Hoàn thiện khung pháp lý về giảm phát thải và thị trường các-bon

Siết quản lý phát thải khí nhà kính

Bộ Nông nghiệp và Môi trường đang xây dựng Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo vệ môi trường. Dự thảo hiện đã được chuyển tới Bộ Tư pháp để thẩm định trước khi tiếp tục hoàn thiện.

Một trong những nội dung đáng chú ý của dự thảo là việc bổ sung, hoàn thiện các quy định về quản lý phát thải khí nhà kính, hướng tới xây dựng một khung pháp lý đồng bộ cho hoạt động giảm phát thải và thực hiện các cam kết quốc tế về ứng phó với biến đổi khí hậu.

Theo dự thảo, nội dung quản lý phát thải khí nhà kính tập trung vào 3 nhóm nhiệm vụ chính.

Thứ nhất, tổ chức thực hiện các hoạt động giảm phát thải khí nhà kính theo lộ trình phù hợp với điều kiện phát triển của đất nước và các cam kết quốc tế mà Việt Nam là thành viên.

Thứ hai, tăng cường kiểm kê khí nhà kính và thực hiện đo đạc, báo cáo, thẩm định kết quả giảm phát thải. Cùng với đó là xây dựng, quản lý và khai thác hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu về phát thải khí nhà kính; thường xuyên rà soát, cập nhật và ban hành danh mục các cơ sở phải thực hiện kiểm kê khí nhà kính định kỳ.

Thứ ba, tăng cường theo dõi, đánh giá hoạt động giảm phát thải và kiểm tra việc tuân thủ các quy định về kiểm kê, giảm phát thải khí nhà kính. Đây cũng là cơ sở để xây dựng và triển khai lộ trình phân bổ hạn ngạch phát thải, đồng thời theo dõi, đánh giá việc thực hiện hạn ngạch tại các cơ sở thuộc diện quản lý.

Từng bước hình thành thị trường các-bon

Cùng với kiểm soát phát thải, dự thảo Luật đặt vấn đề phát triển các cơ chế kinh tế nhằm thúc đẩy hoạt động giảm phát thải.

Một trong những nội dung được đề cập là triển khai các mô hình đô thị, vùng phát thải các-bon thấp; đồng thời phân loại, xếp hạng đô thị và vùng phát thải các-bon thấp.

Dự thảo cũng quy định việc triển khai, theo dõi và đánh giá các cơ chế hợp tác về giảm phát thải khí nhà kính phù hợp với pháp luật Việt Nam và các điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên.

Đáng chú ý, Việt Nam sẽ tiếp tục triển khai lộ trình phát triển và tổ chức vận hành thị trường các-bon trong nước phù hợp với điều kiện thực tế và các cam kết quốc tế.

Theo định hướng này, thị trường các-bon trong nước được xác định là nơi diễn ra các hoạt động mua bán, trao đổi hạn ngạch phát thải khí nhà kính và tín chỉ các-bon.

Trong khi đó, sàn giao dịch các-bon trong nước được xác định là hệ thống giao dịch tập trung đối với hạn ngạch phát thải khí nhà kính và tín chỉ các-bon.

Việc hình thành các thiết chế này được kỳ vọng tạo thêm công cụ kinh tế để thúc đẩy doanh nghiệp đầu tư vào công nghệ sạch, sử dụng năng lượng hiệu quả và thực hiện các giải pháp giảm phát thải.

Hạn ngạch phát thải phải được phân bổ công bằng, minh bạch

Một nội dung đáng chú ý khác trong dự thảo là quy định về hạn ngạch phát thải khí nhà kính.

Theo khoản 33 Điều 3 của dự thảo, hạn ngạch phát thải khí nhà kính được hiểu là lượng khí nhà kính cơ sở được phép phát thải trong một khoảng thời gian xác định theo phân bổ của cơ quan nhà nước có thẩm quyền. Hạn ngạch được tính theo tấn khí các-bon đi-ô-xít (CO₂) hoặc tấn khí các-bon đi-ô-xít tương đương.

Đối với các cơ sở được phân bổ hạn ngạch, dự thảo quy định cơ sở chỉ được phát thải trong phạm vi hạn ngạch được phân bổ.

Đồng thời, các cơ sở được phép thực hiện một số hoạt động liên quan đến hạn ngạch như vay, mượn, nộp trả, chuyển giao, trao đổi hạn ngạch phát thải khí nhà kính và sử dụng tín chỉ các-bon để bù trừ theo quy định của pháp luật.

Đặc biệt, việc phân bổ hạn ngạch phải bảo đảm các nguyên tắc công bằng, minh bạch, đồng thời gắn với mục tiêu giảm phát thải khí nhà kính của quốc gia.

Quy định này có ý nghĩa quan trọng trong việc tạo lập cơ chế quản lý phát thải dựa trên hạn ngạch, đồng thời tạo cơ sở cho các cơ sở phát thải chủ động tính toán phương án sản xuất, đầu tư công nghệ và tham gia các giao dịch trên thị trường các-bon.

Đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản lý phát thải

Dự thảo Luật cũng đề xuất xây dựng hệ thống báo cáo kiểm kê khí nhà kính và báo cáo giảm phát thải ở các cấp, gồm cấp quốc gia, cấp địa phương và cấp cơ sở.

Cùng với đó, việc phân cấp, phân quyền trong quản lý phát thải khí nhà kính được đặt ra song song với yêu cầu đẩy mạnh chuyển đổi số.

Theo định hướng này, hệ thống thông tin và cơ sở dữ liệu về phát thải khí nhà kính sẽ đóng vai trò quan trọng trong quá trình kiểm kê, theo dõi, báo cáo, thẩm định và quản lý hạn ngạch phát thải.

Dự thảo cũng đề xuất xây dựng Hệ thống đăng ký quốc gia về hạn ngạch phát thải khí nhà kính và tín chỉ các-bon.

Đây là hệ thống bao gồm hạ tầng kỹ thuật công nghệ thông tin, phần mềm và dữ liệu phục vụ quản lý, vận hành, cập nhật và khai thác thông tin về quyền sở hữu hạn ngạch phát thải khí nhà kính, tín chỉ các-bon.

Hệ thống đồng thời hỗ trợ xử lý các hoạt động liên quan đến hạn ngạch như vay, mượn, nộp trả, chuyển giao và bù trừ hạn ngạch phát thải khí nhà kính.

Việc bổ sung các quy định về quản lý phát thải khí nhà kính, hạn ngạch phát thải và thị trường các-bon cho thấy định hướng tiếp tục hoàn thiện công cụ pháp lý phục vụ mục tiêu giảm phát thải của Việt Nam.

Từ kiểm kê phát thải, đo đạc và báo cáo đến phân bổ hạn ngạch, giao dịch tín chỉ các-bon và vận hành hệ thống đăng ký quốc gia, các nội dung được đề xuất theo hướng hình thành một chuỗi quản lý tương đối đồng bộ.

Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo vệ môi trường sẽ tiếp tục được hoàn thiện trên cơ sở ý kiến thẩm định và các ý kiến góp ý liên quan trước khi trình cấp có thẩm quyền xem xét.

Việc hoàn thiện các quy định này được kỳ vọng tạo cơ sở pháp lý rõ hơn cho cơ quan quản lý, doanh nghiệp và các chủ thể tham gia thị trường trong quá trình thực hiện giảm phát thải khí nhà kính, hướng tới phát triển thị trường các-bon phù hợp với điều kiện của Việt Nam và các cam kết quốc tế.

Hà Nội thúc đẩy giảm phát thải, phát triển tín chỉ carbon