Sạt lở bủa vây ĐBSCL, hàng nghìn hộ dân đứng trước nguy cơ phải di dời

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Đồng Tháp, từ năm 2016 đến hết tháng 6/2025, toàn tỉnh ghi nhận 1.495 điểm sạt lở với tổng chiều dài hơn 280,3km, gây thiệt hại ước tính khoảng 1.085 tỷ đồng. Từ tháng 7/2025 đến nay, địa phương tiếp tục phát sinh thêm 148 điểm sạt lở nguy hiểm trên các tuyến sông, kênh và rạch. Để khắc phục, tỉnh đã bố trí hơn 334,3 tỷ đồng từ nguồn ngân sách.

Đáng chú ý, vào những tháng cuối năm 2025, ba vụ sạt lở lớn xảy ra gần như đồng thời trên sông Tiền tại khu vực kè chống xói lở xã Thường Phước, đường Nguyễn Hương (phường Cao Lãnh) và ấp Tân Quới (xã Tân Long), với tổng chiều dài gần 2km.

Trước diễn biến phức tạp, Sở Nông nghiệp và Môi trường đã phối hợp với các sở, ngành tham mưu UBND tỉnh Đồng Tháp ban bố tình huống khẩn cấp, đồng thời ban hành lệnh xây dựng công trình khẩn cấp để nhanh chóng xử lý các điểm sạt lở.

Song song với việc khắc phục các sự cố phát sinh, Đồng Tháp cũng đẩy mạnh đầu tư các công trình phòng, chống sạt lở. Giai đoạn 2002-2025, tỉnh đã hoàn thành 49 dự án kè bảo vệ bờ sông, bờ biển với tổng chiều dài 76,7km, tổng vốn đầu tư hơn 5.535 tỷ đồng.

Trong đó, khu vực Đồng Tháp trước khi sáp nhập triển khai 21 công trình tại các địa bàn trọng điểm như Cao Lãnh, Hồng Ngự, Sa Đéc, Thanh Bình và Lấp Vò. Khu vực Tiền Giang trước đây cũng hoàn thành 28 công trình trên sông Tiền, sông Ba Rài, kênh Chợ Gạo và vùng ven biển Gò Công.

Cùng với việc đầu tư hạ tầng, chương trình di dời người dân khỏi khu vực có nguy cơ sạt lở cũng được đẩy nhanh tiến độ. Giai đoạn 2021-2025, Đồng Tháp triển khai 5 dự án cùng một phương án bố trí dân cư với quy mô 1.217 hộ. Đến nay, nhiều khu tái định cư như Giồng Dúi, tuyến dân cư rạch Mã Trường và cụm dân cư Tân Thuận Đông đã hoàn thành, trong khi một số dự án khác vẫn đang tiếp tục triển khai.

Ngay từ đầu mùa mưa năm nay, nhiều đoạn bờ sông tại Đồng Tháp tiếp tục xuất hiện các vết nứt và sạt lở cục bộ. Sau sự cố xảy ra tại xã Thanh Hưng, người dân đã chủ động phủ bạt cao su dọc theo mái bờ nhằm hạn chế nước mưa thấm vào đất, giảm xói lở và ngăn tình trạng sạt lở lan rộng.

Đây chỉ là giải pháp mang tính tạm thời nhưng góp phần giảm nguy cơ mất an toàn trong thời gian chờ các cơ quan chuyên môn triển khai phương án xử lý bền vững. Theo thống kê của ngành chức năng, giai đoạn 2026-2030, Đồng Tháp vẫn còn khoảng 4.685 hộ dân cần được bố trí đến nơi ở an toàn do nguy cơ sạt lở và ngập lụt. Địa phương dự kiến đầu tư thêm 11 cụm, tuyến dân cư để đáp ứng nhu cầu tái định cư.

Tại Vĩnh Long, nguy cơ sạt lở cũng đang ở mức đáng báo động. Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh, chỉ riêng trong tháng 6/2026, toàn tỉnh xảy ra 41 điểm sạt lở và sụt lún với tổng chiều dài khoảng 3,6km, ảnh hưởng trực tiếp đến hơn 85 hộ dân, thiệt hại gần 3,6 tỷ đồng. Bên cạnh đó, triều cường còn gây sạt lở thêm 5 vị trí khác, tác động đến 5 hộ dân với thiệt hại gần 59 triệu đồng. Tổng thiệt hại do thiên tai trong tháng ước tính gần 4,3 tỷ đồng.

Tính chung 6 tháng đầu năm 2026, Vĩnh Long ghi nhận 72 điểm sạt lở, sụt lún với tổng chiều dài khoảng 7,2km, ảnh hưởng hơn 139 hộ dân. Tổng thiệt hại do thiên tai ước khoảng 25,6 tỷ đồng.

Để ứng phó, địa phương đang tăng cường theo dõi diễn biến bờ sông, cắm biển cảnh báo tại các khu vực nguy hiểm, thường xuyên kiểm tra các điểm có nguy cơ cao và chủ động triển khai phương án phòng, chống thiên tai.

Trước dự báo mực nước trên các sông sẽ tăng nhanh từ giữa tháng 7 do lũ từ thượng nguồn kết hợp với triều cường, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Đồng Tháp Nguyễn Phước Thiện yêu cầu các sở, ngành và địa phương chủ động triển khai đồng bộ các giải pháp ứng phó, không để bị động trong mọi tình huống.

Theo chỉ đạo, Sở Nông nghiệp và Môi trường được giao rà soát toàn bộ các khu vực có nguy cơ sạt lở để xác định mức độ ưu tiên xử lý; tăng cường kiểm soát hoạt động khai thác khoáng sản trên lòng sông; đẩy mạnh tuyên truyền đến người dân; đồng thời tham mưu đầu tư các công trình phòng, chống sạt lở cấp bách và hoàn thiện chính sách hỗ trợ di dời người dân ra khỏi vùng nguy hiểm.

Đồng bằng sông Cửu Long hiện là một trong những khu vực chịu ảnh hưởng nặng nề nhất của biến đổi khí hậu và nước biển dâng. Khi các hiện tượng thời tiết cực đoan xuất hiện với tần suất ngày càng lớn, áp lực lên hệ thống sông ngòi cũng gia tăng. Vì vậy, bên cạnh việc xây dựng các công trình kiên cố, việc theo dõi sát diễn biến thiên tai, chủ động di dời người dân và triển khai các giải pháp phòng ngừa lâu dài sẽ đóng vai trò then chốt trong việc hạn chế thiệt hại do sạt lở gây ra.

Đồng Tháp siết chặt giải pháp phòng, chống sạt lở bờ sông trước mùa nước nổi