El Nino có thể trở lại, 350.000ha lúa ở Đồng bằng sông Cửu Long đối mặt rủi ro

Theo đánh giá của Cục Khí tượng Thủy văn (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), hiện tượng El Nino có khả năng hình thành từ tháng 8/2026 và kéo dài sang năm 2027, làm gia tăng nguy cơ nắng nóng, thiếu mưa, hạn hán và xâm nhập mặn trên diện rộng. Đặc biệt, khoảng 350.000ha lúa đông xuân tại Đồng bằng sông Cửu Long có thể chịu tác động, ảnh hưởng đến sản xuất nông nghiệp và sinh kế của hàng triệu người dân.

Thông tin được nêu trong báo cáo "Dự báo El Nino 2026-2027, nhận định ban đầu về nguy cơ tác động và đề xuất khung kỹ thuật dự báo dựa trên tác động phục vụ quản trị rủi ro thiên tai" do Cục Khí tượng Thủy văn vừa công bố.

Báo cáo xây dựng hai kịch bản gồm El Nino mạnh (rủi ro cao) và siêu El Nino (rủi ro rất cao) nhằm phục vụ công tác chủ động ứng phó. Ở kịch bản rủi ro cao, nhiệt độ mặt nước biển tại khu vực Nino 3.4 được dự báo tăng từ 1 đến dưới 2°C. El Nino có thể xuất hiện từ tháng 8/2026, duy trì đến đầu năm 2027 trước khi suy yếu dần vào cuối mùa đông.

Trong giai đoạn này, nhiệt độ trung bình trên phạm vi cả nước có khả năng cao hơn trung bình nhiều năm khoảng 0,5-1°C. Số ngày nắng nóng tăng lên, tập trung chủ yếu ở khu vực miền Trung, Tây Nguyên và Nam Bộ.

Lượng mưa mùa mưa năm 2026 được dự báo giảm từ 10-20%, một số nơi thiếu hụt trên 25%, kéo theo nhu cầu sử dụng điện, nước sinh hoạt và nước tưới cho sản xuất tăng mạnh.

Đáng chú ý, báo cáo cũng đề cập đến kịch bản rủi ro rất cao, tương ứng với khả năng xuất hiện siêu El Nino khi nhiệt độ mặt nước biển khu vực Nino 3.4 tăng từ 2°C trở lên. Theo cơ quan khí tượng, hiện tượng này có thể kéo dài đến giữa năm 2027 với xác suất khoảng 60-65%.

Nếu kịch bản này xảy ra, nhiệt độ trung bình trên cả nước có thể cao hơn trung bình nhiều năm từ 1-2°C. Các đợt nắng nóng sẽ xuất hiện sớm hơn, kéo dài và gay gắt hơn, đặc biệt trong giai đoạn từ tháng 3 đến tháng 6/2027.

Trong khi đó, lượng mưa mùa mưa có thể giảm từ 20-40%, riêng khu vực duyên hải Nam Trung Bộ có nơi thiếu trên 50%, khiến nhiều hồ chứa thủy lợi và thủy điện suy giảm nghiêm trọng khả năng tích nước.

Nếu El Nino kéo dài sang giai đoạn chuyển mùa, mùa mưa năm 2027 tại Nam Bộ và Tây Nguyên có thể đến muộn hơn bình thường, làm tình trạng thiếu nước kéo dài và chậm phục hồi nguồn nước.

Cục Khí tượng Thủy văn nhận định, nắng nóng kéo dài cùng lượng mưa thiếu hụt sẽ làm gia tăng nguy cơ cháy rừng và ảnh hưởng đáng kể đến nguồn nước tại các hồ chứa, tác động trực tiếp đến an ninh năng lượng và cấp nước cho vùng hạ du.

Đối với lĩnh vực nông nghiệp, hạn hán và thiếu nước sẽ gây áp lực lớn cho sản xuất vụ hè thu năm 2026 tại các tỉnh miền Trung. Từ cuối năm 2026 đến đầu năm 2027, nguy cơ hạn hán và xâm nhập mặn được dự báo gia tăng tại duyên hải Nam Trung Bộ, Tây Nguyên và Đồng bằng sông Cửu Long.

Đặc biệt, khoảng 350.000ha lúa đông xuân 2026-2027 ở Đồng bằng sông Cửu Long có nguy cơ chịu ảnh hưởng. Với năng suất bình quân khoảng 7 tấn/ha, tổng sản lượng của diện tích này ước đạt 2,45 triệu tấn, song mức độ thiệt hại thực tế sẽ phụ thuộc vào diễn biến của El Nino và điều kiện từng vùng sản xuất.

Ngoài cây lúa, nhiều diện tích cây ăn trái, nuôi trồng thủy sản cũng có thể chịu tác động khi mùa mưa kết thúc sớm và xâm nhập mặn lấn sâu vào nội đồng.

Theo Cục Khí tượng Thủy văn, El Nino không chỉ ảnh hưởng đến nông nghiệp mà còn tạo sức ép đối với nền kinh tế do nguồn nước suy giảm, chi phí sản xuất tăng và nhu cầu sử dụng điện gia tăng. Lưu lượng nước về các hồ thủy điện giảm có thể làm hạn chế khả năng phát điện, nhất là trong giai đoạn cao điểm tiêu thụ từ tháng 5 đến tháng 6/2027.

Bên cạnh đó, thời tiết nắng nóng kéo dài cũng khiến nhu cầu sử dụng điện tăng mạnh, làm gia tăng chi phí vận hành và ảnh hưởng đến hoạt động du lịch tại nhiều địa phương nếu tình trạng khô hạn kéo dài.

Malaysia chủ động ứng phó nguy cơ siêu El Niño cuối năm 2026