Nguy cơ xâm nhập mặn gia tăng do El Nino mạnh

Theo dự báo, từ đầu năm đến hết tháng 5, hiện tượng ENSO duy trì trạng thái trung tính, song hiện nay đã chuyển sang pha El Nino. Trong giai đoạn từ tháng 6 đến tháng 8/2026, El Nino tiếp tục duy trì với cường độ mạnh. Đáng chú ý, xác suất xuất hiện El Nino rất mạnh trong thời gian từ tháng 10 đến tháng 12/2026 lên tới 63%.

Cùng với đó, tổng lượng mưa từ đầu năm đến trung tuần tháng 6 tại khu vực Đồng bằng sông Cửu Long chỉ đạt từ 310 - 340mm, thấp hơn trung bình nhiều năm từ 12 - 17%, làm gia tăng nguy cơ thiếu hụt nguồn nước phục vụ sản xuất và sinh hoạt.

Tại khu vực Bắc Trung Bộ, nếu tình trạng nắng nóng kéo dài, dự kiến từ 5.200 - 8.200ha cây trồng vụ hè thu năm 2026 có nguy cơ bị ảnh hưởng bởi hạn hán và thiếu nước. Các địa phương chịu tác động lớn gồm Thanh Hóa, Nghệ An và Quảng Trị.

Do xu thế El Nino được dự báo còn kéo dài, lượng mưa trong những tháng đầu năm 2027 tại Trung Bộ và Nam Bộ nhiều khả năng tiếp tục thiếu hụt, làm gia tăng nguy cơ hạn hán và xâm nhập mặn trên diện rộng.

Trên cơ sở đánh giá dòng chảy thượng nguồn, hiện trạng hệ thống thủy lợi và cơ cấu mùa vụ, Cục Quản lý và Xây dựng công trình thủy lợi (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) đã xây dựng ba kịch bản xâm nhập mặn cho Đồng bằng sông Cửu Long gồm: năm trung bình, năm ít nước và năm rất ít nước.

Trong trường hợp El Nino tác động mạnh, mùa khô 2026 - 2027 có thể xuất hiện kịch bản năm rất ít nước. Khi đó, ranh mặn 4g/l trên sông Cửu Long có thể xâm nhập sâu từ 58 - 78km, còn trên sông Vàm Cỏ từ 115 - 143km. Theo đánh giá, khoảng 180.000ha cây trồng tại Đồng bằng sông Cửu Long có nguy cơ bị ảnh hưởng bởi hạn hán và xâm nhập mặn.

Để giảm thiểu thiệt hại, các địa phương cần chủ động xây dựng phương án sản xuất phù hợp với diễn biến nguồn nước. Việc rà soát, xác định các khu vực có nguy cơ bị ảnh hưởng theo các kịch bản hạn mặn từng xảy ra trong các mùa khô 2015 - 2016, 2019 - 2020 và 2023 - 2024 là cơ sở quan trọng để bố trí lịch thời vụ hợp lý ngay từ vụ hè thu năm 2026.

Các ngành chức năng cần đẩy nhanh tiến độ xuống giống vụ đông xuân 2026 - 2027 nhằm hạn chế rủi ro trong trường hợp xâm nhập mặn đến sớm. Đồng thời, cần khoanh vùng các khu vực trồng cây ăn quả và cây trồng có giá trị kinh tế cao để hướng dẫn người dân chủ động tích trữ nước, bảo đảm nguồn nước tưới trong thời gian cao điểm hạn mặn.

Bên cạnh các giải pháp công trình, việc theo dõi sát các bản tin dự báo khí tượng thủy văn, diễn biến nguồn nước và xâm nhập mặn có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Người dân cần nâng cao ý thức sử dụng nước tiết kiệm, hiệu quả, đồng thời chủ động áp dụng các biện pháp ứng phó phù hợp nhằm bảo vệ sản xuất và giảm thiểu thiệt hại do thiên tai gây ra.

El Nino mạnh dần, nguy cơ hạn hán gia tăng