Đà Nẵng chủ động tích nước hồ thủy điện, ứng phó nguy cơ hạn hán năm 2027

Nhiều hồ thủy điện tiệm cận mực nước chết

Theo đánh giá của ngành nông nghiệp và môi trường TP. Đà Nẵng, nguy cơ thiếu hụt nguồn nước trong mùa cạn năm 2027 đang đặt ra nhiều thách thức, khi mực nước tại một số hồ thủy điện lớn trên địa bàn vẫn ở mức thấp, mặc dù đang trong thời kỳ tích nước.

Trên lưu vực sông Vu Gia - Thu Bồn hiện có 7 hồ thủy điện lớn gồm Sông Bung 2, Đắk Mi 4A, A Vương, Khe Diên, Sông Tranh 2, Sông Côn 2 (bậc 1) và Sông Bung 4. Đây là hệ thống công trình có vai trò quan trọng trong điều tiết dòng chảy, bổ sung nguồn nước cho khu vực hạ du, đặc biệt vào thời điểm mùa khô.

Tổng dung tích của 7 hồ đạt hơn 2,07 tỷ m³, trong đó dung tích hữu ích khoảng 1,33 tỷ m³. Tuy nhiên, số liệu cập nhật ngày 27/10/2026 cho thấy, nhiều hồ vẫn đang ở ngưỡng tích nước thấp, tiệm cận mực nước chết. Đáng chú ý, hồ Đắk Mi 4 có mực nước 241,02 m, chỉ cao hơn mực nước chết 1,02 m; hồ Sông Bung 2 ở mức 565,69 m, cao hơn mực nước chết 0,69 m; hồ Sông Côn 2 (bậc 1) đạt 319,74 m, chỉ cao hơn mực nước chết 0,74 m.

Thực trạng này cho thấy khả năng dự trữ nguồn nước cho mùa cạn đang đứng trước nhiều áp lực. Đáng lo ngại, một số đợt mưa lũ nhỏ xuất hiện trong tháng 9 và tháng 10/2026 chưa giúp cải thiện đáng kể mực nước tại các hồ chứa.

Trong khi đó, các dự báo khí tượng thủy văn nhận định lượng mưa những tháng cuối năm 2026 có khả năng thấp hơn trung bình nhiều năm; dòng chảy trên các lưu vực sông được dự báo thiếu hụt khoảng 20 - 40%. Nếu xu thế này tiếp tục kéo dài, lượng nước bổ sung cho các hồ chứa sẽ bị hạn chế, ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng tích nước trước khi bước vào mùa khô.

Đặc biệt, tác động của El Niño có thể khiến nắng nóng gia tăng, mùa mưa đến muộn và lượng mưa phân bố không đều. Trường hợp hiện tượng này phát triển mạnh, kéo dài đến giữa năm 2027, nguy cơ hạn hán, thiếu nước và xâm nhập mặn trên lưu vực Vu Gia - Thu Bồn có thể gia tăng ở mức cao đến rất cao.

Khi nguồn nước từ thượng nguồn suy giảm, các hồ chứa không tích đủ dung tích cần thiết, nguy cơ thiếu nước không chỉ ảnh hưởng đến sản xuất nông nghiệp, nhất là vụ hè thu, mà còn tạo áp lực đối với hệ thống cấp nước sinh hoạt cho người dân khu vực hạ du.

Yêu cầu các hồ thủy điện xây dựng phương án tích nước sớm

Trước những diễn biến bất lợi về nguồn nước, TP. Đà Nẵng xác định việc chủ động tích trữ nước ngay từ những tháng cuối năm 2026 có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, nhằm giảm thiểu nguy cơ thiếu nước trong mùa khô năm 2027.

Theo đề xuất của Sở Nông nghiệp và Môi trường, thành phố cần yêu cầu các chủ hồ thủy điện A Vương, Sông Bung 4, Đắk Mi 4A, Sông Tranh 2, Khe Diên và Sông Côn 2 (bậc 1) khẩn trương xây dựng phương án vận hành linh hoạt, ưu tiên tích nước phục vụ nhu cầu sinh hoạt và sản xuất ở hạ du.

Các phương án cần xác định cụ thể lộ trình vận hành theo từng giai đoạn từ nay đến cuối năm 2026, trong đó làm rõ mực nước hồ, lưu lượng nước dự kiến về hồ, lưu lượng xả sau công trình và mục tiêu tích nước cần đạt được. Trên cơ sở đó, đánh giá khả năng tích đủ nước cho mùa cạn năm 2027, đồng thời đề xuất phương án điều tiết phù hợp với diễn biến thực tế.

Kế hoạch vận hành của các chủ hồ phải được gửi về UBND thành phố thông qua Sở Nông nghiệp và Môi trường trước ngày 1/11/2026 để tổng hợp, tham mưu chỉ đạo.

Mục tiêu đặt ra là từng bước đưa mực nước các hồ về mức quy định trước thời điểm bắt đầu mùa cạn, ngày 1/1/2027. Việc hình thành nguồn dự trữ ngay từ đầu mùa khô sẽ góp phần bảo đảm khả năng cấp nước trong suốt 8 tháng mùa cạn, đáp ứng các nhu cầu thiết yếu của khu vực hạ du.

Tuy nhiên, yêu cầu tích nước không đồng nghĩa với việc vận hành hồ chứa một cách cứng nhắc. Quá trình điều tiết cần được thực hiện trên cơ sở theo dõi thường xuyên diễn biến thời tiết, lượng mưa, dòng chảy đến hồ và các bản tin dự báo khí tượng thủy văn. Trong trường hợp xuất hiện mưa lớn, lũ hoặc những tình huống bất thường, các đơn vị phải kịp thời điều chỉnh chế độ vận hành, bảo đảm an toàn công trình và khu vực hạ du theo quy định.

Trước đó, ngày 21/10/2026, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã có văn bản đề nghị UBND TP. Đà Nẵng chỉ đạo các đơn vị quản lý, vận hành hồ chứa chủ động xây dựng phương án tích nước hợp lý ngay từ mùa mưa năm 2026. Trong đó, nhấn mạnh yêu cầu duy trì dung tích cần thiết tại các hồ chứa lớn có vai trò quan trọng đối với nguồn nước hạ du, hạn chế xả nước dư thừa và ưu tiên bảo đảm cấp nước sinh hoạt cùng các nhu cầu thiết yếu trong mùa cạn.

Chủ động từ sớm để giảm áp lực mùa khô

Thực tế cho thấy, khả năng bảo đảm nguồn nước trong mùa khô không chỉ phụ thuộc vào lượng mưa mà còn gắn chặt với phương thức quản lý, điều tiết và khai thác các hồ chứa trên lưu vực. Trong bối cảnh dự báo khí hậu có nhiều yếu tố bất lợi, việc chờ đến khi hạn hán xảy ra mới triển khai các giải pháp ứng phó sẽ khiến dư địa điều hành ngày càng thu hẹp.

Do đó, tích nước sớm cần được xem là một trong những nhiệm vụ trọng tâm trong công tác quản lý tài nguyên nước của TP. Đà Nẵng. Cùng với việc xây dựng phương án vận hành phù hợp cho từng hồ, cần tăng cường phối hợp giữa các đơn vị quản lý hồ chứa, cơ quan chuyên môn và chính quyền địa phương trong theo dõi, chia sẻ thông tin về nguồn nước, dự báo dòng chảy và nhu cầu sử dụng nước ở hạ du.

Đặc biệt, việc điều tiết nguồn nước cần bảo đảm hài hòa giữa các mục tiêu cấp nước sinh hoạt, sản xuất nông nghiệp, phát điện và duy trì dòng chảy trên sông. Trong đó, nhu cầu nước thiết yếu của người dân và các hoạt động sản xuất quan trọng cần được đặt lên hàng đầu khi xây dựng phương án phân bổ nguồn nước trong điều kiện khô hạn.

Chủ động tích nước từ mùa mưa năm 2026, kết hợp với vận hành linh hoạt và giám sát chặt chẽ diễn biến thủy văn, sẽ góp phần nâng cao khả năng chống chịu của hệ thống hồ chứa trước tác động của El Niño. Đây cũng là giải pháp quan trọng để Đà Nẵng hạn chế nguy cơ thiếu nước, xâm nhập mặn, bảo đảm an ninh nguồn nước và ổn định đời sống, sản xuất trong năm 2027.

Huế cảnh báo mưa lớn, hai hồ thủy điện dự kiến xả tràn