Hà Nội thúc đẩy giảm phát thải, phát triển tín chỉ carbon

Liên ngành cùng vào cuộc kiểm kê, giảm phát thải

Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Bùi Duy Cường vừa ký Quyết định số 4959/QĐ-UBND về việc thành lập Tổ công tác liên ngành chỉ đạo, triển khai và đôn đốc thực hiện các mục tiêu, chỉ tiêu, nhiệm vụ liên quan đến kiểm kê khí nhà kính, giảm phát thải khí nhà kính và tham gia thị trường carbon trên địa bàn Thành phố.

Theo quyết định, Tổ công tác do ông Nguyễn Minh Tấn, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường, làm Tổ trưởng. Các Tổ phó là lãnh đạo Sở Công Thương, Sở Xây dựng, Sở Tài chính, Sở Khoa học và Công nghệ và Sở Y tế. Thành viên Tổ công tác gồm lãnh đạo các sở, ngành và đơn vị có liên quan.

Việc thành lập Tổ công tác liên ngành được xem là bước triển khai theo hướng tăng cường phối hợp giữa các lĩnh vực trong kiểm kê và kiểm soát phát thải khí nhà kính. Đây cũng là cơ sở để Hà Nội từng bước hình thành hệ thống dữ liệu phục vụ quản lý phát thải, xác định các lĩnh vực có tiềm năng giảm phát thải và phát triển tín chỉ carbon.

Sở Nông nghiệp và Môi trường được giao làm đầu mối tổng hợp dữ liệu kiểm kê và giảm phát thải khí nhà kính trên địa bàn, phục vụ xây dựng, cập nhật Báo cáo quốc gia về biến đổi khí hậu. Sở có trách nhiệm hướng dẫn thực hiện các quy định liên quan đến Đóng góp do quốc gia tự quyết định (NDC), đồng thời triển khai các nhiệm vụ hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050.

Một trong những nhiệm vụ trọng tâm là nghiên cứu, đề xuất danh mục các dự án giảm phát thải và các dự án có tiềm năng tạo tín chỉ carbon. Các lĩnh vực được xác định gồm xử lý chất thải, thu hồi khí methane, xử lý nước thải, nông nghiệp phát thải thấp, lâm nghiệp và cây xanh, đất ngập nước và phát triển kinh tế nông nghiệp tuần hoàn.

Cùng với đó, Sở Nông nghiệp và Môi trường sẽ hướng dẫn doanh nghiệp xây dựng đường cơ sở phát thải và triển khai các giải pháp giảm phát thải trong xử lý rác thải, chất thải rắn, nông nghiệp, lâm nghiệp, chăn nuôi và thủy sản.

Tập trung vào các lĩnh vực phát thải lớn

Trong lĩnh vực công nghiệp và năng lượng, Sở Công Thương được giao quản lý, tổng hợp các số liệu về tiêu thụ điện, than, dầu, khí và nhiên liệu; sản lượng sản xuất, hiệu suất sử dụng năng lượng, cường độ phát thải và các cơ sở sử dụng năng lượng trọng điểm.

Sở Công Thương sẽ rà soát các cơ sở công nghiệp, năng lượng thuộc diện phải thực hiện kiểm kê khí nhà kính; đồng thời nghiên cứu việc phân bổ hạn ngạch phát thải, xây dựng kế hoạch giảm nhẹ phát thải và tham gia thí điểm thị trường carbon.

Các giải pháp được đặt ra bao gồm tiết kiệm và sử dụng năng lượng hiệu quả, phát triển điện mặt trời mái nhà, sử dụng điện sạch, thu hồi nhiệt thải, thay đổi nhiên liệu, đổi mới công nghệ và điều chỉnh quy trình sản xuất.

Đáng chú ý, cơ quan này cũng được giao đánh giá tác động của giá carbon tới giá thành sản xuất, năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp, nhu cầu đầu tư công nghệ và nguy cơ rò rỉ carbon.

Đối với lĩnh vực xây dựng và giao thông, Sở Xây dựng có trách nhiệm xây dựng cơ sở dữ liệu phát thải từ vật liệu xây dựng, công trình, tòa nhà, hệ thống chiếu sáng, điều hòa, hạ tầng cấp thoát nước, hoạt động phá dỡ và chất thải xây dựng.

Trong giao thông vận tải, dữ liệu phát thải sẽ được xây dựng dựa trên số lượng và chủng loại phương tiện, loại nhiên liệu, quãng đường hoạt động, mức tiêu thụ nhiên liệu cùng các hoạt động vận tải hành khách và hàng hóa.

Các nhóm phương tiện như xe buýt, taxi, phương tiện giao thông công cộng, phương tiện điện và hệ thống trạm sạc cũng được đưa vào phạm vi nghiên cứu.

Sở Xây dựng sẽ nghiên cứu, hướng dẫn các tiêu chí về công trình phát thải thấp, công trình xanh, sử dụng vật liệu carbon thấp, tiết kiệm năng lượng, tái sử dụng vật liệu và nước.

Đồng thời, cơ quan này nghiên cứu phương pháp lượng hóa mức giảm phát thải từ việc chuyển đổi xe buýt, taxi sang sử dụng năng lượng sạch; phát triển đường sắt đô thị; hạn chế phương tiện phát thải cao; ứng dụng giao thông thông minh và thúc đẩy chuyển dịch từ phương tiện cá nhân sang phương tiện giao thông công cộng.

Chuẩn bị cơ sở tài chính, dữ liệu cho thị trường carbon

Bên cạnh kiểm kê và giảm phát thải, Hà Nội cũng đặt vấn đề hoàn thiện các điều kiện tài chính và hạ tầng dữ liệu phục vụ phát triển tín chỉ carbon.

Sở Tài chính được giao nghiên cứu, hướng dẫn quản lý tài chính đối với hạn ngạch và tín chỉ carbon, nguồn thu từ chuyển nhượng tín chỉ, chi phí mua hạn ngạch và tín chỉ, cũng như việc hạch toán tài sản và quyền tài sản phát sinh từ tín chỉ carbon.

Một nội dung đáng chú ý là nghiên cứu quy trình chấp thuận chủ trương phát triển các dự án tạo tín chỉ carbon có sử dụng tài sản, ngân sách hoặc các nguồn lực thuộc thẩm quyền quản lý của Thành phố.

Theo đó, việc phát triển các dự án phải bảo đảm xác định rõ quyền sở hữu đối với tín chỉ carbon và phương thức lựa chọn đối tác.

Sở Tài chính cũng nghiên cứu nguyên tắc và cơ chế phân chia doanh thu, lợi ích từ hoạt động bán tín chỉ carbon trong trường hợp tín chỉ được hình thành từ tài sản công, ngân sách nhà nước, đất công, rừng, cây xanh, mặt nước, nhà máy, công trình công, dữ liệu thuộc sở hữu nhà nước hoặc hạ tầng do doanh nghiệp nhà nước, đơn vị sự nghiệp quản lý.

Trong khi đó, Sở Khoa học và Công nghệ có nhiệm vụ hướng dẫn về cấu trúc dữ liệu, kết nối và chia sẻ dữ liệu giữa các ngành liên quan đến hoạt động phát thải và kiểm soát phát thải.

Sở sẽ chủ trì, phối hợp triển khai hạ tầng số và công nghệ thông tin, từng bước bảo đảm khả năng kết nối, chia sẻ dữ liệu phục vụ việc tham gia thị trường carbon theo hướng dẫn của cơ quan có thẩm quyền.

Việc nghiên cứu, chuyển giao công nghệ và xây dựng nền tảng số, cơ sở dữ liệu trực tuyến về khí nhà kính và tín chỉ carbon cũng được đặt ra. Thành phố dự kiến nghiên cứu ứng dụng các công nghệ mới như cảm biến giám sát phát thải và các mô hình tính toán tiên tiến nhằm nâng cao khả năng theo dõi, đo lường và quản lý phát thải.

Ngành y tế cũng được xác định là một trong những lĩnh vực cần triển khai các giải pháp giảm phát thải khí nhà kính.

Sở Y tế có nhiệm vụ cung cấp thông tin về các chất có trong khí nhà kính, cơ chế và nguồn phát tán có khả năng ảnh hưởng trực tiếp hoặc gián tiếp đến sức khỏe cộng đồng; xác định các nhóm có nguy cơ chịu tác động cao và đề xuất giải pháp phòng tránh, giảm thiểu tác hại.

Bên cạnh đó, ngành y tế sẽ thu thập và quản lý dữ liệu về sử dụng điện, nhiên liệu, môi chất lạnh, các loại khí sử dụng trong y tế, chất thải, nước thải, hoạt động vận tải và các nguồn phát thải liên quan.

Trên cơ sở dữ liệu thu thập được, Sở Y tế xây dựng kế hoạch giảm phát thải khí nhà kính của ngành, tập trung vào sử dụng năng lượng hiệu quả, quản lý môi chất lạnh, giảm phát thải từ chất thải và nước thải y tế, quản lý khí gây mê, mua sắm xanh, phát triển công trình y tế xanh và tổ chức giao thông, logistics y tế theo hướng phát thải thấp.

Sở Y tế đồng thời rà soát, đề xuất các chương trình, dự án có tiềm năng tạo tín chỉ carbon; xác định nguồn vốn, tài sản sử dụng, quyền đối với tín chỉ, cơ chế phân chia lợi ích và trách nhiệm duy trì kết quả giảm phát thải.

Việc thành lập Tổ công tác liên ngành cho thấy Hà Nội đang tiếp cận vấn đề giảm phát thải theo hướng tổng thể hơn, trong đó kiểm kê khí nhà kính, xây dựng cơ sở dữ liệu, triển khai các giải pháp giảm phát thải và phát triển tín chỉ carbon được đặt trong một cơ chế phối hợp liên ngành.

Đây cũng là cơ sở để Thành phố từng bước chuẩn bị về dữ liệu, công nghệ, tài chính và năng lực quản trị, hướng tới thực hiện các mục tiêu về giảm phát thải khí nhà kính và tham gia thị trường carbon trong thời gian tới.

Danh mục 2.441 cơ sở phát thải khí nhà kính phải thực hiện kiểm kê