Nắng nóng cực đoan bao trùm châu Á, biến thành “sát thủ thầm lặng”

Vừa qua, giới chức Ấn Độ cho biết ít nhất 16 người đã tử vong vì sốc nhiệt tại miền Nam nước này kể từ đầu mùa hè. Nhiệt độ tại nhiều thành phố ở quốc gia hơn 1,4 tỷ dân liên tục vượt ngưỡng 45 độ C, buộc chính quyền địa phương phát đi cảnh báo khẩn, khuyến cáo người già, trẻ nhỏ và phụ nữ mang thai hạn chế ra ngoài vào ban ngày để tránh nguy cơ mất nước, suy đa tạng và tử vong.

Tuy nhiên, Ấn Độ không phải trường hợp cá biệt. Từ Pakistan, Malaysia đến Hàn Quốc, nhiều quốc gia châu Á đang bước vào mùa hè khắc nghiệt với nắng nóng kéo dài, đêm oi bức, mưa cực đoan và độ ẩm tăng cao.

Các chuyên gia cảnh báo biến đổi khí hậu đang biến nắng nóng thành “sát thủ thầm lặng” mới của khu vực, không chỉ gây tử vong trực tiếp mà còn đe dọa sức khỏe cộng đồng, an ninh lương thực và nền kinh tế của hàng trăm triệu người.

Nắng nóng cực đoan lan rộng khắp khu vực

Không chỉ Ấn Độ ghi nhận thương vong vì sốc nhiệt, Pakistan cũng đang trải qua đợt nắng nóng dữ dội khi nhiệt độ tại nhiều thành phố vượt 46 độ C trong những ngày gần đây, khiến hàng chục người thiệt mạng.

“Điều từng được xem là hiện tượng nắng nóng hiếm gặp ở Nam Á nay đang trở thành thực tế thường xuyên”, bà Mariam Zachariah, nhà nghiên cứu tại Đại học Imperial College London, nhận định.

Nắng nóng kéo dài đã khiến nhu cầu điện tại Ấn Độ tăng lên mức kỷ lục, đồng thời gây hạn hán trên diện tích hơn một triệu km2 đất nông nghiệp, đe dọa an ninh lương thực và sinh kế của hàng triệu người dân phụ thuộc vào sản xuất nông nghiệp.

Tại Đông Nam Á, Malaysia cũng ghi nhận xu hướng nhiệt độ gia tăng rõ rệt. Theo Cục Khí tượng Malaysia, nhiệt độ trung bình hằng ngày của nước này tăng khoảng 0,19 độ C mỗi thập kỷ, trong đó nhiệt độ ban đêm tăng nhanh hơn ban ngày.

Các chuyên gia cho rằng quá trình đô thị hóa nhanh, bê tông hóa và suy giảm không gian xanh đang làm trầm trọng thêm hiệu ứng “đảo nhiệt đô thị”, đặc biệt tại Kuala Lumpur, Penang và Johor Bahru. Người dân không chỉ phải chịu những ngày nắng nóng kéo dài mà còn đối mặt các đêm oi bức, gần như không có thời gian hồi phục.

Trong khi đó, Cơ quan Khí tượng Hàn Quốc (KMA) dự báo mùa hè năm nay sẽ nóng và ẩm hơn bình thường, với các đợt nắng nóng kiểu “phòng xông hơi” đi kèm mưa lớn cực đoan.

Ngay từ tháng 4, nhiều khu vực của Hàn Quốc đã ghi nhận nhiệt độ vượt 30 độ C. Riêng Seoul có tới 5 ngày nắng nóng bất thường chỉ trong ba tuần đầu tháng 5, vượt tổng số ngày nắng nóng cùng kỳ năm ngoái.

Theo giới chuyên gia, nhiệt độ mặt biển tăng cao tại Bắc Thái Bình Dương, Bắc Ấn Độ Dương và Đại Tây Dương đang làm gia tăng lượng hơi nước trong khí quyển, đồng thời đẩy các khối khí nóng tràn sâu vào Đông Á, khiến thời tiết ngày càng cực đoan.

Từ Nam Á đến Đông Á, các đợt nắng nóng giờ đây không còn là hiện tượng thời tiết bất thường ngắn hạn mà đang dần trở thành trạng thái khí hậu mới của khu vực đông dân nhất thế giới.

“Sát thủ thầm lặng” ngày càng nguy hiểm

Các chuyên gia khí hậu cảnh báo những gì châu Á đang trải qua mới chỉ là khởi đầu. Khi nhiệt độ toàn cầu tiếp tục tăng, các đợt nắng nóng tại khu vực sẽ xuất hiện thường xuyên hơn, kéo dài hơn và nguy hiểm hơn trong tương lai.

Theo nghiên cứu của World Weather Attribution, biến đổi khí hậu do con người gây ra đã làm khả năng xuất hiện các đợt nắng nóng cực đoan tại Nam Á tăng gấp ba lần so với thời kỳ tiền công nghiệp. Nếu nhiệt độ toàn cầu tiếp tục tăng thêm 1,3 độ C, các hiện tượng tương tự có thể xảy ra nhiều gấp đôi và nóng hơn khoảng 1,2 độ C.

Điều khiến giới khoa học đặc biệt lo ngại không chỉ là mức nhiệt cao, mà còn là tình trạng “nắng nóng ẩm” ngày càng phổ biến tại châu Á. Độ ẩm cao khiến cơ thể khó tự làm mát thông qua tiết mồ hôi, làm gia tăng nguy cơ sốc nhiệt, suy đa tạng và tử vong ngay cả khi nhiệt độ chưa chạm ngưỡng kỷ lục.

Tại Malaysia, giới khí tượng dự báo nhiệt độ trung bình hằng ngày có thể tăng thêm khoảng 0,53 độ C vào năm 2035 so với mức trung bình giai đoạn 1991-2020. Điều này đồng nghĩa các đợt nắng nóng sẽ kéo dài hơn, trong khi nhiệt độ ban đêm tiếp tục tăng nhanh, khiến người dân gần như không có thời gian phục hồi sau cái nóng ban ngày.

Hàn Quốc - quốc gia vốn có khí hậu ôn đới cũng được cảnh báo sẽ trải qua mùa hè mang đặc trưng cận nhiệt đới tương tự nhiều nước Đông Nam Á. Cơ quan Khí tượng Hàn Quốc cho biết nước này đang chuẩn bị triển khai các hệ thống cảnh báo mới, bao gồm cảnh báo “đêm nhiệt đới” và cảnh báo nắng nóng nghiêm trọng.

Tại Nam Á, các nhà khoa học nhận định hàng trăm triệu người sẽ phải sống dưới nền nhiệt cực đoan trong thời gian dài hơn mỗi năm. Những nhóm dễ tổn thương nhất vẫn là lao động ngoài trời, người nghèo đô thị, người già và trẻ em - các đối tượng ít có khả năng tiếp cận điều hòa, nước sạch hoặc những không gian tránh nóng an toàn.

Các chuyên gia cảnh báo nếu các quốc gia châu Á không sớm thích ứng với biến đổi khí hậu và nâng cao khả năng chống chịu của đô thị, nắng nóng cực đoan sẽ dần trở thành “bình thường mới”, kéo theo những thiệt hại nặng nề không chỉ về kinh tế mà còn về sức khỏe và tính mạng con người.

Dự báo thời tiết ngày 25/05/2026: Ngày nắng nóng, chiều tối và đêm có mưa vài nơi