TP Hồ Chí Minh chủ động chống ngập, ứng phó biến đổi khí hậu

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường TP Hồ Chí Minh, sau hơn 13 năm thực hiện Nghị quyết số 24-NQ/TW, công tác bảo vệ môi trường và ứng phó với biến đổi khí hậu trên địa bàn Thành phố đã có nhiều chuyển biến tích cực. Tuy nhiên, ô nhiễm không khí, ô nhiễm nguồn nước, ngập úng, xâm nhập mặn và các rủi ro thiên tai vẫn là những thách thức lớn đối với quá trình phát triển đô thị.

Tại buổi làm việc chiều 13/8, bà Ngô Nguyễn Ngọc Thanh, Trưởng Phòng Khí tượng Thủy văn và Biến đổi khí hậu, Sở Nông nghiệp và Môi trường TP Hồ Chí Minh cho biết, yêu cầu đặt ra hiện nay là phải thay đổi căn bản phương thức quản trị môi trường và ứng phó với biến đổi khí hậu.

Theo đó, Kết luận số 75-KL/TW đã đặt môi trường không chỉ là một lĩnh vực quản lý chuyên ngành mà còn là điều kiện, nền tảng cho chuyển đổi xanh và động lực phát triển kinh tế. Từ định hướng này, Thành phố xác định ba chuyển đổi quan trọng: từ đối phó thụ động sang chủ động ứng phó, cảnh báo sớm, từ xa; từ quản lý hành chính sang quản trị dựa trên dữ liệu và mức độ rủi ro; từ quản lý theo địa giới sang phối hợp tổng hợp, liên ngành và liên vùng.

Đồng bộ giải pháp công trình và phi công trình

Để cụ thể hóa các định hướng trên, Sở Nông nghiệp và Môi trường đang chủ trì xây dựng dự thảo Chương trình hành động của Thành ủy về bảo vệ môi trường, ứng phó biến đổi khí hậu và phòng, chống thiên tai.

Mục tiêu đến năm 2030 là nâng cao năng lực quản trị môi trường, ứng phó với biến đổi khí hậu, phòng, chống thiên tai; kiểm soát các nguồn thải lớn và từng bước cải thiện chất lượng môi trường, chất lượng sống của người dân. Tầm nhìn đến năm 2045, Thành phố hướng tới xây dựng môi trường sống trong lành, hài hòa với thiên nhiên và phát thải ròng bằng 0.

Trong lĩnh vực phòng, chống thiên tai, dự thảo đặt mục tiêu ít nhất 70% số hộ dân tại các khu vực thường xuyên xảy ra thiên tai có nhà ở an toàn; tối thiểu 80% số hộ dân tại những khu vực có nguy cơ cao xảy ra lũ quét, sạt lở được di dời đến nơi an toàn.

Đáng chú ý, Thành phố dự kiến cập nhật các kịch bản biến đổi khí hậu, xây dựng kế hoạch hành động ứng phó đến năm 2040, tầm nhìn đến năm 2075. Cùng với đó là đầu tư, hoàn thiện hệ thống đê bao, cống ngăn triều, hệ thống thoát nước và mạng lưới trạm khí tượng thủy văn chuyên dùng.

Việc tăng cường mạng lưới quan trắc được xem là giải pháp quan trọng nhằm nâng cao khả năng dự báo, cảnh báo và hỗ trợ ra quyết định trong quản trị rủi ro thiên tai, đặc biệt đối với ngập úng, triều cường và xâm nhập mặn.

159 điểm ngập sau sáp nhập

Thực tế ngập úng đang cho thấy sức ép ngày càng lớn đối với hệ thống hạ tầng đô thị của TP Hồ Chí Minh.

Theo thống kê của Sở Xây dựng TP Hồ Chí Minh, sau khi sáp nhập với Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu, toàn Thành phố hiện có 159 điểm ngập do mưa và triều cường. Trong đó, 57 điểm được xác định là ngập nặng, với mực nước từ 30 cm trở lên và thời gian ngập kéo dài hơn 1 giờ 30 phút.

Tình trạng này không chỉ gây ùn tắc giao thông mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống người dân, hoạt động sản xuất, kinh doanh và vệ sinh môi trường đô thị.

Các điểm ngập nặng chủ yếu tập trung tại khu vực TP Hồ Chí Minh cũ với 30 điểm; khu vực Bà Rịa - Vũng Tàu cũ có 14 điểm và Bình Dương cũ có 8 điểm. Trong đó, khu vực Bình Dương có địa hình tương đối cao nên ít xảy ra ngập nặng, trong khi khu vực Bà Rịa - Vũng Tàu phải đối mặt với nguy cơ sạt lở bờ biển. Khu vực TP Hồ Chí Minh cũ tiếp tục là nơi chịu tác động rõ nét nhất của tình trạng ngập do mưa và triều cường.

Trước thực trạng này, Thành phố xác định cần triển khai đồng bộ các giải pháp công trình và phi công trình, thay vì chỉ tập trung xử lý các điểm ngập khi sự cố xảy ra.

Bên cạnh đầu tư, nâng cấp hệ thống thoát nước, đê bao, cống ngăn triều, các giải pháp phi công trình được chú trọng như nâng cao ý thức người dân, hạn chế xả rác làm tắc nghẽn dòng chảy; di dời nhà ở ven kênh, rạch; tăng cường duy tu, bảo trì hệ thống thoát nước; điều tiết hồ chứa và kiểm soát việc xả lũ từ thượng nguồn.

Một trong những hướng đi được TP Hồ Chí Minh xác định lâu dài là tăng cường không gian xanh và khả năng thấm nước của đô thị.

Theo dự thảo Chương trình hành động, Thành phố sẽ tiếp tục mở rộng diện tích công viên, tăng bề mặt thấm nước, phục hồi mảng xanh gắn với hệ thống kênh, rạch và mặt nước; đồng thời kết nối quản lý cây xanh với quy hoạch đô thị, quy hoạch nông thôn và yêu cầu thích ứng với biến đổi khí hậu.

Cùng với các giải pháp thích ứng, Thành phố đặt ra nhiều mục tiêu về chuyển đổi xanh. Nguồn năng lượng tái tạo dự kiến đạt tối thiểu 25% công suất cực đại của hệ thống điện; mức tiêu hao năng lượng trên GRDP giảm từ 1 - 1,5% mỗi năm; lượng phát thải khí nhà kính giảm ít nhất 9% so với kịch bản phát triển thông thường.

Kinh tế xanh được đặt mục tiêu chiếm tối thiểu 10% GRDP, trong khi ít nhất 10% khu công nghiệp sẽ được chuyển đổi theo hướng sinh thái.

Việc kết hợp giữa đầu tư hạ tầng chống ngập, tăng cường năng lực dự báo, mở rộng không gian xanh và thúc đẩy chuyển đổi xanh được kỳ vọng sẽ giúp TP Hồ Chí Minh nâng cao khả năng chống chịu trước biến đổi khí hậu.

Trong bối cảnh đô thị mở rộng về không gian và các nguy cơ thiên tai ngày càng có tính liên vùng, việc quản trị rủi ro trên nền tảng dữ liệu, tăng cường phối hợp giữa các địa phương và chủ động phòng ngừa được xem là yếu tố then chốt để Thành phố vừa giảm thiểu thiệt hại do thiên tai, vừa bảo đảm mục tiêu phát triển bền vững trong những năm tới.

TP. Hồ Chí Minh tổ chức nhiều hoạt động kỷ niệm 81 năm Cách mạng tháng Tám thành công và Quốc khánh 2/9