[Góc nhìn tuần qua] : Biến đổi khí hậu và đô thị – Thách thức không khí và sức khỏe

El Nino thường gây thời tiết khô nóng, ít mưa, làm giảm khả năng tự làm sạch của khí quyển, khiến các chất ô nhiễm từ giao thông, công nghiệp và sinh hoạt dễ tích tụ trong không khí. Ngược lại, La Nina mang đến lượng mưa lớn hơn nhưng trong điều kiện lạnh, ẩm và ít gió, đặc biệt tại các đô thị phía Bắc, hiện tượng nghịch nhiệt có thể giữ bụi và khí thải ở tầng không khí thấp, kéo dài tình trạng ô nhiễm. Trong khi đó, hiệu ứng đảo nhiệt đô thị ngày càng rõ rệt do diện tích cây xanh và mặt nước bị thu hẹp, còn các công trình bê tông ngày càng mở rộng. Sự kết hợp của các yếu tố này đang làm gia tăng áp lực môi trường tại các thành phố lớn.

Việt Nam được đánh giá là một trong những quốc gia chịu ảnh hưởng nặng nề của biến đổi khí hậu. Chất lượng không khí tại các đô thị hiện chịu tác động từ nhiều nguồn phát thải như giao thông, công nghiệp, xây dựng, đốt rác và các hoạt động dân sinh. Khi điều kiện khí tượng bất lợi xuất hiện, bụi mịn và các chất ô nhiễm dễ tích tụ gần mặt đất, gây ra các đợt ô nhiễm kéo dài.

Hệ quả dễ nhận thấy nhất là sự gia tăng các bệnh về hô hấp như viêm mũi dị ứng, viêm phế quản, ho và khó thở. Trẻ em, người cao tuổi và người có bệnh nền là những nhóm dễ bị ảnh hưởng nhất. Bên cạnh đó, ô nhiễm không khí còn làm gia tăng nguy cơ mắc các bệnh tim mạch, ảnh hưởng đến khả năng lao động, học tập và chất lượng cuộc sống. Những người lao động ngoài trời như công nhân xây dựng, nhân viên vệ sinh môi trường hay người giao hàng phải đối mặt với nguy cơ suy giảm sức khỏe cao hơn khi làm việc trong điều kiện nắng nóng và ô nhiễm kéo dài.

Trước thực trạng này, việc kiểm soát phát thải và thích ứng với biến đổi khí hậu cần được triển khai đồng bộ. Các địa phương cần tăng cường quản lý khí thải công nghiệp, kiểm soát bụi từ xây dựng, phát triển giao thông xanh và mở rộng không gian cây xanh, mặt nước nhằm giảm hiệu ứng đảo nhiệt. Đồng thời, cần nâng cao năng lực quan trắc, dự báo chất lượng không khí để người dân chủ động bảo vệ sức khỏe. Bảo vệ môi trường không khí không chỉ là trách nhiệm của cơ quan quản lý mà còn đòi hỏi sự chung tay của toàn xã hội thông qua việc tiết kiệm năng lượng, sử dụng phương tiện công cộng và thực hiện lối sống thân thiện với môi trường. Đây là những giải pháp quan trọng để bảo vệ sức khỏe cộng đồng và hướng tới phát triển đô thị bền vững.

[Góc nhìn tuần qua]: Ngày môi trường thế giới 05/6/2026 “Thích ứng với biến đổi khí hậu”