Hà Nội chủ động kiểm soát nguồn phát thải, ứng phó nguy cơ ô nhiễm không khí

Chất lượng không khí có chuyển biến tích cực

Chiều 20/8, Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Vũ Đại Thắng chủ trì cuộc họp về công tác duy trì vệ sinh môi trường và xử lý ô nhiễm không khí trên địa bàn. Cuộc họp được kết nối trực tuyến từ trụ sở UBND thành phố tới 126 xã, phường.

Theo báo cáo của Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội, từ ngày 1/1 đến 11/8/2026, tỷ lệ số ngày có chất lượng không khí ở mức tốt và trung bình đạt 73,28%, tăng so với mức 71,18% trong kỳ báo cáo 6 tháng và đang tiến gần mục tiêu 75% của cả năm.

Nồng độ bụi mịn PM2.5 trung bình ngày đạt 40,95 µg/m³, đáp ứng quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 05:2023/BTNMT.

Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội Lê Thanh Nam cho biết, thành phố xác định ô nhiễm không khí là một trong những vấn đề môi trường cần tập trung xử lý. Quan điểm của thành phố là chuyển mạnh từ xử lý khi ô nhiễm xảy ra sang chủ động phòng ngừa, kiểm soát theo từng nguồn phát thải.

Cùng với đó, Hà Nội đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ, chuyển đổi số trong quan trắc, giám sát môi trường và nâng cao trách nhiệm của các cấp, ngành, địa phương.

Giao thông vẫn là nguồn phát thải cần ưu tiên kiểm soát

Một trong những nhiệm vụ trọng tâm của Hà Nội là kiểm soát phát thải từ phương tiện giao thông.

Từ ngày 1/7/2026, thành phố đã triển khai Đề án Vùng phát thải thấp trong khu vực Vành đai 1, đồng thời thực hiện các chính sách hỗ trợ người dân chuyển đổi sang phương tiện sạch, phát triển hạ tầng giao thông công cộng và từng bước hạn chế phương tiện cá nhân phát thải cao.

Đáng chú ý, 100% tuyến xe buýt hoạt động trong Vùng phát thải thấp đã sử dụng phương tiện xanh. Thành phố cũng triển khai vé điện tử, miễn vé trên 45 tuyến xe buýt trong phạm vi Vành đai 1 đến hết tháng 6/2027, đồng thời nghiên cứu phát triển xe buýt điện cỡ nhỏ và phương tiện xanh phục vụ kết nối chặng đầu, chặng cuối.

Tuy nhiên, quá trình chuyển đổi phương tiện cá nhân vẫn đang ở giai đoạn đầu.

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường, xe mô tô sử dụng xăng tại các phường hiện vẫn chiếm khoảng 94 đến 97% tổng số phương tiện. Xe mô tô điện đã xuất hiện tại tất cả các địa bàn nhưng tỷ lệ còn thấp, khoảng 3 đến 6%. Tại các phường Hoàn Kiếm, Hai Bà Trưng và Tây Hồ, số lượng phương tiện điện có xu hướng gia tăng.

Đối với ô tô, phương tiện sử dụng xăng vẫn chiếm khoảng 75 đến hơn 80%. Xe điện hiện diện tại tất cả các phường nhưng mới chiếm khoảng 2 đến 6%, trong khi số lượng xe hybrid còn hạn chế.

Sau hơn một tháng triển khai thí điểm Vùng phát thải thấp, thành phố tiếp tục bổ sung hệ thống giao thông công cộng xanh, xe đạp công cộng, trạm sạc, tủ đổi pin và các điểm trông giữ phương tiện. Trong giai đoạn đầu, công tác tuyên truyền, hướng dẫn và hỗ trợ người dân được xác định là nhiệm vụ quan trọng.

Lãnh đạo thành phố đồng thời lưu ý việc kiểm soát khí thải giao thông cần được thực hiện đúng lộ trình, thận trọng và phù hợp với điều kiện thực tế, bởi đây là chính sách tác động trực tiếp đến đời sống người dân, đồng thời phát sinh thêm chi phí và yêu cầu tuân thủ mới.

Tăng năng lực quan trắc, cảnh báo ô nhiễm

Để nâng cao khả năng theo dõi và cảnh báo chất lượng không khí, Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội đã lắp đặt 6 cảm biến và bố trí một xe quan trắc tự động tại phường Hoàn Kiếm.

Thành phố dự kiến tiếp nhận thêm 8 cảm biến do Pháp tài trợ, đồng thời phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Môi trường triển khai 39 trạm cảm biến trên địa bàn.

Việc mở rộng mạng lưới quan trắc được kỳ vọng giúp Hà Nội có thêm dữ liệu phục vụ đánh giá chất lượng không khí theo từng khu vực, nhận diện nguồn phát thải và nâng cao khả năng dự báo, cảnh báo trong những thời điểm có nguy cơ ô nhiễm gia tăng.

Theo lãnh đạo thành phố, công tác dự báo cần được thực hiện sớm, nhất là vào cuối năm và đầu năm, khi các điều kiện thời tiết bất lợi như nghịch nhiệt có thể khiến chất ô nhiễm tích tụ trong không khí.

Bên cạnh ô nhiễm không khí, áp lực từ chất thải rắn cũng đang đặt ra yêu cầu cấp thiết đối với Hà Nội.

Hiện thành phố tiếp nhận và xử lý hơn 8.000 tấn chất thải rắn sinh hoạt mỗi ngày. Dự báo đến năm 2030, lượng chất thải rắn sinh hoạt phát sinh khoảng 13.200 tấn/ngày, trong đó nhu cầu xử lý tập trung khoảng 11.200 tấn/ngày.

Tại khu xử lý Nam Sơn và Xuân Sơn hiện còn khoảng 34 triệu tấn rác đã chôn lấp. Trong khi đó, chất thải rắn xây dựng phát sinh khoảng 3.000 đến 3.400 tấn/ngày, có thời điểm lên tới khoảng 10.000 tấn/ngày. Dự báo đến năm 2030, lượng chất thải xây dựng phát sinh khoảng 5.000 tấn/ngày.

Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Bùi Duy Cường đánh giá chất lượng môi trường trên địa bàn đã có chuyển biến tích cực. Số ngày có chất lượng không khí tốt tăng so với cùng kỳ năm trước, trong khi năng lực xử lý chất thải rắn từng bước được cải thiện nhờ một số nhà máy xử lý rác, điện rác đi vào hoạt động.

Tuy nhiên, thành phố yêu cầu tiếp tục kiểm soát chặt chẽ chất lượng thu gom, vận chuyển và xử lý rác, duy trì vệ sinh môi trường hằng ngày, hướng tới mục tiêu để người dân không còn phải chứng kiến tình trạng rác thải tồn đọng trên đường phố.

Cùng với đó, phương thức thu gom, phân loại và xử lý chất thải cần tiếp tục được đổi mới, tăng cường ứng dụng công nghệ và từng bước giảm sự phụ thuộc vào phương thức thủ công.

Việc bỏ rác đúng giờ, đúng nơi quy định cần trở thành một nếp sống văn minh của người dân Thủ đô. Thành phố cũng yêu cầu phát huy hiệu quả hệ thống camera và sự tham gia giám sát của cộng đồng dân cư, các tổ chức đoàn thể nhằm kịp thời phát hiện, xử lý các điểm tập kết rác tự phát.

Kiểm soát từ sớm các nguồn phát thải

Kết luận cuộc họp, Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Vũ Đại Thắng ghi nhận những kết quả tích cực trong công tác cải thiện môi trường thời gian qua, trong đó số ngày có chất lượng không khí ở mức báo động đỏ đã giảm so với năm 2025.

Tuy nhiên, người đứng đầu UBND thành phố cảnh báo nguy cơ ô nhiễm có thể gia tăng khi xuất hiện các điều kiện thời tiết bất lợi. Cùng với đó, các vấn đề về chất thải, nước thải và vệ sinh môi trường vẫn tiềm ẩn những diễn biến phức tạp.

Đặc biệt, trong thời gian thu hoạch nông nghiệp, tình trạng đốt rơm rạ, phụ phẩm nông nghiệp có thể gia tăng, không chỉ ảnh hưởng đến chất lượng không khí tại Hà Nội mà còn tác động đến các địa phương lân cận.

“Chúng ta phải chuẩn bị trước một bước để có những giải pháp ứng phó ngay với tình trạng ô nhiễm môi trường, nhất là ô nhiễm không khí và vệ sinh môi trường”, Chủ tịch UBND thành phố Vũ Đại Thắng nhấn mạnh.

Theo đó, yêu cầu trước hết đối với Hà Nội là không để chất lượng môi trường xấu đi, đồng thời từng bước tháo gỡ những điểm nghẽn về môi trường.

Thành phố yêu cầu kiểm soát chặt các nguồn phát thải từ phương tiện giao thông, công trình xây dựng, hoạt động phá dỡ, đốt rơm rạ, phụ phẩm nông nghiệp và đốt rác tự phát.

Đối với tình trạng đốt rơm rạ, đốt rác không đúng quy định, chính quyền cơ sở phải tăng cường kiểm tra, giám sát và xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm. Công an các cấp được yêu cầu phối hợp với chính quyền địa phương để phát hiện, ngăn chặn và xử lý kịp thời.

Các công trình xây dựng, đặc biệt là công trình phá dỡ, phải thực hiện đầy đủ các biện pháp hạn chế phát tán bụi trong quá trình thi công, vận chuyển và phá dỡ. Những cơ sở sản xuất gây ô nhiễm nghiêm trọng phải được kiểm tra, xử lý quyết liệt; trường hợp cần thiết phải đình chỉ hoặc đóng cửa cơ sở vi phạm.

Một vấn đề được lãnh đạo Hà Nội đặc biệt lưu ý là tính liên vùng của ô nhiễm không khí.

Ô nhiễm không khí không dừng lại theo địa giới hành chính, vì vậy thành phố yêu cầu nâng cao hiệu quả phối hợp với các tỉnh, thành phố trong Vùng Thủ đô, nhất là tại các khu vực giáp ranh.

Hà Nội sẽ rà soát, hoàn thiện cơ chế phối hợp, nghiên cứu cơ chế chia sẻ dữ liệu quan trắc và thống nhất các biện pháp kiểm soát nguồn phát thải giữa các địa phương.

Trong đó, cần đặc biệt chú trọng kiểm soát hoạt động đốt rơm rạ, đốt rác và các nguồn phát thải có khả năng tác động đến khu vực giáp ranh.

Với cách tiếp cận kiểm soát ô nhiễm từ từng nguồn phát thải, tăng cường quan trắc, chủ động dự báo và nâng cao liên kết vùng, Hà Nội đang hướng tới mục tiêu không chỉ xử lý ô nhiễm khi đã xảy ra mà từng bước chuyển sang quản trị môi trường theo hướng phòng ngừa.

Đây được xem là yêu cầu quan trọng để thành phố vừa duy trì những kết quả đã đạt được, vừa chủ động ứng phó với nguy cơ chất lượng không khí suy giảm trong những tháng cuối năm.

Hà Nội chuẩn bị 3 kịch bản giao thông trước mưa lớn cực đoan