Cảnh báo hạn hán, xâm nhập mặn tại Đồng bằng sông Cửu Long

Tại họp báo thường kỳ tháng 2 của Bộ Nông nghiệp và Môi trường tổ chức ngày 11/3, ông Nguyễn Hồng Khanh – Phó Cục trưởng Cục Quản lý và Xây dựng công trình thủy lợi cho biết xâm nhập mặn tại Đồng bằng sông Cửu Long hiện ở mức tương đương trung bình nhiều năm. Tuy nhiên, trong một số thời điểm, tình trạng này đã ảnh hưởng đến nguồn nước phục vụ sản xuất nông nghiệp và đời sống người dân.

Theo dự báo, từ nay đến hết tháng 5/2026, dòng chảy từ thượng nguồn sông Mekong về Đồng bằng sông Cửu Long sẽ tiếp tục giảm dần. Nguồn nước mùa khô tại khu vực này phụ thuộc lớn vào lượng nước từ thượng nguồn, do đó cần đặc biệt lưu ý khả năng biến động bất thường từ việc vận hành các hồ chứa thủy điện.

Về tình hình khí hậu, cơ quan chuyên môn nhận định hiện tượng ENSO có khả năng chuyển dần sang trạng thái trung tính với xác suất khoảng 80 - 90% từ nay đến tháng 5/2026. Giai đoạn từ tháng 6 đến tháng 8/2026, ENSO được dự báo tiếp tục duy trì trạng thái trung tính, tuy nhiên khả năng chuyển sang El Nino có xu hướng tăng dần.

Với xu thế này, lượng mưa và dòng chảy tại các khu vực phía Nam như Nam Trung Bộ, Đông Nam Bộ và Đồng bằng sông Cửu Long được dự báo ở mức tương đương trung bình nhiều năm nhưng vẫn thấp do đang trong cao điểm mùa khô. Hiện nay, lượng nước tích trữ trong các hồ thủy lợi và một số hồ thủy điện phục vụ sản xuất nông nghiệp đạt khoảng 70 - 80% dung tích thiết kế.

Đối với khu vực Nam Trung Bộ và Đông Nam Bộ, nguồn nước cơ bản vẫn đảm bảo cho sản xuất nông nghiệp trong mùa khô 2025–2026. Tuy nhiên, nguy cơ hạn hán và thiếu nước có thể xảy ra cục bộ tại các công trình thủy lợi nhỏ hoặc những vùng nằm ngoài hệ thống tưới tiêu. Thời điểm cần đặc biệt lưu ý là tháng 7 - 8 tại khu vực ven biển Nam Trung Bộ và tháng 3 - 4 tại vùng cao nguyên Nam Trung Bộ và Đông Nam Bộ.

Riêng tại Đồng bằng sông Cửu Long, đợt xâm nhập mặn cao nhất tại các cửa sông Cửu Long dự kiến diễn ra từ ngày 19 đến 23/3, với ranh mặn 4g/lít có thể xâm nhập sâu từ 42 đến 55km. Tại các cửa sông Vàm Cỏ và Cái Lớn, các đợt xâm nhập mặn đáng chú ý dự báo xảy ra vào các thời điểm từ ngày 1–6/3, 19–23/3, 30/3–4/4 và 18–21/4, với ranh mặn 4g/lít có thể vào sâu 65–70km.

Theo đánh giá của Cục Quản lý và Xây dựng công trình thủy lợi, hệ thống hạ tầng thủy lợi tại Đồng bằng sông Cửu Long đã được đầu tư khá đồng bộ, giúp chủ động kiểm soát xâm nhập mặn và giảm nguy cơ thiếu nước trên diện rộng. Tuy nhiên, vẫn cần đề phòng tình trạng thiếu nước cục bộ tại một số vùng cuối nguồn thuộc các tỉnh như Tây Ninh, Đồng Tháp, Vĩnh Long và Cà Mau. Các khu vực này bao gồm một số hệ thống thủy lợi như Gò Công, Nam Măng Thít, Long Phú – Tiếp Nhật và Nhật Tảo – Tân Trụ.

Để chủ động ứng phó với tình hình hạn hán và xâm nhập mặn, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Công điện số 15/CĐ-TTg ngày 20/2/2026 về việc tăng cường các biện pháp phòng, chống xâm nhập mặn tại Đồng bằng sông Cửu Long và hạn hán, cháy rừng tại khu vực Nam Trung Bộ và Đông Nam Bộ.

Thực hiện chỉ đạo của Chính phủ, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã ban hành văn bản hướng dẫn các địa phương triển khai các giải pháp ứng phó, đồng thời tổ chức hội nghị triển khai kế hoạch sản xuất vụ Đông Xuân tại khu vực phía Nam. Các đoàn công tác của Bộ cũng đã trực tiếp kiểm tra, hướng dẫn địa phương triển khai công tác phòng chống hạn hán, xâm nhập mặn nhằm đảm bảo nguồn nước cho sản xuất nông nghiệp và sinh hoạt.

Song song đó, công tác dự báo nguồn nước, hạn hán và xâm nhập mặn mùa khô 2025–2026 đã được các đơn vị khoa học của Bộ triển khai từ tháng 9/2025 và liên tục cập nhật theo tuần, theo tháng. Những thông tin này giúp xác định rõ các vùng sản xuất có nguy cơ bị ảnh hưởng, từ đó hỗ trợ địa phương xây dựng phương án ứng phó hiệu quả.

Ngoài ra, một số công trình thủy lợi mới được đưa vào vận hành như cống âu Nguyễn Tấn Thành (Tiền Giang), Vàm Bà Lịch (Kiên Giang) và Rạch Mọp (Sóc Trăng) đang phát huy hiệu quả trong việc ngăn mặn, trữ ngọt, góp phần đảm bảo nguồn nước phục vụ sản xuất và đời sống người dân trong khu vực.

Xâm nhập mặn ở Đồng bằng sông Cửu Long giảm, thấp hơn trung bình nhiều năm