Biến đổi khí hậu

El Nino rất mạnh, nguy cơ thiếu nước lan rộng trong mùa khô 2026-2027

Minh An • 04/10/2026 08:30

El Nino được dự báo đạt cường độ rất mạnh trong những tháng cuối năm 2026, làm gia tăng nguy cơ hạn hán, thiếu nước và xâm nhập mặn tại nhiều khu vực trên cả nước. Hàng trăm nghìn hộ dân cùng hàng trăm nghìn ha đất sản xuất có thể chịu tác động nếu các giải pháp ứng phó không được triển khai sớm.

Theo các bản tin cập nhật của cơ quan chuyên môn thuộc Bộ Nông nghiệp và Môi trường cùng các tổ chức khí tượng quốc tế, El Nino đã xuất hiện từ tháng 6/2026 và có khả năng kéo dài đến gần giữa năm 2027.

Đáng chú ý, trong giai đoạn tháng 10-12/2026, El Nino được dự báo có cường độ rất mạnh, với xác suất lên tới 98%, sau đó tiếp tục duy trì trong những tháng đầu năm 2027.

Diễn biến này được nhận định sẽ làm gia tăng nguy cơ hạn hán, thiếu nước, xâm nhập mặn trên diện rộng trong mùa khô 2026-2027. Cùng với đó, các hiện tượng thời tiết nguy hiểm như mưa lớn, lũ, dông, lốc, sét vẫn có thể xảy ra, đặt ra yêu cầu phải chủ động ứng phó ngay từ đầu mùa.

el-nino.jpg
Ảnh minh họa


Hạn, mặn có thể kéo dài nhiều tháng


Theo nhận định của cơ quan chuyên môn, nguy cơ hạn hán và xâm nhập mặn trên diện rộng có thể bắt đầu từ đầu mùa khô 2026-2027, khoảng tháng 11/2026, kéo dài đến tháng 5/2027 tại Đồng bằng sông Cửu Long, cao nguyên Nam Trung Bộ và Đông Nam Bộ.

Tại Bắc Trung Bộ và Duyên hải Nam Trung Bộ, ảnh hưởng của tình trạng thiếu nước có thể kéo dài đến tháng 7-8/2027.

Đối với Đồng bằng sông Cửu Long, nguồn nước về được dự báo thấp hơn khoảng 15-20% so với trung bình nhiều năm. Xâm nhập mặn có khả năng tương đương mùa khô 2015-2016.

Theo dự báo, ranh mặn 4 g/l tại các cửa sông Cửu Long có thể xâm nhập sâu 50-70 km. Tại các cửa sông Vàm Cỏ, ranh mặn có thể vào sâu 110-130 km. Thời gian ảnh hưởng được dự báo bắt đầu từ cuối tháng 12/2026, cao điểm trong khoảng tháng 1-4/2027.

Xâm nhập mặn có nguy cơ ảnh hưởng khoảng 85.800 ha lúa Đông Xuân, 120.000 ha diện tích lúa - tôm và khoảng 45.000 ha cây ăn trái tại các vùng ven biển.

Không chỉ gây khó khăn cho sản xuất, lượng mưa thiếu hụt trong mùa khô còn làm suy giảm lượng nước trữ trong nội đồng, đặc biệt tại những khu vực vẫn phụ thuộc nhiều vào nguồn nước mưa.

Tại Bắc Trung Bộ và Duyên hải Nam Trung Bộ, lượng mưa trong mùa mưa năm 2026 được dự báo có khả năng thiếu hụt 20-40% so với trung bình nhiều năm.

Nếu kịch bản này xảy ra, khi kết thúc mùa mưa, nhiều hồ chứa có thể chỉ tích được khoảng 70-80% dung tích thiết kế. Diện tích cây trồng có khả năng bị ảnh hưởng trong vụ Đông Xuân 2026-2027 ước khoảng 34.000-61.500 ha.

Sau vụ Đông Xuân, lượng nước tại các hồ chứa thủy lợi có thể chỉ còn 30-50% dung tích thiết kế. Điều này kéo theo nguy cơ ảnh hưởng khoảng 83.000-140.500 ha trong các giai đoạn sản xuất tiếp theo.

Tại cao nguyên Nam Trung Bộ và Đông Nam Bộ, rủi ro thiếu nước cũng được đánh giá ở mức đáng lưu ý. Hơn 70% diện tích canh tác nông nghiệp tại đây nằm ngoài các công trình thủy lợi, trong đó phần lớn là cây lâu năm.

Trong cao điểm mùa khô, khoảng 140.000-190.000 ha có nguy cơ bị ảnh hưởng bởi hạn hán, thiếu nước.

Đáng chú ý, nếu El Nino khiến mùa mưa năm 2027 đến muộn, khoảng 40.000-58.000 ha tại cao nguyên Nam Trung Bộ tiếp tục có nguy cơ chịu ảnh hưởng vào đầu vụ Mùa/Hè Thu.

Khoảng 447.000 hộ dân có nguy cơ thiếu nước sinh hoạt


Rủi ro do El Nino không chỉ đặt lên vai sản xuất nông nghiệp mà còn tác động trực tiếp đến đời sống người dân.

Theo đánh giá sơ bộ, khoảng 447.000 hộ dân tại Bắc Trung Bộ, Duyên hải Nam Trung Bộ, Tây Nguyên, Đông Nam Bộ và Đồng bằng sông Cửu Long có nguy cơ gặp khó khăn về nước sinh hoạt.

Nhóm chịu ảnh hưởng rõ hơn là các hộ chưa được cấp nước tập trung, còn phụ thuộc vào nước mưa, giếng đào, giếng khoan, đặc biệt tại các khu vực ven biển và cao nguyên.

Trong bối cảnh nguồn nước có thể suy giảm kéo dài, bảo đảm nước sinh hoạt cần được đặt ở vị trí ưu tiên trong phương án phân bổ nguồn nước của các địa phương.

Thực tế từ các đợt El Nino trong giai đoạn 2014-2016, 2019-2020 và 2023-2024 cho thấy, phòng chống hạn hán, thiếu nước và xâm nhập mặn cần được triển khai sớm, với phương châm chủ động phòng ngừa thay vì chờ đến khi xảy ra thiếu nước mới ứng phó.

Theo khuyến cáo của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, các địa phương cần thường xuyên cập nhật dự báo khí tượng, thủy văn và nguồn nước để chủ động điều chỉnh cơ cấu cây trồng, thời vụ và diện tích sản xuất theo khả năng cung cấp nước.

Đặc biệt, cần hạn chế tình trạng sản xuất tự phát, vượt quá khả năng nguồn nước.

Kinh nghiệm từ mùa khô 2019-2020 tại Bến Tre cũ cho thấy, khoảng 5.300 ha gieo trồng tự phát ngoài kế hoạch đã bị mất trắng do xâm nhập mặn.

Đây được xem là bài học rõ về sự cần thiết phải gắn kế hoạch sản xuất với khả năng cung cấp nước, nhất là trong những năm được dự báo có nguy cơ hạn, mặn cao.

Chủ động tích nước ngay từ mùa mưa


Để giảm thiểu thiệt hại, các địa phương được khuyến cáo chủ động tích trữ nước, vận hành linh hoạt hệ thống hồ chứa thủy lợi, thủy điện, bảo đảm nguồn nước cho hạ du và các nhu cầu thiết yếu.

Việc kiểm kê nguồn nước, xây dựng phương án phân phối theo từng giai đoạn cần được thực hiện sớm, trong đó ưu tiên trước hết cho nước sinh hoạt.

Các hồ chứa có chức năng điều tiết nhiều năm cần được chủ động tích nước ngay trong mùa mưa, đồng thời xây dựng các kịch bản vận hành phù hợp với từng mức độ thiếu nước.

Tại những khu vực có nguy cơ cao, cần sớm nạo vét cửa lấy nước, hệ thống kênh mương; đắp đập tạm ngăn mặn, trữ nước ngọt trong hệ thống kênh mương; đào ao, lắp đặt trạm bơm dã chiến.

Các công trình thủy lợi, cấp nước sạch và ngăn mặn đang triển khai cũng cần được đẩy nhanh tiến độ, đưa vào vận hành sớm nhất có thể.

Về phía người dân, cần chủ động chuẩn bị các phương án tích trữ nước bằng bể, bồn, lu, ao, hồ nhỏ, đặc biệt tại các khu vực ven biển Đồng bằng sông Cửu Long và những nơi chưa có hệ thống cấp nước tập trung.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết sẽ tiếp tục theo dõi, cập nhật diễn biến khí tượng, thủy văn và nguồn nước; xây dựng kế hoạch sử dụng nước trên các lưu vực sông; kiểm kê nguồn nước tại các công trình thủy lợi và hệ thống cấp nước sinh hoạt nông thôn.

Trong trường hợp nguồn nước thiếu hụt, phương án phân phối sẽ được điều chỉnh phù hợp với diễn biến thực tế.

Các địa phương cũng được yêu cầu rà soát, cập nhật quy trình vận hành công trình thủy lợi theo từng kịch bản hạn hán, xâm nhập mặn; đánh giá, phân vùng nguy cơ và xây dựng bản đồ rủi ro để chủ động triển khai các giải pháp ứng phó.

Một mùa khô được dự báo chịu tác động mạnh của El Nino đang đến gần. Trong bối cảnh đó, việc chuẩn bị sớm và đồng bộ từ dự báo, điều hành nguồn nước, điều chỉnh sản xuất đến bảo đảm nước sinh hoạt sẽ có ý nghĩa quyết định trong việc hạn chế thiệt hại, bảo vệ sản xuất và nâng cao khả năng chống chịu của cộng đồng trước rủi ro khí hậu.

Bài liên quan
  • El Niño cực mạnh, Việt Nam đối mặt hạn mặn
    El Niño đang mạnh lên nhanh chóng và được dự báo có khả năng đạt cường độ rất mạnh trong những tháng cuối năm 2026. Trong khi một nghiên cứu mới của Climate Impact Lab cảnh báo hàng trăm nghìn ca tử vong do nắng nóng trên toàn cầu, các chuyên gia lưu ý với Việt Nam, rủi ro đáng quan tâm hơn trong những tháng tới là hạn hán, thiếu nước và xâm nhập mặn kéo dài.

(0) Bình luận
Nổi bật
Đừng bỏ lỡ
El Nino rất mạnh, nguy cơ thiếu nước lan rộng trong mùa khô 2026-2027
(*) Bản quyền thuộc về Tạp chí điện tử Môi trường và Cuộc sống. Cấm sao chép dưới mọi hình thức nếu không có sự chấp thuận bằng văn bản.