TP.HCM giảm chôn lấp, tăng đốt rác phát điện

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường TP.HCM, sau khi sáp nhập địa giới hành chính, lượng rác sinh hoạt phát sinh trên toàn thành phố đã tăng lên khoảng 14.000 tấn/ngày, cao nhất cả nước. Trong đó, khu vực TP.HCM (cũ) phát sinh khoảng 10.500 tấn/ngày, Bình Dương (cũ) khoảng 2.000 tấn/ngày và Bà Rịa - Vũng Tàu (cũ) khoảng 1.500 tấn/ngày.

Khối lượng chất thải ngày càng gia tăng khiến phương thức chôn lấp truyền thống bộc lộ nhiều bất cập như tiêu tốn diện tích đất, tiềm ẩn nguy cơ ô nhiễm môi trường và tạo áp lực lâu dài lên hạ tầng xử lý chất thải.

Hiện thành phố đã đặt mục tiêu từng bước nâng tỷ lệ xử lý rác bằng công nghệ đốt phát điện và tái chế từ 50% lên 80%. Tuy nhiên, tiến độ triển khai vẫn chậm hơn so với kế hoạch do nhiều khó khăn về cơ chế và thủ tục pháp lý.

Vướng mắc lớn nhất hiện nay liên quan đến các quy định về Quy hoạch điện VIII và thủ tục đầu tư. Các dự án đốt rác phát điện không chỉ là công trình xử lý môi trường mà còn là một phần của hệ thống hạ tầng năng lượng quốc gia, nên phải đáp ứng đồng thời các quy định về môi trường, xây dựng và quy hoạch điện.

Đây là nút thắt quan trọng. Khi các thủ tục pháp lý và quy hoạch chưa được tháo gỡ, nhà đầu tư dù có năng lực tài chính và công nghệ cũng chưa thể triển khai dự án trên thực tế.

Để từng bước hiện thực hóa mục tiêu chuyển đổi công nghệ xử lý rác, TP.HCM đang nghiên cứu và tham khảo nhiều mô hình tiên tiến, trong đó có Khu liên hợp xử lý chất thải Nam Bình Dương. Mô hình này gần như không còn chôn lấp rác tươi; rác hữu cơ được tận dụng để sản xuất phân compost, phần còn lại được đốt thu hồi năng lượng, chỉ còn lượng tro xỉ không thể xử lý tiếp mới đưa đi chôn lấp.

Song song với đầu tư công nghệ, thành phố cũng xác định việc tái cấu trúc hệ thống quản lý chất thải phải gắn với mô hình kinh tế tuần hoàn, lấy phân loại rác tại nguồn, tái sử dụng và tái chế làm nền tảng để giảm lượng chất thải phải xử lý cuối cùng.

Hiện TP.HCM đang triển khai 8 dự án nhà máy đốt rác phát điện, trong đó 3 dự án đang được xây dựng và dự kiến sẽ đưa vào vận hành trong thời gian tới, góp phần nâng cao tỷ lệ xử lý rác bằng công nghệ hiện đại.

Với lượng rác sinh hoạt phát sinh khoảng 14.000 tấn mỗi ngày, việc chuyển đổi từ chôn lấp sang đốt rác phát điện được xem là giải pháp mang tính chiến lược, không chỉ giảm áp lực ô nhiễm môi trường mà còn biến chất thải thành nguồn tài nguyên phục vụ phát triển năng lượng và kinh tế tuần hoàn.

Nếu các dự án được triển khai đúng tiến độ và công tác phân loại rác tại nguồn được thực hiện đồng bộ, TP.HCM sẽ có cơ sở để hoàn thành mục tiêu đến năm 2030 xử lý trên 90% rác sinh hoạt bằng công nghệ hiện đại, từng bước xây dựng hệ thống quản lý chất thải bền vững, thân thiện với môi trường và đáp ứng yêu cầu phát triển của một đô thị đặc biệt.

Khánh Hòa: Đốt rác tự phát gây ô nhiễm nghiêm trọng tại nhiều tuyến đường đô thị