Nước và cuộc sống

Mực nước sông Đà, sông Hồng xuống thấp bất thường

Lưu Tô • 27/03/2026 18:00

Mực nước trên hệ thống sông Đà, sông Hồng thời gian gần đây giảm sâu, nhiều khu vực lộ bãi đá, cồn cát và cả móng trụ cầu, gây ảnh hưởng đến giao thông thủy, nuôi trồng thủy sản và sinh hoạt người dân, trong bối cảnh dòng chảy phụ thuộc lớn vào điều tiết thủy điện.

Từ đầu tháng 3, khu vực hạ lưu Thủy điện Hòa Bình (tỉnh Phú Thọ) ghi nhận mực nước sông Đà giảm rõ rệt so với cùng kỳ năm 2025. Nước rút sâu làm lộ nhiều bãi sỏi ven bờ, thậm chí một số mố trụ cầu Hòa Bình vốn chìm dưới nước nay cũng xuất hiện rõ rệt. Theo người dân địa phương, hiện tượng này thường xảy ra khi thủy điện hạn chế xả nước, khiến dòng chảy suy giảm nhanh, làm lộ các bãi đá và cồn cát giữa lòng sông, ảnh hưởng đến sinh hoạt của người dân vạn chài và hoạt động nuôi cá lồng.

Không chỉ sông Đà, từ tháng 1/2026 đến nay, mực nước sông Hồng đoạn từ cầu Văn Lang (phường Việt Trì) đến cầu Phong Châu (xã Phùng Nguyên, Phú Thọ) liên tục xuống thấp, gây khó khăn cho giao thông thủy và hoạt động khai thác cát, sỏi. Tại khu vực cầu Văn Lang, nhiều bãi đá ngầm và bãi cát nổi lên giữa lòng sông, buộc lực lượng chức năng phải cắm phao cảnh báo để đảm bảo an toàn cho tàu thuyền. Người dân và chủ phương tiện cho biết mực nước năm nay xuống thấp hơn nhiều so với các năm trước.

Sông Đà từ phường Hòa Bình đến xã Tu Vũ (tỉnh Phú Thọ), mực nước giảm sâu rõ rệt

Tình trạng mực nước xuống thấp cũng được ghi nhận trên hệ thống sông Thao và sông Lô, đặc biệt tại các tỉnh Lào Cai, Phú Thọ và Tuyên Quang. Sau đợt lũ lớn cuối tháng 9, đầu tháng 10/2025, đến nay mực nước các sông này duy trì ở mức thấp, nhiều đoạn lộ ra dày đặc bãi đá ngầm giữa dòng.

Theo Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia, diễn biến thủy văn trên hệ thống sông Hồng trong những tháng đầu năm 2026 chịu ảnh hưởng lớn từ hoạt động điều tiết của các hồ chứa thủy điện thượng nguồn, thay vì biến động tự nhiên. Trong tháng 2, dòng chảy đến các hồ chứa lớn dao động theo chế độ vận hành phát điện, khiến mực nước trên các sông thay đổi chậm và mang tính điều tiết rõ rệt.

Trên sông Đà, lượng nước về hồ Hòa Bình có xu hướng giảm dần, kéo theo suy giảm dòng chảy ở hạ lưu. Trong khi đó, sông Thao duy trì mực nước ổn định nhưng thấp hơn trung bình nhiều năm; sông Lô có thời điểm tăng cục bộ, chủ yếu phục vụ nhu cầu lấy nước sản xuất vụ Đông Xuân.

Đối với sông Hồng đoạn hạ lưu, mực nước tại trạm Hà Nội biến đổi chậm và chịu tác động kép từ điều tiết hồ chứa và thủy triều. Đáng chú ý, giai đoạn cuối tháng 1 đến đầu tháng 2/2026, mực nước từng tăng do các hồ chứa tăng cường xả nước phục vụ gieo cấy.

Các chuyên gia nhận định, sông Đà đóng vai trò quan trọng trong việc bổ sung nguồn nước cho hệ thống sông Hồng, song dòng chảy hiện phụ thuộc lớn vào hoạt động vận hành các nhà máy thủy điện. Khi giảm xả nước hoặc điều chỉnh phát điện, lượng nước về hạ lưu suy giảm, khiến mực nước xuống thấp dù tổng thể dòng chảy có thời điểm cao hơn trung bình nhiều năm.

Dự báo trong tháng 3/2026, mực nước trên các sông tiếp tục biến đổi chậm và phụ thuộc vào điều tiết thủy điện. Riêng sông Hồng tại Hà Nội vẫn chịu ảnh hưởng của thủy triều, khiến mực nước dao động phức tạp và có thể duy trì ở mức thấp trong nhiều thời điểm.

Thực tế này đặt ra thách thức trong quản lý và khai thác nguồn nước, đặc biệt đối với cấp nước sinh hoạt, sản xuất nông nghiệp và giao thông thủy. Do đó, việc theo dõi sát diễn biến thủy văn và điều hành hợp lý các hồ chứa được xem là giải pháp then chốt nhằm đảm bảo an ninh nguồn nước trong giai đoạn cao điểm sản xuất vụ Đông Xuân.