hợp phát sinh nhiều sự cố cùng lúc, phải phân công cụ thể từng lãnh đạo phụ trách, tránh tập trung toàn bộ nhiệm vụ vào người đứng đầu.

Các địa phương cũng cần khoanh vùng chính xác các điểm xung yếu theo từng cấp báo động; xác định khu vực có nguy cơ ngập trước, số hộ và số người phải sơ tán, tuyến di chuyển, nơi tiếp nhận và phương án bảo đảm đời sống cho người dân. Kịch bản cứu trợ phải tính đến khả năng ngập kéo dài nhiều ngày, thậm chí nhiều tuần.

Lãnh đạo Chi cục Thủy lợi và Phòng, chống thiên tai Hà Nội nhấn mạnh, phương án phòng, chống thiên tai cần được cập nhật thường xuyên theo diễn biến thời tiết và thực tế địa bàn, đồng thời bổ sung các loại hình thiên tai mới phát sinh tại địa phương hoặc khu vực lân cận.

Bên cạnh đó, hai xã cần duy trì tuần tra, canh gác thường xuyên tại đê điều, hồ đập và công trình thủy lợi, nhất là trong thời gian mưa lớn hoặc ban đêm, nhằm phát hiện và xử lý kịp thời các sự cố ngay từ giai đoạn đầu. Công tác thống kê, báo cáo thiệt hại phải bảo đảm nhanh chóng, chính xác, đúng quy trình phục vụ công tác chỉ đạo.

Đối với các kiến nghị đầu tư hạ tầng, việc triển khai cần được tính toán đồng bộ, vừa đáp ứng yêu cầu phòng, chống thiên tai, vừa phù hợp với quy hoạch giao thông và hạ tầng kỹ thuật của địa phương. Đồng thời, các vi phạm liên quan đến đê điều và công trình thủy lợi cần được phân loại, xây dựng lộ trình xử lý dứt điểm.

Theo đoàn công tác, phương châm "4 tại chỗ" chỉ phát huy hiệu quả khi các phương án được xây dựng sát thực tế, xác định rõ trách nhiệm, nguồn lực và có thể kích hoạt ngay khi thiên tai xảy ra. Đây cũng là điều kiện quan trọng để Hương Sơn và Trần Phú chủ động ứng phó với lũ rừng ngang, hạn chế thấp nhất thiệt hại trong mùa mưa bão.

Quảng Ninh hỗ trợ Lai Châu 3 tỷ đồng sau mưa lũ