Châu Âu lại oằn mình trong nắng nóng

Nắng nóng tiếp diễn, nguy cơ hạn hán và cháy rừng gia tăng

Sau một thời gian dài hứng chịu nền nhiệt cao, nhiều quốc gia châu Âu đang chuẩn bị đối phó với một đợt nắng nóng mới. Ngày 10/8, Anh và Pháp đã phát cảnh báo nắng nóng cực đoan tại nhiều khu vực, với nhiệt độ dự báo có thể lên khoảng 35°C. Nền nhiệt cao bất thường cũng được dự báo tại Thụy Sĩ, Áo và Hungary, trong khi Italy và các khu vực ven biển Croatia tiếp tục trải qua thời tiết nóng gay gắt.

Cơ quan Khí tượng Pháp cảnh báo đợt nắng nóng mới sẽ bao trùm gần như toàn bộ nước này trong khoảng thời gian từ ngày 12-14/8. Nhiệt độ cao kéo dài trong bối cảnh nhiều khu vực đang chịu ảnh hưởng nghiêm trọng của hạn hán, làm gia tăng áp lực lên nguồn nước và hệ sinh thái.

Tại Anh, một nửa diện tích vùng England và toàn bộ xứ Wales đang trong tình trạng hạn hán. Khoảng 23 triệu người đã phải áp dụng các biện pháp hạn chế sử dụng nước. Tình trạng khô hạn cũng khiến nguy cơ cháy rừng gia tăng tại nhiều khu vực.

Không chỉ tác động trực tiếp đến đời sống, nắng nóng và hạn hán còn khiến nhiều con sông tại châu Âu xuống mức thấp kỷ lục. Tại Đức, mực nước sông Rhine giảm mạnh, đe dọa hoạt động giao thông đường thủy. Trong khi đó, sông Vistula - con sông dài nhất Ba Lan - ngày 10/8 ghi nhận mực nước chỉ 102 cm tại thủ đô Vácsava, mức thấp kỷ lục.

Mực nước sông Danube xuống thấp cũng gây sức ép lên hoạt động của các cơ sở công nghiệp và năng lượng. Tại Hungary và Romania, một số nhà máy điện hạt nhân sử dụng nước sông để làm mát đã buộc phải đóng cửa trong điều kiện nguồn nước không bảo đảm.

Những diễn biến trên cho thấy tác động của nắng nóng cực đoan không còn giới hạn ở vấn đề nhiệt độ. Khi nhiệt độ tăng cao trong thời gian dài, nguồn nước suy giảm, hệ sinh thái chịu áp lực và nhiều hoạt động kinh tế - xã hội đứng trước nguy cơ bị gián đoạn.

Cháy rừng lan rộng tại Tây Ban Nha, Hy Lạp

Nắng nóng, khô hạn và gió mạnh tiếp tục tạo điều kiện thuận lợi cho cháy rừng bùng phát tại khu vực Nam Âu.

Tại tỉnh Huelva, vùng Andalusia, Tây Nam Tây Ban Nha, ngày 10/8, hơn 600 lính cứu hỏa cùng 26 máy bay chữa cháy vẫn nỗ lực khống chế một đám cháy rừng đang lan nhanh.

Địa hình hiểm trở, gió liên tục đổi hướng và điều kiện thời tiết bất lợi khiến công tác chữa cháy gặp nhiều khó khăn. Khoảng 800 người đã được sơ tán khỏi khu vực nguy hiểm. Phạm vi bị ảnh hưởng bên trong đám cháy lên tới hơn 20.000 ha và lực lượng chức năng cảnh báo có thể cần thêm nhiều ngày mới có thể kiểm soát hoàn toàn ngọn lửa.

Tại Hy Lạp, lực lượng cứu hỏa cũng phải ứng phó với một vụ cháy rừng mới bùng phát tại Kouvaras, cách thủ đô Athens khoảng 60 km về phía Đông Nam.

Gió mạnh với vận tốc trên 70 km/giờ khiến đám cháy lan nhanh, buộc nhà chức trách phải sơ tán một số khu dân cư. Gần 200 lính cứu hỏa cùng nhiều phương tiện chuyên dụng, trong đó có 2 máy bay và 4 trực thăng chữa cháy, đã được huy động để dập lửa.

Đây là vụ cháy rừng thứ hai xảy ra gần Athens trong mùa Hè năm nay. Hy Lạp tiếp tục duy trì cảnh báo cháy rừng ở mức cao nhất khi nhiệt độ tại khu vực Attica lên tới 37°C, trong khi gió mạnh làm gia tăng nguy cơ lửa lan rộng.

Các vụ cháy rừng liên tiếp tại Tây Ban Nha và Hy Lạp một lần nữa cho thấy sự kết hợp giữa nhiệt độ cao, độ ẩm thấp, thảm thực vật khô và gió mạnh đang khiến công tác phòng cháy, chữa cháy rừng tại châu Âu ngày càng khó khăn.

Nắng nóng làm đảo lộn mùa thu hoạch nho tại Pháp

Một trong những tác động đáng chú ý của đợt nắng nóng và hạn hán kéo dài đang được thể hiện rõ tại ngành sản xuất nho của Pháp.

Theo truyền thông sở tại, hầu hết các vùng trồng nho của Pháp đều ghi nhận vụ thu hoạch năm 2026 đến sớm bất thường. Tại một số địa phương như Var, Languedoc, Roussillon, hoạt động thu hái nho đã bắt đầu. Các vùng sản xuất vang sủi Crémant ở Bordeaux và Bourgogne cũng bước vào mùa thu hoạch sớm, trong khi một số vườn nho tại Champagne đã bắt đầu chuẩn bị thu hái.

Tại Champagne, Ủy ban Champagne quyết định đưa thời điểm chính thức bắt đầu thu hoạch lên ngày 12/8, sớm hơn 3 ngày so với dự kiến. Các nhà trồng nho cũng có thể xin phép thu hoạch sớm nếu nho đã đạt độ chín cần thiết.

Tại Bordeaux, Chủ tịch Liên minh các điền trang vang Bordeaux hảo hạng (UGCB) François-Xavier Maroteaux cho biết vụ thu hoạch nhiều khả năng sẽ bắt đầu từ ngày 17/8.

Việc mùa thu hoạch nho đến sớm không phải hiện tượng mới tại Pháp. Trong nhiều năm qua, biến đổi khí hậu đã làm thay đổi đáng kể chu kỳ sinh trưởng của cây nho. So với thế kỷ trước, thời điểm thu hoạch tại nhiều vùng sản xuất rượu vang của Pháp hiện đã sớm hơn vài tuần.

Tuy nhiên, năm 2026 được đánh giá là một năm đặc biệt khi nho chín sớm hơn cả năm 2025 - thời điểm từng ghi nhận nhiều kỷ lục về thời gian thu hoạch tại các vùng trồng nho.

Nhiệt độ cao có thể thúc đẩy quá trình chín của quả, nhưng đồng thời hạn hán kéo dài lại gây ra những tác động trái chiều đối với cây nho. Khi thiếu nước, quả nho có xu hướng phát triển kém và kích thước nhỏ hơn.

Theo ông François-Xavier Maroteaux, cây nho có khả năng chống chịu hạn tương đối tốt. Tuy nhiên, khi nguồn nước trở nên khan hiếm, cây phải điều chỉnh quá trình sinh trưởng để thích nghi, trong đó lượng nước trong quả có thể bị giảm, khiến quả nhỏ hơn.

Điều này đang làm dấy lên lo ngại về sản lượng nho trong năm nay. Nguy cơ càng lớn trong bối cảnh diện tích trồng nho tại nhiều vùng của Pháp đang được thu hẹp nhằm hạn chế tình trạng dư thừa rượu vang.

Không chỉ sản lượng, chất lượng nho và rượu vang cũng đứng trước những rủi ro mới. Khói từ các vụ cháy rừng có thể tác động đến vườn nho và ảnh hưởng đến chất lượng sản phẩm. Đây là vấn đề ngày càng được các nhà sản xuất quan tâm trong bối cảnh cháy rừng xuất hiện thường xuyên hơn tại các khu vực sản xuất rượu vang.

Từ hạn hán tại Anh, mực nước sông xuống thấp ở Trung và Đông Âu, cháy rừng tại Tây Ban Nha và Hy Lạp cho tới mùa thu hoạch nho đến sớm tại Pháp, những diễn biến trong mùa Hè năm 2026 đang cho thấy tác động ngày càng đa chiều của thời tiết cực đoan.

Nắng nóng kéo dài không chỉ là câu chuyện về những kỷ lục nhiệt độ. Khi kết hợp với hạn hán, thiếu nước và gió mạnh, nó có thể tạo thành một chuỗi tác động liên hoàn đối với nguồn nước, năng lượng, giao thông đường thủy, nông nghiệp, hệ sinh thái và sức khỏe cộng đồng.

Đối với châu Âu, những hiện tượng từng được xem là bất thường đang có dấu hiệu xuất hiện với tần suất ngày càng cao. Việc thích ứng với khí hậu cực đoan vì thế không còn là nhiệm vụ dài hạn, mà đang trở thành yêu cầu cấp thiết đối với công tác quản lý tài nguyên nước, phòng chống thiên tai, bảo vệ rừng và tổ chức sản xuất nông nghiệp.

Trong bối cảnh đó, bài toán đặt ra không chỉ là ứng phó với từng đợt nắng nóng hay từng vụ cháy rừng, mà cần chuyển sang cách tiếp cận tổng thể hơn về quản trị rủi ro khí hậu, sử dụng hiệu quả tài nguyên nước và tăng cường khả năng chống chịu của các hệ sinh thái cũng như nền kinh tế.

Nắng nóng miền Bắc đạt đỉnh ở đâu?