ĐBSCL: Nguồn nước tiếp tục suy giảm

Dòng chảy về hạ lưu vẫn thấp

Theo nhận định của các cơ quan chuyên môn về khí tượng thủy văn và nguồn nước, trong nửa đầu tháng 8/2026, nguồn nước trên toàn lưu vực sông Mekong tiếp tục biến động theo diễn biến mưa và vận hành các hồ chứa. Tuy nhiên, xu thế chung vẫn là thấp hơn trung bình nhiều năm và thấp hơn cùng kỳ năm 2025.

Tổng lượng mưa trên lưu vực được dự báo dao động từ thấp hơn 20% đến cao hơn 10% so với trung bình nhiều năm. Trong khi đó, dung tích nước tại các hồ chứa trên lưu vực Lan Thương mới đạt khoảng 43% dung tích hữu ích; các hồ chứa ở hạ lưu vực Mekong đạt khoảng 35–55%.

Mặc dù trong thời gian tới trên lưu vực vẫn có khả năng xuất hiện những đợt mưa vừa, mưa to, nhưng khả năng điều tiết của hệ thống hồ chứa được nhận định chưa tạo ra sự gia tăng đột biến về dòng chảy xuống hạ lưu.

Một trong những chỉ dấu đáng chú ý là dòng chảy qua trạm Kratie. Trong nửa đầu tháng 8, tổng lượng dòng chảy qua trạm này chỉ đạt khoảng 27,5–32,2 tỷ m³, thấp hơn 14–28% so với trung bình nhiều năm.

Lượng nước tích trữ tại Biển Hồ Tonle Sap cũng đang ở mức thấp. Biển Hồ vẫn tiếp tục nhận dòng chảy ngược từ sông Mekong, song khả năng tích nước để bổ sung cho hạ lưu trong những tháng tiếp theo còn hạn chế.

Tại Đồng bằng sông Cửu Long, diễn biến nguồn nước qua hai trạm đầu nguồn Tân Châu và Châu Đốc tiếp tục cho thấy rõ tình trạng dòng chảy ở mức thấp.

Tại trạm Tân Châu, mực nước lớn nhất ngày trong nửa đầu tháng 8 được dự báo dao động khoảng 1,6–2,5 m. Lưu lượng trung bình ngày đạt khoảng 14.500–18.000 m³/s.

Tổng lượng dòng chảy qua Tân Châu ước đạt 19,5–22,4 tỷ m³, thấp hơn khoảng 13% so với trung bình nhiều năm và giảm 18–29% so với cùng kỳ năm 2025.

Tại trạm Châu Đốc, mực nước lớn nhất ngày dao động khoảng 1,7–2,6 m. Lưu lượng trung bình ngày đạt 2.600–3.700 m³/s. Tổng lượng dòng chảy qua trạm khoảng 3,8–4,5 tỷ m³, thấp hơn 5–20% so với trung bình nhiều năm và giảm 22–34% so với cùng kỳ năm trước.

Như vậy, dù dòng chảy trên sông Mekong đang bước vào thời kỳ tăng theo mùa mưa, lượng nước thực tế về Đồng bằng sông Cửu Long vẫn chưa đạt mức kỳ vọng.

Trong tuần đầu tháng 8, lưu lượng tại các trạm đầu nguồn có xu hướng tăng nhẹ do dòng chảy từ thượng nguồn truyền về. Tuy nhiên, sau đó dòng chảy tiếp tục dao động và có xu hướng giảm nhẹ tùy thuộc lượng mưa trên lưu vực cũng như hoạt động điều tiết của các hồ chứa.

Mực nước tại Tân Châu và Châu Đốc hiện chủ yếu biến đổi theo thủy triều và vẫn dưới mức báo động I.

Mưa lớn vẫn có thể gây ngập cục bộ

Nguồn nước thấp không đồng nghĩa với việc Đồng bằng sông Cửu Long loại trừ nguy cơ ngập.

Trong những ngày tới, trên lưu vực sông Mekong vẫn có khả năng xuất hiện mưa rào và dông, cục bộ có nơi mưa vừa đến mưa to. Khi mưa lớn xảy ra đồng thời với các kỳ triều cường, mực nước tại những khu vực trũng thấp, ven sông, kênh rạch và vùng chịu ảnh hưởng của thủy triều có thể tăng nhanh.

Do đó, nguy cơ ngập úng cục bộ tại một số khu vực của Đồng bằng sông Cửu Long vẫn hiện hữu, nhất là khi xuất hiện mưa lớn trong thời gian ngắn kết hợp với triều cao.

Diễn biến này cho thấy bài toán quản lý nguồn nước tại Đồng bằng sông Cửu Long ngày càng phức tạp: trong cùng một thời điểm có thể xuất hiện tình trạng thiếu nguồn nước trên diện rộng, nhưng vẫn xảy ra ngập cục bộ do mưa lớn và triều.

Điều đáng quan tâm hơn là xu thế nguồn nước thấp đang diễn ra trong bối cảnh các dự báo khí hậu cho thấy khả năng xuất hiện El Niño trong những tháng cuối năm 2026.

Theo thông tin mới nhất của cơ quan quản lý chuyên ngành, trong giai đoạn tháng 9 - 11/2026, trạng thái ENSO được dự báo có khả năng chuyển sang El Niño với xác suất cao. Diễn biến này có thể làm gia tăng nguy cơ thiếu hụt lượng mưa và nguồn nước tại nhiều khu vực trong thời gian tới.

Đối với Đồng bằng sông Cửu Long, tác động đáng lưu ý là sự kết hợp giữa dòng chảy từ thượng nguồn ở mức thấp, lượng nước tích trữ tại Biển Hồ chưa được cải thiện đáng kể và khả năng mùa mưa kết thúc sớm hoặc lượng mưa phân bố không đồng đều.

Nếu xu thế này tiếp diễn, áp lực đối với nguồn nước phục vụ sản xuất nông nghiệp, dân sinh và hệ sinh thái trong mùa khô 2026–2027 có thể gia tăng.

Các dự báo nguồn nước trước đó cũng đã chỉ ra khả năng thiếu hụt dòng chảy về sông Cửu Long trong những tháng tới, trong khi diễn biến lũ ở hạ lưu cần tiếp tục được theo dõi do phụ thuộc lớn vào lượng mưa thực tế trên toàn lưu vực.

Trong bối cảnh nguồn nước trên lưu vực Mekong tiếp tục diễn biến phức tạp, việc theo dõi sát mưa, dòng chảy, mực nước, lượng nước tích trữ tại các hồ chứa và diễn biến thủy triều có ý nghĩa quan trọng đối với công tác quản lý nguồn nước tại Đồng bằng sông Cửu Long.

Các địa phương cần thường xuyên cập nhật thông tin khí tượng thủy văn, chủ động điều chỉnh phương án sử dụng nước theo diễn biến thực tế; đồng thời tăng cường theo dõi những khu vực có nguy cơ ngập do mưa lớn kết hợp triều cường.

Về lâu dài, việc chủ động chuẩn bị các phương án ứng phó với khả năng thiếu nước trong mùa khô 2026–2027 cần được đặt trong tổng thể quản lý nguồn nước theo lưu vực, đặc biệt là tăng cường phối hợp, chia sẻ thông tin về dòng chảy và vận hành hồ chứa trên toàn hệ thống sông Mekong.

Nguồn nước về Đồng bằng sông Cửu Long trong nửa đầu tháng 8/2026 chưa cho thấy sự cải thiện rõ rệt. Đây là tín hiệu cần được theo dõi sát trong những tháng cuối mùa mưa, bởi diễn biến nguồn nước trong giai đoạn này sẽ có ý nghĩa quan trọng đối với khả năng tích nước và bảo đảm an ninh nguồn nước cho mùa khô sắp tới.

Sạt lở bủa vây ĐBSCL, hàng nghìn hộ dân đứng trước nguy cơ phải di dời