TP Hồ Chí Minh rà soát 159 điểm ngập, tăng năng lực thoát nước đô thị

Mưa lớn làm lộ rõ áp lực thoát nước

Từ tối 10/9, mưa lớn xuất hiện tại nhiều khu vực của TP Hồ Chí Minh, khiến hàng loạt tuyến đường ngập nước. Đáng chú ý, tại hầm chui An Phú, phường Bình Trưng, có thời điểm nước dâng gần 1m.

Theo đó, trận mưa ngày 10/9 tập trung mạnh trong khoảng 17-20 giờ. Lượng mưa đo được tại Trạm Thảo Điền vượt 153mm, mức cao nhất ghi nhận từ đầu năm.

Mưa lớn khiến 33 tuyến đường và 2 khu vực xuất hiện ngập. Tại đường Tô Ngọc Vân và Nguyễn Duy Trinh, có đoạn nước ngập 40-45cm. Một số tuyến khác như Quốc Hương, Dương Văn Cam và Hồ Văn Tư ghi nhận mức ngập khoảng 30cm.

Khu đô thị Phát triển An Phú và hầm chui An Phú là những nơi chịu ảnh hưởng rõ nhất. Khu vực trước chung cư Imperia An Phú ngập khoảng 40cm, trong khi một số đoạn trong hầm chui ngập sâu 0,8-1m.

Nước ngập khiến một số ôtô chết máy, buộc hầm chui An Phú phải tạm thời đóng cửa. Lượng phương tiện dồn lên các tuyến đường phía trên làm giao thông khu vực cửa ngõ phía Đông thành phố ùn tắc.

Đây là lần thứ hai hầm chui An Phú bị ngập kể từ khi công trình được thông xe vào tháng 2.

Tình trạng ngập cũng xuất hiện tại khu vực quanh chợ Thủ Đức, đường Tô Ngọc Vân, Lý Thường Kiệt và một số vị trí khác, trong đó có những điểm chưa nằm trong danh sách xử lý của năm 2026.

159 điểm ngập trên địa bàn sau mở rộng

Việc mở rộng địa giới hành chính khiến phạm vi quản lý thoát nước của TP Hồ Chí Minh rộng hơn, đồng thời đặt ra yêu cầu rà soát lại các điểm ngập trên toàn địa bàn.

Theo thống kê, thành phố hiện có 159 điểm thường xuyên ngập. Trong số này, khu vực TP Hồ Chí Minh cũ có 76 điểm, Bình Dương cũ 52 điểm và Bà Rịa-Vũng Tàu cũ 31 điểm.

Kế hoạch năm 2026 đã xác định 31 điểm cần tiếp tục theo dõi và xử lý bằng các dự án hoặc giải pháp phù hợp.

Tại khu vực TP Hồ Chí Minh cũ, Phan Văn Hớn và Bình Quới được xác định là hai vị trí ngập nặng, dự kiến xử lý thông qua các dự án hạ tầng liên quan. Tỉnh lộ 10 và Trường Sơn cũng thuộc diện theo dõi, xử lý.

Trong khi đó, các tuyến Lã Xuân Oai và Nguyễn Duy Trinh, thuộc khu vực TP Thủ Đức cũ, được đánh giá ngập ở mức vừa. Các giải pháp được đặt ra gồm nạo vét rạch, duy tu và sửa chữa hệ thống thoát nước.

Tại khu vực Bà Rịa-Vũng Tàu cũ, Quốc lộ 51 có 4 điểm ngập. Trong đó, nút giao Quốc lộ 51 với Huỳnh Thúc Kháng là điểm ngập nặng, dự kiến được xử lý bằng dự án tuyến thoát nước chính dọc quốc lộ.

Địa bàn Bình Dương cũ cũng ghi nhận nhiều điểm ngập trên các tuyến đường và khu dân cư. Riêng ĐT744 có 5 vị trí ngập mức vừa; một số điểm dù đã được sửa chữa vẫn tiếp tục được theo dõi.

Thực tế từ các đợt mưa gần đây cho thấy việc xác định danh sách điểm ngập cần được cập nhật thường xuyên. Khả năng thoát nước tại mỗi khu vực không chỉ phụ thuộc vào một tuyến cống mà còn liên quan đến hệ thống cống nhánh, kênh rạch, cửa xả và sự kết nối giữa các công trình.

Ở một số nơi, dù tuyến cống chính đã được cải tạo nhưng hệ thống nhánh chưa đáp ứng yêu cầu, khiến nước vẫn khó tiêu thoát khi mưa lớn. Vì vậy, bên cạnh xử lý những điểm đã được xác định, thành phố cần tiếp tục kiểm tra thực tế để nhận diện những vị trí mới phát sinh.

Hơn 7.150 tỷ đồng cho các dự án trọng điểm

Theo Sở Xây dựng TP Hồ Chí Minh, trong năm 2026, thành phố đặt mục tiêu hoàn thành 9 dự án trọng điểm nhằm xử lý 3 trong số 50 vị trí được xác định là ngập nặng. Tiêu chí xác định điểm ngập nặng là nước dâng từ 30cm trở lên và thời gian ngập kéo dài trên 30 phút.

Ba vị trí được ưu tiên gồm Phan Văn Hớn, Bình Quới và nút giao Quốc lộ 51-Huỳnh Thúc Kháng. Tổng vốn đầu tư cho 9 dự án vượt 7.150 tỷ đồng. 47 vị trí còn lại sẽ tiếp tục được xử lý trong giai đoạn 2026-2030.

Song song với đầu tư xây dựng, thành phố thực hiện nhiều giải pháp duy tu và nâng khả năng tiêu thoát nước như sửa chữa các tuyến cống xuống cấp, nạo vét cống và kênh rạch, vận hành trạm bơm, mở thêm hướng thoát nước, đấu nối hệ thống và kiểm soát triều.

Trong mùa mưa, lực lượng chức năng được tổ chức trực, thường xuyên thu gom rác tại các miệng thu trước, trong và sau khi mưa. Khi xuất hiện ngập hoặc nguy cơ ngập cao, lực lượng ứng cứu được triển khai cơ động 24/7.

Một công trình quy mô lớn khác được kỳ vọng góp phần nâng cao năng lực kiểm soát ngập là Dự án Giải quyết ngập do triều cường khu vực TP Hồ Chí Minh, có xét đến yếu tố biến đổi khí hậu - giai đoạn 1, còn gọi là dự án chống ngập 10.000 tỷ đồng.

Dự án được tái khởi động từ tháng 2/2026 và dự kiến hướng tới bàn giao vào tháng 11/2026.

Các hạng mục chính đạt tiến độ cao, gồm cống Bến Nghé khoảng 99%, Tân Thuận 96%, Phú Xuân 93%, Mương Chuối 95%, Cây Khô 91% và Phú Định 92%. Hai cống Cầu Kinh và Bà Bướm đạt khoảng 95%; tuyến đê, kè khoảng 87% và nhà quản lý trung tâm khoảng 90%.

Các đơn vị đang tiếp tục hoàn thiện, kiểm tra, hiệu chỉnh và vận hành thử, hướng tới bàn giao toàn bộ hệ thống.

Sau khi đưa vào khai thác, công trình được kỳ vọng kiểm soát ngập cho khu vực khoảng 570km², bảo vệ khoảng 6,5 triệu người. Việc chủ động điều tiết tại các cống kiểm soát triều sẽ góp phần hạ mực nước trên hệ thống sông, kênh, rạch, đồng thời hỗ trợ tiêu thoát nước mưa.

Trong trường hợp mưa lớn trùng với thời điểm triều cường, hệ thống có khả năng hỗ trợ trữ nước, giảm tải cho mạng lưới cống hiện hữu và hạn chế xâm nhập mặn trong phạm vi kiểm soát.

Bên cạnh những yếu tố liên quan đến hạ tầng, quá trình chống ngập của TP Hồ Chí Minh còn chịu tác động bởi tình trạng sụt lún nền đất.

Theo Sở Xây dựng, khu vực TP Hồ Chí Minh cũ có tốc độ lún trung bình khoảng 2cm mỗi năm. Nhiều nơi có tốc độ lún 2-5cm/năm, thậm chí 7-8cm/năm. Trong khoảng 10-12 năm, mức lún phổ biến khoảng 20-30cm, một số vị trí vượt 50cm.

Khi cao độ nền đất giảm, khả năng tiêu thoát nước tự nhiên cũng bị ảnh hưởng, đặc biệt tại các khu vực thường xuyên chịu tác động đồng thời của mưa lớn và triều cường.

Do đó, việc tính toán yếu tố sụt lún cần được đặt song song với quy hoạch, đầu tư và nâng cấp hệ thống thoát nước. Đây là một trong những yêu cầu quan trọng nhằm nâng cao khả năng chống ngập và thích ứng của đô thị TP Hồ Chí Minh trong thời gian tới.

TP Hồ Chí Minh triển khai đồng bộ giải pháp chống ngập mùa mưa